با اتمام مهلت تفاهم اولیه 60 روزه میان ایران و ایالات متحده آمریکا، خبری از تجاوز مجدد نظامی به کشور نشد اما در عوض، ترامپ صحبت از کارزاری موسوم به «روز دی اقتصادی» کرده که هدف آن، تشدید تحریمها علیه ایران است و در اظهارات خود، علاوه بر تهدید متحدان ایران، آن را ضربهای بیسابقه و خردکننده، توصیف کرده است.
اقتصاد ایران اکنون درگیر دو موضوع اساسی است؛ اول تحریمهای آمریکا و موضوع دوم، مافیای بهشدت «کثیفی» که مشخصا بانکهای خصوصی آنها را برای افزایش درآمد خود، مدیریت میکنند و این دو موضوع در کنار هم، ضربه سنگینی به اقتصاد کشور خواهد زد. بخش عمده و وسیعی از تراستیها، وابسته به بانکهای خصوصی هستند و این بانکها نیز از این فضای تحریم برای کسب درآمد بیشتر، استفاده میکنند
امروزه دیگر کمتر کارشناسی است که بر تبعات تحریمها بر اقتصاد ایران واقف نباشد؛ حتی تندترین چهرههای اصولگرا نیز دیگر از «کاغذپاره» خواندن تحریمها، دست برداشتهاند و درباره تبعات آن، هشدار میدهند. البته این نه به معنای تغییر راهبرد، بلکه به معنای اینست که تبعات تحریمها آنقدر شدید شده که کتمان آن، مخالفت با عقل سلیم است!
در نتیجه تشدید تحریمها از سال 1397 تاکنون، اقتصاد ایران شکنندهتر از قبل شده است؛ رشد اقتصادی منفی، تعمیق و گسترش رکود به تمام بازارها و صنایع، سر به فلک کشیدن نرخ تورم و غیره، از پیامدهای تحریم بر اقتصاد ایران بوده است. اما در شرایطی که اقتصاد ایران دچار بحرانی بیسابقه شده است، تبعات اضافه شدن تحریمها برای اقتصاد بحرانزده ایران چیست؟
قطع باقیمانده شریانهای مالی و تجاری ایران
برای بررسی دقیقتر تبعات تحریمهای جدید، باید توجه کرد که آمریکا قصد دارد کدام یک از بخشهای اقتصاد ایران را مورد هدف قرار دهد. یکی از بخشهایی که آمریکا برای آن هدفگذاری کرده است، قطع کردن شریانهای مالی و تجاری ایران است. اقتصاد24 در گزارشی، درباره این موضوع نوشته است: «هدف اصلی این الگوی جدید که از آن به عنوان خنثیسازی و مسدودسازی ساختاری یاد میشود، فلجکردن کامل شریانها و کانالهای باقیمانده مالی، قطع دسترسی کشور به شبکههای صرافی پشتیبان در مبادلات منطقهای، و ایجاد تراکم فشارهای حقوقی و مقرراتی بر خریداران غیررسمی انرژی ایران در بازارهای جهانی است.»
همچنین در این گزارش آمده است: «هدف غایی و اعلامشده از این ضربات پیاپی اقتصادی، ایجاد اختلال در روند واردات کالاهای اساسی، تعمیق عوارض تورمی، و درنهایت برهم زدن تعادل و آرامش در بازار داخلی ارز و طلا است تا از این طریق، فشار معیشتی به یک متغیر تعیینکننده در محاسبات حاکمیتی تبدیل شود.»
تنها منبع درآمد ارزی کشور در حال حاضر صادرات نفتی است. آمریکا در فاز جدید تحریم و محاصره دریایی، صادرات ایران را هم در حوزه پاییندست و هم در حوزه بالادست، نشانه گرفته است؛ یعنی هم در فروش نفت خام و فرآوردههای نفتی و هم در صادرات پتروشیمی
البته یکی از مهمترین بخشهای اقتصادی ایران، صادرات نفت است که در این سالیان، هیچگاه به صفر نرسید زیرا ایران توانست تعامل مناسبی با پالایشگاههای خصوصی چین برقرار کند که البته با توجه به اعطای تخفیفات گسترده به این پالایشگاهها، مورد انتقاد کارشناسان نیز واقع شده است. آمریکا این جریان را نیز هدف قرار داده است. ابزار دیگری که واشنگتن بر آن مانور میدهد، ردیابی ماهوارهای و تحریم تانکرهایی است که در عملیات انتقال نفت خام یا فرآوردههای سوختی مشارکت دارند، چراکه ایجاد مانع در مسیر خدمات پوشش بیمهای برای این تانکرها، یکی از راههای بالابردن ریسک تجاری به شمار میرود.
دعوت آمریکا از چین برای پیوستن
به کمپین تحریمی
از آنجایی که مشتری اصلی نفت ایران، چین است، آمریکا این کشور را تهدید کرده اما در عین حال، از چین برای پیوستن به کمپین جدید تحریمی دعوت کرده است.
نقش چین همواره دارای تناقض بوده است؛ در تجربه این چندسال ثابت شده است که «شریک راهبردی ایران» با وجود اعلام عمومی مخالفت با تحریمهای جدید علیه ایران، در عمل کمک چندانی نکرده است و حتی در برخی موارد، با آمریکا نیز همراهی داشته است. اکنون نیز مقامات چینی در کلام اعلام کردهاند که با تحریمهای جدید ایران مخالف هستند اما سیاستهای واقعی این کشور، مبهم است.
میثم شرفی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»: . به زودی هم حلقه محاصره دریایی و هم حلقه تحریمها، تنگتر خواهد شد و اتفاق خطرناکی برای ایران پیشروی است. آمریکا در وضع تحریمهای جدید، یک هوش «خبیثانه» دارد که از این هوش خود استفاده کرده است و باید تاکید کنم که این روند، تبعات بسیاری سنگینی برای اقتصاد ایران در ماههای آینده خواهد داشت
لین جیان، سخنگوی وزارت خارجه چین، روز جمعه در پاسخ به پرسشی درباره تهدیدهای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، گفت: «تحریم و فشار به حل این مسئله کمکی نخواهد کرد.» او همچنین افزود: «چین از همه طرفهای مرتبط میخواهد با اتخاذ اقدامات مسئولانه، مشکل را از طریق راهکارهای سیاسی و دیپلماتیک حلوفصل کنند.»
در طرف مقابل، اسکات بسنت، وزیر دارایی آمریکا، در پاسخ به این سوال که آیا آمریکا برای پیوستن چین به این کارزار بر پکن فشار خواهد آورد، به شبکه خبری سیانبیسی گفت: «بهتر است که بسیاری از گفتوگوها در خفا انجام شود»، اما در عین حال از پکن خواست که «با این برنامه همراه شود.» سخنگوی وزارت خارجه چین نیز نسبت به اظهارات بسنت واکنش نشان داد و گفت: «چین با تحریمهای یکجانبه غیرقانونی که مبنایی در حقوق بینالملل ندارند و شورای امنیت سازمان ملل مجوز آن را صادر نکرده، مخالف است.»
تنگتر شدن حلقه محاصره
یک تحلیلگر مسائل بینالمللی انرژی در گفتوگو با «توسعه ایرانی»، درباره ارزیابی خود از تهدیدهای جدید آمریکا، اظهار کرد: به نظر من، با توجه به اتفاقاتی که بعد از لغو آتشبس اتفاق افتاد، آمریکا متوجه شده است که هزینه عملیات نظامی سنگین خواهد بود.
میثم شرفی توضیح داد: پس از پاسخ ایران به تجاوز ارتش آمریکا به جنوب ایران و کشته شدن سربازان آمریکایی در اردن، فاز آمریکا به سمت عملیات غیرنظامی و تحریمی، تغییر پیدا کرده است. او هشدار داد: تصور میکنم تحریمهای جدید آمریکا عملیاتی خواهد شد و با توجه به شرایط کنونی کشور، تحریم و محاصره جدید حتما هزینههای سنگینی برای کشور به همراه خواهد داشت. به زودی هم حلقه محاصره دریایی و هم حلقه تحریمها، تنگتر خواهد شد و اتفاقات خطرناکی برای ایران پیشروی است.
هوش خبیثانه و خطرناک آمریکا
در طراحی تحریمها
این کارشناس در پاسخ به اینکه «آیا تبعات تحریمهای جدید در شرایط بحران اقتصادی ایران، خطرناکتر از گذشته است؟»، تاکید کرد که قطع به یقین تحریمهای جدید پیامدهای سنگینتری خواهد داشت.
شرفی ادامه داد: تنها منبع درآمد ارزی کشور در حال حاضر صادرات نفتی است. آمریکا در فاز جدید تحریم و محاصره دریایی، صادرات ایران را هم در حوزه پاییندست و هم در حوزه بالادست، نشانه گرفته است؛ یعنی هم در فروش نفت خام و فرآوردههای نفتی و هم در صادرات پتروشیمی.
کارشناس و تحلیلگر مسائل بینالملل انرژی: با توجه به اینکه ایران از اهرم تنگه هرمز به درستی استفاده نکرده است، در صورتی که میتوانست از این اهرم در بزنگاههای مختلف، استفاده بهینه داشته باشد، تصورم این است که احتمال همراهی چین با تحریمهای جدید آمریکا بیش از احتمال عدم همراهی این کشور است
او با اشاره به هوشمندانه بودن این نشانهگیری در تحریمهای جدید، ادامه داد: آمریکا در وضع تحریمهای جدید، یک هوش «خبیثانه» دارد که اکنون نیز از این هوش خود استفاده کرده است و باز هم باید تاکید کنم که این روند، تبعات بسیار سنگینی برای اقتصاد ایران در ماههای آینده خواهد داشت.
درگیری اقتصاد ایران با دو جریان!
این تحلیلگر اقتصادی تصریح کرد: تبعات نشانهگیری باقیمانده شریانهای مالی و تجاری ایران توسط تحریمهای آمریکا، دارای دو بخش است؛ اولین بخش مربوط به خود آمریکاست که با توجه به طراحی هوشمندانه تحریمهای جدید، قطعا موثر خواهد بود. دومین موضوع مربوط به شبکه گسترده تراستیهاست که وابسته به قدرتهای داخلی هستند. بخش عمده و وسیعی از این تراستیها، وابسته به بانکهای خصوصی هستند و این بانکها نیز از این فضای تحریم برای کسب درآمد بیشتر، استفاده میکنند.
به اعتقاد شرفی، اقتصاد ایران اکنون درگیر دو موضوع اساسی است؛ اول تحریمهای آمریکا و موضوع دوم، مافیای بهشدت «کثیفی» که مشخصا بانکهای خصوصی آنها را برای افزایش درآمد خود، مدیریت میکنند و این دو موضوع در کنار هم، ضربه سنگینی به اقتصاد کشور خواهد زد.
چین «بهزودی» به کمپین تحریمهای جدید
آمریکا میپیوندد!
این کارشناس حوزه انرژی درباره تاثیر تحریمهای جدید بر فروش نفت ایران به چین، مطرح کرد: صادرات نفت ایران کفاف حجم مصرف پالایشگاههای خصوصی چین را میدهد، اما نکتهای که وجود دارد این است که اقتصاد چین یک اقتصاد باثبات و در مسیر توسعه است و پالایشگاههای خصوصی این کشور میتوانند روابط بهتری با اروپا و آمریکا داشته باشند و همین ابزار، میتواند بهمثابه اهرمی باشد تا چینیها از تحریمهای آمریکا، تبعیت کنند.
شرفی یادآور شد: سیاستهای اعلامی چین با سیاستهایی که اجرا میشوند، متفاوت است؛ مقامات چینی ممکن است در کلام اعلام کنند که با تحریمهای جدید آمریکا همراهی نمیکنند اما همراهی کردن چین با تحریمهای آمریکا، در عمل، مسبوق به سابقه بوده است.
این تحلیلگر مسائل بینالملل انرژی خاطرنشان کرد: با توجه به اینکه ایران از اهرم تنگه هرمز به درستی استفاده نکرده است، در صورتی که میتوانست از این اهرم در بزنگاههای مختلف، استفاده بهینه داشته باشد، تصورم این است که احتمال همراهی چین با تحریمهای جدید آمریکا بیش از احتمال عدم همراهی این کشور است.
شرفی در نهایت هشدار داد که چین احتمالا به زودی، به کمپین تحریمها میپیوندد؛ حتی اگر این پیوستن را به صورت عمومی اعلام نکند!
کپی شد
