مردم را دوباره از دست ندهید - مردم سالاری آنلاین

گروه سیاسی- فخری سادات مسچی: محمدحسین صفارهرندی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، روز گذشته (دوشنبه) در نشست علمی «الزامات حکمرانی در دوره پساجنگ» گفت نخستین دستاورد جنگ‌های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه اخیر، ترمیم سرمایه اجتماعی نظام بوده است. او تأکید کرد که این سرمایه پیش از این آسیب دیده بود و عواملی مانند آمد و شد دولت‌ها، نحوه مواجهه با مردم و حتی ناتوانی در مدیریت برخی فشارهای بیرونی در این وضعیت مؤثر بوده‌اند.

این سخنان از آن جهت اهمیت دارد که برخلاف بسیاری از تحلیل‌های رسمی که کاهش اعتماد عمومی را صرفاً به دشمن، جنگ روانی یا عملیات رسانه‌ای نسبت می‌دهند، این بار یکی از چهره‌های سیاسی، سهم رفتار حکمرانی را نیز در این میان به رسمیت شناخته است.  اما مهم‌تر از این اظهارنظر، توجه به یک سوال ساده است: «سرمایه اجتماعی آسیب دیده از حکمرانی، با چه چیزی ترمیم خواهد شد؟»

سرمایه‌ای که نمی‌توان با شعار ساخت

سرمایه اجتماعی چیزی نیست که بتوان آن را با یک بخشنامه ایجاد کرد یا با چند شعار سیاسی افزایش داد. اعتماد عمومی محصول تجربه روزمره مردم از حکمرانی است؛ تجربه‌ای که در آن مردم باید احساس کنند صدایشان شنیده می‌شود، قانون درباره همه یکسان اجرا می‌شود، مسئولان در برابر تصمیم‌های خود پاسخگو هستند و میان وعده‌های رسمی و واقعیت زندگی مردم فاصله‌ای غیرقابل‌تحمل وجود ندارد.

صفارهرندی در سخنان خود سرمایه اجتماعی را با مؤلفه‌هایی همچون اعتماد عمومی، امید به آینده، مشارکت و حس مشارکت‌جویی برای اداره کشور توضیح داده و گفته است که پس از جنگ، این مؤلفه‌ها به شکل محسوسی افزایش یافته‌اند.

اگر این تعریف را بپذیریم، آنگاه باید پذیرفت که حفظ سرمایه اجتماعی صرفاً به معنای افزایش حضور مردم در مراسم یا واکنش آنها در زمان بحران نیست. جامعه ممکن است در زمان جنگ یا تهدید خارجی به دلیل احساس خطر مشترک، به شکل طبیعی به یکدیگر و به حاکمیت نزدیک‌تر شود؛ اما هنر حکمرانی این است که این همبستگی موقت را به اعتماد پایدار تبدیل کند.

شاید جنگ بتواند‌ مردم را برای مدتی کنار یکدیگر قرار دهد، اما نحوه اداره کشور است که مشخص می‌کند این نزدیکی تا چه اندازه دوام خواهد داشت. …