کتاب ضاله با تشخیص کدام نهاد؟

هفت صبح|  در خبرها آمده است که طرح جمع‌آوری کتاب‌فروشی‌های غیرمجاز در خیابان انقلاب از روز چهارشنبه آغاز شده است. براساس توضیحات اعلام‌شده، منظور از این طرح، کتاب‌فروشی‌هایی است که به عرضه کتاب‌های موسوم به «ضاله» می‌پردازند. کتاب‌های ضاله در ادبیات فقهی معنایی اعتقادی دارد. اما حالا شهرداری تهران آن را به یک معیار اجرایی تبدیل کرده است. همین ابتدای کار باید پرسید که از نگاه شهرداری تهران کتاب ضاله یعنی چه و چه کسی درباره ضاله‌بودن یک کتاب تصمیم می‌گیرد؟ 

 

معاون فنی و اجرایی شرکت شهربان و حریم‌بان شهرداری تهران که نمی‌دانیم چقدر از کتاب و حوزه فرهنگ سر در می‌آورد،  یک مفهوم کلی ضاله را وسط انداخته و گفته که کتاب‌فروشی‌ها را جمع می‌کنیم. کتاب ضاله، کتاب فاقد مجوز نشر و کتاب تکثیرشده بدون اجازه ناشر و مواردی از این دست دارای مفاهیم یکسانی نیستند و خلط این عناوین، تشخیص نوع تخلف و مبنای برخورد را دشوار می‌کند.

 

شهرداری با استناد به چه معیار و اختیاری وارد این حوزه شده است. در جامعه‌ای برخوردار از تنوع دیدگاه‌های فکری، اعتقادی و فرهنگی، مواجهه با آثار بحث‌برانگیز و اندیشه‌های مخالف نباید به حذف و جلوگیری از عرضه آنها محدود شود. نقد یک اندیشه، مخالفت با محتوای یک اثر و تشخیص تخلف قانونی، سه موضوع متفاوت‌اند و نباید با یکدیگر خلط شوند.

 

شاید لازم باشد دولت و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هرچه زودتر به این موضوع ورود کنند و روشن سازند که تشخیص چنین آثاری و تصمیم‌گیری درباره محدودیت عرضه‌شان در حیطه مسئولیت کدام نهاد یا مرجع قرار دارد. پس از مشخص‌شدن مرجع مسئول نیز باید معیارهای تشخیص، مبنای تصمیم‌گیری و سازوکار بررسی و اعتراض به این تصمیم‌ها به‌طور شفاف اعلام شود. اقدام شهرداری در این زمینه، دستکم از نظر حدود مسئولیت‌ها و حساسیت موضوع، نیازمند توضیح دقیق و روشنی است.

  …