[فرشاد رومی] غرب و معمای نظم پس از جنگ ایران

پرسش اصلی صرفاً این نیست که کدام طرف در میدان نبرد برتری نظامی به دست می‌آورد؛ مسئله آن است که نتیجه جنگ چه تأثیری بر بازدارندگی ایران، اعتبار ایالات متحده، انسجام متحدان غربی و برداشت دیگر کشورها از حدود قدرت‌های بزرگ خواهد گذاشت. اگر جنگی با هدف مهار ایران به تقویت موقعیت راهبردی تهران بینجامد، پیامدهایش به خاورمیانه محدود نخواهد ماند.

نخستین پیامد، فرسایش اعتبار بازدارندگی غرب است. قدرت‌های بزرگ تنها با سلاح، بودجه نظامی و ظرفیت اقتصادی اعمال نفوذ نمی‌کنند؛ اعتبار تهدیدها و تضمین‌های امنیتی آن‌ها نیز بخشی از قدرتشان است. هنگامی که یک قدرت بزرگ با وجود استفاده از نیروی نظامی به اهداف اعلام‌شده خود دست نمی‌یابد، دیگر کشورها درباره حدود توانایی و اراده آن بازنگری می‌کنند.

اگر ایران بتواند در برابر فشار نظامی مقاومت کند و از جنگ با موقعیتی سیاسی مستحکم‌تر بیرون بیاید، این برداشت تقویت خواهد شد که برتری نظامی غرب الزاماً به پیروزی سیاسی منجر نمی‌شود. چنین برداشتی می‌تواند محاسبات امنیتی کشورهای منطقه، به‌ویژه دولت‌هایی را که به حمایت آمریکا متکی‌اند، تغییر دهد. بااین‌حال، مقاومت در برابر حمله به‌خودی‌خود پیروزی راهبردی نیست؛ میزان خسارت‌ها، توان بازسازی، انسجام داخلی و شرایط توافق احتمالی پس از جنگ نیز در تعیین نتیجه نهایی نقش دارند.

دومین پیامد، بازنگری در ترتیبات امنیتی خاورمیانه است. نظم امنیتی منطقه طی دهه‌های گذشته تا حد زیادی بر حضور نظامی آمریکا، همکاری‌های دفاعی با متحدانش و تصور برتری قدرت غربی استوار بوده است. اگر جنگ نتواند اهداف مورد نظر واشنگتن و متحدانش را محقق کند، دولت‌های منطقه ممکن است بیش از گذشته به تنوع‌بخشی روابط خارجی و کاهش وابستگی امنیتی خود به یک قدرت روی آورند. …