ایران و تاجیکستان، یک میراث، دو سرزمین

این نمایشگاه به صورت هم‌زمان و برخط با موزه ملی کشور تاجیکستان برگزار می‌شود و در افتتاح آن، بر نقش موزه‌ها و آثار تاریخی در ایجاد ارتباط میان ملت‌ها تأکید شد.

در حاشیه افتتاح نمایشگاه، آفرین امامی، مدیر مجموعه میراث جهانی کاخ گلستان، درباره اهمیت برگزاری چنین رویداد‌هایی به برنا گفت: «نمایشگاه‌های مشترک، دست دوستی میان ملت‌هاست.»

او برگزاری نمایشگاه‌های مشترک میان ایران و دیگر کشور‌ها را یکی از ابزار‌های مؤثر در تقویت دیپلماسی فرهنگی و ایجاد پیوند میان ملت‌ها دانست و اظهار کرد: آثار تاریخی می‌توانند به‌عنوان سفیران فرهنگی، زمینه ارتباط و دوستی میان مردم کشور‌های مختلف را فراهم کنند.

امامی با اشاره به سابقه برگزاری نمایشگاه‌های مشترک در کاخ گلستان افزود: برگزاری این نمایشگاه‌ها در این مجموعه از سالیان گذشته وجود داشته و به دلیل غنای مجموعه و تنوع آثار موجود در آن، همواره زمینه‌های مشترک فراوانی با آثار تاریخی و فرهنگی دیگر کشور‌ها وجود داشته است.

او ادامه داد: کاخ گلستان در دوره قاجار محل زندگی شاهان، دریافت و اهدای هدایا و همچنین نگهداری آثاری بوده که در جریان سفر‌های پادشاهان قاجار به کشور‌های مختلف وارد ایران شده‌اند. همین موضوع باعث شده است مجموعه‌ای متنوع از آثار با ریشه‌ها و ارتباطات فرهنگی گوناگون در کاخ گلستان گردآوری شود و امکان برگزاری نمایشگاه‌های مشترک با کشور‌های مختلف فراهم باشد.

موزه، خانه‌ای که نباید ساکت بماند

صحبت از نمایشگاه‌های مجازی و مشترک، به موضوع مهم دیگری نیز گره می‌خورد؛ تعطیلی موزه‌ها و ضرورت حفظ ارتباط آنها با مخاطبان. امامی در این باره تأکید کرد: «موزه خانه مردم، هنرمندان، پژوهشگران و همه کسانی است که به فرهنگ و تاریخ علاقه دارند.»

به گفته او، زمانی که موزه تعطیل می‌شود و ارتباط آن با مخاطب قطع می‌شود، موزه عملاً به جسمی بدون روح تبدیل خواهد شد؛ در حالی که موزه قبرستان اشیا نیست.

امامی ادامه داد: «اشیا در موزه روح دارند و باید به نمایش گذاشته شوند و با مخاطب سخن بگویند.»

مدیر مجموعه میراث جهانی کاخ گلستان با اشاره به شرایط تعطیلی موزه‌ها تصریح کرد: در زمان تعطیلی موزه، برگزاری نمایشگاه‌های مجازی تنها راهی است که می‌توان از طریق آن آثار را در اختیار عموم مردم قرار داد و ارتباط مجموعه با مخاطبان را حفظ کرد.

او افزود: اگر این نمایشگاه‌ها به صورت مشترک با کشور‌های دیگر برگزار شوند، علاوه بر حفظ ارتباط مردم با آثار موزه، زمینه تقویت دیپلماسی فرهنگی و شناخت اشتراکات میان ملت‌ها نیز فراهم می‌شود.

وقتی مرز سیاسی جای خود را به مرز فرهنگی می‌دهد

در نمایشگاه «یک میراث، دو سرزمین»، آنچه بیش از هر چیز جلب توجه می‌کند، امکان دیدن وجوه مشترک فرهنگی و هنری ایران و تاجیکستان در کنار یکدیگر است؛ موضوعی که امامی نیز بر آن تأکید دارد.

او با اشاره به نمایشگاه مشترک با تاجیکستان گفت: در چنین نمایشگاه‌هایی، مخاطب متوجه می‌شود که مرز‌های فرهنگی بسیار گسترده‌تر از مرز‌های جغرافیایی و سیاسی هستند.

امامی برای توضیح این موضوع به نمونه‌هایی از آثار ارائه‌شده اشاره کرد و گفت: «روح مشترک هنرمند را می‌توان در آثار کنده‌کاری تاجیکستان و همچنین آثار کاشی‌کاری دوره قاجار در کاخ گلستان مشاهده کرد.»

او ادامه داد: در اینجا مرز سیاسی جای خود را به مرز فرهنگی می‌دهد؛ یعنی اگرچه دو سرزمین از نظر مرز سیاسی از یکدیگر فاصله دارند، از نظر فرهنگی می‌توانند در یک حوزه مشترک قرار داشته باشند.

همین نگاه، نمایشگاه را از یک ارائه ساده آثار تاریخی فراتر می‌برد؛ چرا که مخاطب در مواجهه با آثار، به جای تمرکز صرف بر تفاوت‌ها، می‌تواند ردپای یک فرهنگ مشترک و پیوند‌های تاریخی و هنری دو سرزمین را دنبال کند.

تجربه‌ای که از کره و قزاقستان آغاز شد

برگزاری نمایشگاه‌های مشترک در کاخ گلستان البته به «یک میراث، دو سرزمین» محدود نمی‌شود. امامی با اشاره به تجربه‌های پیشین این مجموعه بیان کرد: پیش از این نیز با دو کشور دیگر نمایشگاه‌های مشترک برگزار کرده‌ایم.

او درباره یکی از این تجربه‌ها گفت: «با کره نمایشگاه خوشنویسی برگزار شد که در آن قدیمی‌ترین آثار خوشنویسی کره در کنار قدیمی‌ترین آثار خوشنویسی کاخ گلستان به صورت مجازی به نمایش درآمد.»

تجربه دیگر به همکاری با قزاقستان بازمی‌گردد. امامی در این باره توضیح داد: «در دوران تعطیلی موزه، نمایشگاه مشترکی نیز با قزاقستان با عنوان «پیوند فولادین دو ملت» برگزار شد که به نمایش آثار مرتبط با سلاح اختصاص داشت و مورد استقبال قرار گرفت.»

اکنون تجربه این همکاری‌ها در نمایشگاه مشترک ایران و تاجیکستان ادامه پیدا کرده است؛ نمایشگاهی که در آن فناوری و فضای مجازی نیز به کمک موزه آمده تا ارتباط میان آثار و مخاطبان، حتی فراتر از مرز‌های جغرافیایی، برقرار بماند.

ژاپن، مقصد بعدی همکاری‌های مشترک

آفرین امامی در پایان از برنامه‌ریزی برای برگزاری نمایشگاه‌های مشترک جدید خبر داد و گفت: «در حال حاضر نمایشگاه مشترکی با تاجیکستان در حال برگزاری است و مقدمات برگزاری نمایشگاه مشترک با ژاپن نیز در دست انجام است.»

او ابراز امیدواری کرد که نمایشگاه مشترک با ژاپن نیز به‌زودی تعیین تکلیف شود و مراحل اجرایی آن پیش برود.

«یک میراث، دو سرزمین»، روایتی است از اینکه میراث فرهنگی چگونه می‌تواند فراتر از ویترین موزه‌ها و قاب آثار تاریخی، به ابزاری برای گفت‌و‌گو تبدیل شود؛ گفت‌وگویی میان هنرمندان، پژوهشگران و مردم دو سرزمین که شاید جغرافیا آنها را از هم جدا کرده باشد، اما تاریخ و فرهنگ همچنان نقاط مشترک بسیاری برای پیوندشان در اختیار دارد.

انتهای پیام/