به گزارش رکنا، گزارش تورم مرداد ۱۴۰۵ تصویری نگرانکننده از وضعیت معیشت خانوارهای ایرانی ارائه میدهد؛ تصویری که در آن افزایش قیمتها دیگر صرفاً به رشد یک شاخص آماری محدود نمیشود و آثار آن به شکل مستقیمتری در هزینههای روزمره خانوارها دیده میشود. ثبت تورم نقطهبهنقطه ۸۹ درصدی، تورم سالانه ۶۹.۹ درصدی و تداوم رشد قیمت خوراکیها، نشان میدهد فشار هزینههای زندگی همچنان بالاست و در برخی گروهها با شدت بیشتری احساس میشود.
در این میان، فاصله میان تجربه تورمی دهکهای مختلف اهمیت ویژهای دارد. خانوارهای کمدرآمد که بخش بزرگتری از درآمد خود را صرف تامین مواد غذایی و کالاهای ضروری میکنند، با جهش قیمت خوراکیها آسیبپذیرترند؛ موضوعی که باعث شده شکاف تورمی میان دهکهای پایین و بالا نیز افزایش پیدا کند. از سوی دیگر، تورم بالاتر در مناطق روستایی نسبت به شهرها نشان میدهد فشار افزایش هزینهها در همه نقاط کشور به یک شکل توزیع نشده است. تورم مرداد ۱۴۰۵؛ رکورد ۸۹ درصدی و فشار مضاعف بر سفره خانوار
تورم در مرداد ۱۴۰۵ بار دیگر چهرهای نگرانکننده از اقتصاد خانوارها به نمایش گذاشت. شاخص قیمت مصرفکننده خانوارهای کشور به ۷۰۰.۱ واحد رسید؛ رقمی که نسبت به تیرماه ۳.۴ درصد، نسبت به مرداد سال گذشته ۸۹ درصد و در دوازدهماهه منتهی به مرداد نسبت به دوره مشابه قبل ۶۹.۹ درصد افزایش را نشان میدهد. به این ترتیب، هزینه خرید یک مجموعه یکسان از کالاها و خدمات برای خانوار ایرانی در مقایسه با مرداد ۱۴۰۴ به طور متوسط ۸۹ درصد بیشتر شده است.
این ارقام تنها از تداوم تورم بالا حکایت نمیکنند؛ بلکه نشان میدهند فشار افزایش قیمتها در مردادماه همچنان گسترده بوده و بهویژه در بخش خوراکیها، برای دهکهای پایین درآمدی سنگینتر از متوسط کل کشور احساس شده است.
در مرداد ۱۴۰۵، سه شاخص اصلی تورم پیامهای متفاوت اما مکملی از وضعیت قیمتها ارائه میکنند:
تورم ماهانه: ۳.۴ درصد
تورم نقطهبهنقطه: ۸۹ درصد
تورم سالانه: ۶۹.۹ درصد
تورم ماهانه ۳.۴ درصدی به این معناست که سطح عمومی قیمتها تنها در یک ماه، از تیر تا مرداد، به طور متوسط بیش از سه درصد افزایش یافته است. این در حالی است که تورم ماهانه در تیرماه ۳.۱ درصد بود و بنابراین شتاب افزایش قیمتها در مرداد دوباره بیشتر شده است.
تورم نقطهبهنقطه نیز از ۸۷.۹ درصد در تیر به ۸۹ درصد در مرداد رسیده و ۱.۱ واحد درصد افزایش یافته است. به بیان دیگر، خانوارها در مرداد امسال برای خرید همان مجموعه کالاها و خدمات نسبت به مرداد سال گذشته به طور متوسط نزدیک به ۹۰ درصد بیشتر هزینه کردهاند.
در همین حال، نرخ تورم سالانه از ۶۶ درصد در تیر به ۶۹.۹ درصد در مرداد افزایش یافته؛ یعنی تنها در یک ماه، شاخص تورم سالانه ۳.۹ واحد درصد بالا رفته است. این افزایش قابل توجه نشان میدهد که موج گرانیهای ماههای گذشته اکنون بهطور کامل در میانگین دوازدهماهه نیز منعکس شده است. خوراکی ها همچنان موتور اصلی فشار بر معیشت
اگرچه تورم ماهانه کل کشور ۳.۴ درصد ثبت شده، فشار قیمتها در بخش خوراکیها بیشتر بوده است. تورم ماهانه گروه «خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات» به ۳.۶ درصد رسید، در حالی که تورم ماهانه «کالاهای غیرخوراکی و خدمات» ۳.۳ درصد بود.
اما فاصله میان این دو گروه در تورم نقطهبهنقطه بسیار معنادارتر است: تورم نقطهای خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات به ۱۲۸.۱ درصد رسیده، در حالی که تورم نقطهای کالاهای غیرخوراکی و خدمات ۶۷.۶ درصد بوده است. نرخ تورم سالانه این دو گروه نیز به ترتیب ۱۰۳.۹ و ۵۲.۵ درصد ثبت شده است.
این شکاف نشان میدهد که اگرچه همه خانوارها با افزایش هزینههای زندگی مواجهاند، اما جهش قیمت اقلام ضروری و مصرف روزمره، فشار بیشتری بر خانوارهایی وارد میکند که بخش بزرگی از درآمد خود را صرف خوراک میکنند. تخممرغ، سبزیجات و میوهها؛ پیشتازان گرانی ماهانه
در میان گروههای اصلی، «سبزیها و حبوبات» با تورم ماهانه ۹.۳ درصد و «شیر، پنیر و تخممرغ» با ۸.۶ درصد بیشترین افزایش قیمت را در مرداد ثبت کردند. «ارتباطات» نیز ۶.۷ درصد و «محصولات خوراکی طبقهبندینشده در جای دیگر» ۵.۴ درصد افزایش ماهانه داشتند.
در سطح اقلام منتخب خوراکی، جهش قیمتها حتی شدیدتر بوده است. تخممرغ در مرداد نسبت به تیرماه ۲۴.۸ درصد گران شد؛ هویج فرنگی ۳۶.۸ درصد، پرتقال ۳۵.۷ درصد، سیبزمینی ۲۵.۵ درصد، بادمجان ۲۱.۹ درصد و پیاز ۱۹.۹ درصد افزایش قیمت داشتند. همچنین کنسرو ماهی تن ۸.۸ درصد، رب گوجهفرنگی ۸.۷ درصد و کره پاستوریزه ۸.۱ درصد گران شدند.
این تحولات نشان میدهد تورم مرداد فقط به یک یا دو قلم خاص محدود نبوده و بخش قابل توجهی از سبد خوراکی خانوار را درگیر کرده است. تخممرغ در یک سال نزدیک به چهار برابر گران شد
بررسی تغییرات سالانه برخی اقلام، عمق بحران قیمت مواد غذایی را روشنتر میکند. قیمت متوسط تخممرغ در مرداد ۱۴۰۵ نسبت به مرداد سال قبل ۲۹۳.۸ درصد افزایش داشته است. در همین بازه، روغن مایع ۳۴۰.۳ درصد و روغن نباتی جامد ۳۸۳.۲ درصد افزایش قیمت را تجربه کردهاند.
در گروه سبزیجات نیز هویج فرنگی نسبت به مرداد سال قبل ۲۲۲.۶ درصد، سیبزمینی ۱۸۲.۸ درصد، مرغ ۱۷۶.۸ درصد و هندوانه ۱۶۳.۲ درصد گرانتر شدهاند. سس مایونز نیز رشد سالانه ۲۵۵.۷ درصدی داشته است.
نکته مهمتر اینکه از میان ۵۳ قلم خوراکی منتخب در مناطق شهری، ۴۱ قلم دارای تورم سالانه بالاتر از نرخ تورم نقطهبهنقطه مناطق شهری کشور، یعنی ۸۵.۶ درصد، بودهاند. این موضوع نشان میدهد گرانی مواد غذایی در مرداد صرفاً یک پدیده محدود و موردی نبوده و دامنه آن در بخش بزرگی از اقلام خوراکی گسترده شده است. روغن و چربیها؛ صدرنشین تورم سالانه
در میان گروههای اصلی مصرفی، «روغنها و چربیها» با تورم نقطهبهنقطه ۲۵۸.۲ درصدی و تورم سالانه ۱۸۰ درصدی یکی از بحرانیترین وضعیتها را داشتهاند.
پس از آن، گروه «شیر، پنیر و تخممرغ» با تورم نقطهبهنقطه ۱۶۳.۷ درصدی، دخانیات با ۱۶۰.۹ درصد، گوشت قرمز، سفید و فرآوردههای آن با ۱۴۱.۴ درصد و کالاهای بادوام با ۱۲۹.۶ درصد در میان گروههای دارای تورم بالا قرار گرفتهاند.
این ارقام نشان میدهد خانوارها نه فقط در خرید اقلام روزمره، بلکه در تامین کالاهای سرمایهای و بادوام نیز با افزایش شدید هزینه مواجه شدهاند. مسکن؛ تورم کمتر از متوسط، اما سهمی بسیار بزرگ در هزینه خانوار
در مردادماه، تورم نقطهبهنقطه گروه «مسکن، آب، برق، گاز و سایر سوختها» ۳۷.۲ درصد ثبت شد؛ رقمی که از متوسط تورم نقطهای کل کشور فاصله زیادی دارد. با این حال، اهمیت این گروه در تحلیل هزینه زندگی بسیار بالاست، زیرا وزن آن در شاخص قیمت مصرفکننده ۳۶.۱۱ درصد است.
تورم ماهانه این گروه ۳ درصد و تورم سالانه آن ۳۵.۷ درصد گزارش شده است. تورم ماهانه اجاره نیز ۲.۵ درصد بوده است. بنابراین، حتی با وجود تورم نقطهای پایینتر از سایر گروهها، رشد مستمر هزینه مسکن به دلیل سهم سنگین آن در سبد خانوار همچنان یکی از مهمترین فشارهای معیشتی محسوب میشود. شکاف تورمی دهکها بزرگتر شد
یکی از مهمترین نشانههای نگرانکننده گزارش مرداد، افزایش فاصله تورمی میان دهکهای مختلف هزینهای است.
تورم سالانه در مرداد برای دهک دوم به ۷۸.۳ درصد رسید، در حالی که دهک دهم تورم سالانه ۶۷.۶ درصدی را تجربه کرد. فاصله میان این دو رقم به ۱۰.۷ واحد درصد رسیده که نسبت به فاصله ۹.۶ واحد درصدی ماه قبل، ۱.۱ واحد درصد بیشتر شده است.
علت اصلی این شکاف را باید در ساختار سبد مصرفی دهکها جستوجو کرد. بر اساس ضرایب اهمیت، خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات حدود ۴۲.۳ درصد از سبد هزینه دهک دوم را تشکیل میدهند، اما سهم این گروه در سبد دهک دهم تنها ۲۱.۶ درصد است. در مقابل، کالاهای غیرخوراکی و خدمات در دهک دهم سهم بسیار بیشتری دارند.
به همین دلیل، هنگامی که تورم خوراکیها به مراتب بالاتر از تورم خدمات و کالاهای غیرخوراکی قرار میگیرد، خانوارهای کمدرآمد به شکل طبیعی فشار بیشتری را تحمل میکنند. دهکهای پایین؛ قربانیان اصلی تورم خوراکی
تورم سالانه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات برای دهک اول ۱۰۹.۴ درصد، برای دهک دوم ۱۰۸.۶ درصد و برای دهک سوم ۱۰۷.۱ درصد بوده است؛ در حالی که همین نرخ برای دهک دهم ۱۰۰.۶ درصد ثبت شده است.
در بخش غیرخوراکی و خدمات نیز تورم سالانه دهکهای پایین پایینتر از تورم خوراکی است. برای نمونه، تورم سالانه کالاهای غیرخوراکی و خدمات در دهک اول ۴۹ درصد و در دهک دوم ۵۱ درصد بوده است. بنابراین، عامل اصلی افزایش بیشتر تورم دهکهای پایین، نه خدمات، بلکه سهم بالاتر خوراکیها در هزینههای این خانوارهاست.
این موضوع از منظر سیاستگذاری اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا تورم بالا تنها یک مسئله مربوط به افزایش سطح عمومی قیمتها نیست، بلکه با تغییر قدرت خرید گروههای مختلف جامعه، میتواند نابرابری اقتصادی و فشار بر دهکهای پایین را تشدید کند. تورم در روستاها همچنان شدیدتر از شهرها
دادههای مرداد همچنین نشان میدهد شدت تورم در خانوارهای روستایی از خانوارهای شهری بیشتر است.
تورم نقطهبهنقطه خانوارهای روستایی در مرداد ۱۰۸.۴ درصد بوده، در حالی که این رقم برای خانوارهای شهری ۸۵.۶ درصد ثبت شده است. تورم سالانه روستایی نیز ۸۳.۱ درصد بوده که ۱۵.۴ واحد درصد بالاتر از تورم سالانه شهری با رقم ۶۷.۷ درصد است.
تورم ماهانه نیز در مناطق روستایی ۳.۵ درصد و در مناطق شهری ۳.۴ درصد گزارش شده است. این ارقام نشان میدهد شکاف تورمی میان شهر و روستا نیز همچنان به نفع مناطق شهری نیست و خانوارهای روستایی با سرعت بالاتری از افزایش هزینههای زندگی مواجهاند. تورم مرداد چه تصویری از اقتصاد خانوار ترسیم میکند؟
دادههای مرداد ۱۴۰۵ نشان میدهد اقتصاد خانوار با سه لایه فشار همزمان مواجه است:
نخست، تورم نقطهای همچنان در سطح بسیار بالا قرار دارد. نرخ ۸۹ درصدی به معنای آن است که افزایش قیمتها نسبت به سال گذشته هنوز به سطحی رسیده که قدرت خرید خانوارها را بهشدت تحت تاثیر قرار میدهد.
دوم، تورم ماهانه دوباره شتاب گرفته است. افزایش تورم ماهانه از ۳.۱ درصد در تیر به ۳.۴ درصد در مرداد، نشان میدهد فشار قیمتی صرفاً یک میراث آماری از ماههای گذشته نیست و روند افزایش قیمتها در ماه جاری نیز ادامه داشته است.
سوم، ساختار تورم به زیان دهکهای پایین عمل میکند. رشد شدیدتر قیمت خوراکیها در کنار سهم بالاتر مواد غذایی در سبد خانوارهای کمدرآمد، موجب شده تورم سالانه دهکهای پایین از دهکهای بالاتر بیشتر باشد و فاصله تورمی میان آنها افزایش پیدا کند. پیام اصلی آمار مرداد: سفره خانوار کوچکتر شده است
اگرچه شاخص کل تورم تصویر عمومی افزایش هزینههای زندگی را نشان میدهد، جزئیات مرداد روشن میکند که مسئله اصلی خانوارها فقط «گران شدن همه چیز» نیست؛ بلکه گران شدن سریعتر اقلامی است که امکان حذف یا کاهش مصرف آنها برای بخش بزرگی از جامعه محدودتر است.
تخممرغ، روغن، گوشت، لبنیات، سیبزمینی، پیاز، سبزیجات و دیگر اقلام خوراکی در مرداد با افزایشهای قابل توجه ماهانه یا سالانه مواجه شدهاند. همزمان، بیش از ۴۱ قلم از ۵۳ قلم خوراکی منتخب در شهرها تورمی بالاتر از نرخ تورم نقطهای شهری داشتهاند.
به همین دلیل، تورم ۸۹ درصدی مرداد را نمیتوان صرفاً یک عدد در گزارش آماری دانست. این نرخ، در کنار تورم بیش از ۱۰۰ درصدی خوراکیها و افزایش شکاف میان دهکها، از انتقال فشار تورمی به لایههای اصلی مصرف خانوار خبر میدهد.
مرداد ۱۴۰۵ را میتوان ماهی دانست که در آن تورم نهتنها بالا ماند، بلکه نشانههای نگرانکنندهای از عمیقتر شدن نابرابری در تجربه تورمی خانوارها نیز آشکارتر شد؛ شکافی که اگر مهار نشود، آثار آن میتواند فراتر از شاخصهای اقتصادی، در سطح رفاه و معیشت خانوارها نمایان شود.
پایان خبر / رکنا / کدخبر 1243207
اخبار وبگردی را در اینجا بخوانید: پولی برای دادن به رسانهها نداریم و کارها را بر اساس رفاقت پیش می بریم مشاهده خبر خبر ویژه تورم 89 درصدی مردادماه سفره مردم را کوچک تر کرد / دهک های پایین؛ قربانیان اصلی تورم خوراکی ها قیمت وانت پراید به 1 میلیارد تومان رسید! + جزئیات
