دریای خزر به همراه شوری آب و زیست حدود ۴۰۰ گونه بومی در آن، یک سیستم زیست محیطی منحصر به فرد ایجاد کرده است که آلودگی آب این دریا آسیب جبران ناپذیری به این سیستم زیست محیطی وارد خواهد کرد.
دریای خزر که به عنوان بزرگترین مناطق نفت خیز جهان محسوب می شود و از نظر منابع نفتی غنی است به طوریکه در جایگاه دوم بعد از خاورمیانه قرار دارد اما همین ظرفیت بعنوان مهمترین عامل آلودگی در این دریای خزر می باشد که ایران در این آلودگی هیچ نقشی ندارد.
در حال حاضر بیش از ۱۳۰ رودخانه به این دریا منتهی می شوند که رودخانه های بزرگ به طور عمده در سواحل شمالی و رودخانه های کوچک در سواحل غربی و جنوبی پراکنده اند. رودخانه های شمالی ۸۵ درصد آب خزر را تأمین می کنند و رودخانه های خزر جنوبی (ایران و آذربایجان) ۶۰ درصد آورد رسوبی را به خود اختصاص می دهند.
آبهای ساحلی به لحاظ اقتصادی، اجتماعی و تفریحی دارای اهمیت فراوانی می باشد که در اثر توسعه جوامع، اثرات منفی ناشی از فعالیت های اقتصادی و صنعتی بر این منبع با ارزش دیده می شود و سطح کیفیت این آب ها بر اثر ورود آالاینده های مختلف کاهش یافته است. کیفیت آب نقش کلیدی در تعیین قابلیت استفاده از منابع را دارد و به هدف مورد نیاز برای استفاده وابسته است. از این رو برای مدیران منابع هیدرولوژیکی بسیار مهم است تا بتوان با اطمینان وضعیت کیفیت منبع را بیان کرد. به طور کلی آلودگی رودها تاثیر زیادی در آلودگی دریاها دارد اگر میزان آلودگی زیاد نباشد آب می تواند با خاصیت خود پالایی آن را از بین ببرد اما در صورت زیاد شدن آلودگی خود پالایی کارساز نخواهد بود و باید برای آن چاره ای اندیشید.
استان مازندران سالهاست که زیر بار سنگین و خفهکننده بحران پسماند دستوپاشکسته حرکت میکند. بحرانی زیست محیطی که اکوسیستم شکننده خزر و جنگلهای هیرکانی را با چالشهای جدی مواجه کرده است. اما در این میان، خطه بهشهر با عبور از الگوهای سنتی و حرکت به سمت مدیریت مدرن پسماند و دیپلماسی محیطزیستی مسیر متفاوتی را برگزیده است.
پس از بهره برداری موفق از کارخانه کمپوست بهشهر به عنوان پیشرفتهترین مرکز پردازش پسماند در شمال کشور با ظرفیت روزانه بیش از ۳۰۰ تن و مجهز به سیستم های شارژ مکانیزه و هوادهی از کف، شهرداری بهشهر فاز دوم این مجموعه راهبردی را وارد مرحله اجرایی کرده است و آن احداث نخستین مرکز بازیافت پلاستیک مازندران با مشارکت دفتر عمران سازمان ملل متحد (UNDP) است.
راه اندازی نخستین مرکز بازیافت پلاستیک
در این پیوند یاسر احمدی شهردار بهشهر اظهار کرد: پیرو تفاهمنامه منعقدشده با دفتر توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) و در راستای صیانت از اکوسیستم ارزشمند سواحل دریای خزر و حذف پسماندهای پلاستیکی، این طرح کلان تعریف شد و به صورت رسمی وارد فاز عملیاتی شده است.
وی گفت: هماکنون عملیات پیریزی سالن ۱۲۰۰ متری نخستین مرکز بازیافت پلاستیک استان آغاز شده است و به سرعت پس از تکمیل این سالن، تجهیزات تخصصی و خط گرانول سازی پلاستیک از سوی سازمان ملل متحد تحویل، نصب و راهاندازی خواهد شد.
احمدی افزود: این ابرپروژه با استقرار تجهیزات خط گرانولسازی، گامی اساسی و ماندگار در جهت کاهش بار آلودگیهای پایدار و حفاظت از محیط زیست منطقه برمیدارد. با تکمیل این چرخه، بهشهر علاوه بر پردازش استاندارد پسماند، به یکی از قطبهای اصلی بازیافت و صیانت از اکوسیستم خزر در شمال کشور تبدیل خواهد شد.
این روزها نوسانات تراز آب دریای خزر در صدر اخبار مرتبط با این پهنه آبی قرار دارد در حالی که چالش های دیگری هم برای بزرگترین دریاچه جهان وجود دارد که نه تنها اهمیت آن از نوسان تراز کمتر نیست که گاها بیشتر هم خواهد بود، یکی از مهمترین آن آلودگی سواحل دریای خزر است که از جانب کشورهای اطراف متوجه آن می شود.
در فصول مختلف سال شاهد حضور حجم زیادی گردشگر در سواحل دریای خزر هستیم که این جمعیت در تابستان که گرما بیداد می کند بسیار چشمگیر می شود، در این گرما هر فردی دلش می خواهد تنی به آب بزند تا حرارت بدنش با خنکای آب خزر فروکش کند و ساعات خوشی برای خود و خانواده اش رقم بخورد اما غافل از اینکه لایه پنهانی از این خوشگذرانی در دل آبهای بزرگترین دریاچه جهان وجود دارد و آنهم وجود انواع آلودگی هاست که می تواند سلامتی فرد را به خطر بیندازد، می توانیم حتی یک گام هم فراتر برویم و بگوییم که بر روی سلامت آبزیان و زیستمندان آن هم تاثیرگذار خواهد بود و در دور بعدی باز هم متوجه سلامتی انسان خواهد شد چون آخرین زنجیره مصرف ما هستیم.
به اعتقاد کارشناسان، وقتی مواد مضر در زنجیره غذایی قرار می گیرد به ترتیب به تمام زیستمندان منتقل می شود به این صورت که ابتدا زئوپلانگتون ها از این مواد تغذیه می کنند بعد آنها توسط ماهیان کیلکا خورده می شوند، کیلکاها هم غذای ماهیان استروژن می شود، استروژن ها هم توسط انسان خورده می شود، با این حساب انسان در آخر این زنجیره غذایی قرار گرفته حالا اگر غلظت آلایندگی در پله جلبک ها عدد یک بود وقتی به انسان می رسد به ۱۰ می رسد یعنی ۱۰ برابر می شود و خطراتی که ایجاد می کند می تواند تا ۱۰ برابر موجب کاهش نرخ سلامتی شود.
همچنین می تواند برای گردشگران و شناگران مشکلات پوستی ایجاد کند، به اعتقاد کارشناسان این آلودگی ها ظرفیت های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی دریای خزر را تحت الشعاع قرار می دهد و قبل از اینکه آب خزر پسروی کند آلودگی زیستمندان آنرا نابود می کند.
