کلید 2026 بازآفرینی شهرها

نیلوفر ادیب‌نیا:  نوسازی ساختمان‌ها، گسترش فضـــای سبز و کارآمدسازی حمل‌ونقل می‌تواند چهره یک محله را دگرگون کند؛ اما همین بهسازی‌ها می‌توانند قیمت مسکن را بالا ببرند و ساکنان قدیمی را در معرض کوچ اجباری قرار می‌دهند. شهرها و نهادهای اروپایی اکنون تاکید می‌کنند که ثمره بازآفرینی باید پیش از هر کس به کام ساکنان فعلی محله بنشیند. دو روی بازآفرینی

براساس گزارشی از اتحادیه شهرهای اروپایی، نوسازی یک مجتمع مسکونی، دمیدن روحی تازه به میادین شهر با گسترش فضای سبز یا توسعه و کارآمدسازی شبکه حمل‌ونقل می‌تواند چهره یک محله را به‌کلی دگرگون کند. این تغییرات برای ساکنان نویدبخش خانه‌هایی بهتر، محیط‌زیستی پاکیزه‌تر، خدماتی شایسته‌تر و در نهایت کیفیتی بالاتر از زندگی است. امروزه در سراسر اروپا، مدیران شهری سرمایه‌گذاری‌های چشم‌گیری در طرح‌های «بازآفرینی محله‌ای» انجام می‌دهند تا مناطق شهری را به محیط‌هایی پایدارتر، زیباتر و زیست‌پذیرتر تبدیل کنند. با این حال، این بهسازی‌ها روی دیگری هم دارند و پیامدهایی ناخواسته به همراه می‌آورند. با افزایش جذابیت محله‌ها، ارزش املاک و هزینه‌های اجاره بالا می‌رود؛ امری که سرمایه‌گذاران بزرگ و ساکنان متمول‌تر را به این مناطق می‌کشاند و به‌تدریج جامعه بومی را در معرض کوچ اجباری قرار می‌دهد.

گسترش گردشگری، فعالیت دلالان در بازار املاک و کمبود مسکن مقرون‌به‌صرفه این فشارها را مضاعف کرده است. در بسیاری از محله‌ها، ساکنان قدیمی و کسب‌وکارهای محلی برای تاب‌آوری در برابر هزینه‌های سنگین به‌سختی در تکاپو هستند. این وضعیت نگرانی‌های عمیقی درباره «اعیان‌سازی» و خطر گسستن پیوندهای اجتماعی و فروپاشی جوامع ریشه‌دار محلی ایجاد کرده است. در شرایطی که اروپا با بحران جدی در توان مالی شهروندان برای تامین مسکن دست‌وپنجه نرم می‌کند، شهرها با چالشی بنیادین روبه‌رو شده‌اند: چگونه می‌توان بدون آنکه ساکنان اصلی به‌دلیل گرانی فزاینده ناچار به ترک محله شوند، نوسازی کرد، سرمایه جذب کرد و شرایط زیستی بهتری آفرید؟ لوکا کورلات، معاون شهردار زاگرب پایتخت کرواسی، می‌گوید: «ما تمام تلاش خود را به‌کار بسته‌ایم تا از حق ماندن شهروندانمان در شهر دفاع کنیم و شهرهایمان را به زیستگاه‌هایی پایدار و شایسته برای زندگی همگان تبدیل کنیم.» …