قفل‌شدگی وام مسکن

فرید قدیری:  نظام تامین مالی مسکن مطابق نمرات عملکرد آن در سال جاری «نقش کمک‌رسان» به ۲بازیگر وامانده بازار ملک یعنی خریداران خانه و سازندگان ساختمان را از دست داده؛ هر چند این گروه از وام‌های بانکی برای گروهی در این بازار که تحت پروژه‌های دولتی قرار دارند تاحدودی کارآیی دارد. بررسی‌های «دنیای‌اقتصاد» از حجم پرداخت وام‌های ساخت و خرید مسکن توسط شبکه بانکی طی ۷ماه اول امسال حاکی است، به‌رغم آنکه عرضه ریالی این تسهیلات برحسب نوع وام‌های ملکی بین ۲۲ تا ۱۴۰درصد نسبت به سال گذشته افزایش اسمی پیدا کرده، اما رشد واقعی عمده این وام‌ها ۱۱ تا ۴۵درصد کاهش یافته است. در کنار رشدهای واقعی منفی «وام‌رسانی به بازارهای خرید و ساخت مسکن»، سهم کل بخش مسکن و ساختمان از کل تسهیلات پرداختی توسط شبکه بانکی در ماه‌های گذشته از سال۱۴۰۵، رقمی معادل ۳.۲درصد بوده که از ۴درصد مدت‌زمان مشابه در سال۱۴۰۴ نیز کمتر است.

این نرخ می‌گوید، یکی از بخش‌های کلیدی اقتصاد ایران که بازیگرانش از یک‌سو شامل خانوارها به عنوان متقاضیان خرید خانه و از سوی دیگر ساختمان‌سازها به عنوان فعالان اقتصادی تولیدکننده، هر دو به وام‌های مسکن برای ورود به بازار نیاز دارند، عملا سهم دندان‌گیری از تسهیلات بانکی ندارد. این بخش خیلی پیش‌تر که ریسک‌های اقتصادی و غیراقتصادی بر تولید و مصرف سایه نینداخته بود، دست‌کم ۲۰درصد از منابع بانکی را می‌توانست به خود اختصاص دهد و جذب کند. وضعیت اضلاع نظام تامین مالی مسکن را می‌توان به «حالت پات در شطرنج» توصیف کرد؛ هیچ‌کدام از دست‌کم دو بازیگر این صحنه امکان حرکت ندارند؛ نه تقاضای خرید مسکن و نه سازنده‌ها. از طرفی، شبکه بانکی نیز برای سازگارکردن تسهیلات به لحاظ قدرت پوششی امکانی ندارد؛ چون هر نوع افزایش ریالی سقف مستلزم اقساط بیشتر است. اما قبل‌از اینکه ریشه‌های وضع موجود را در نظام تامین مالی مسکن که مطابق شواهد در وضعیت «پات» قرار گرفته است، مورد بررسی قرار دهیم،‌ لازم است کارنامه جدید وام‌دهی به خریداران، سازنده‌ها و متقاضیان تعمیر آپارتمان تشریح شود.

وام خرید نوساز ۴۵درصد کمتر از پارسال …