صرفه‌جویی ۲.۷ میلیارد دلاری با هوشمندسازی یارانه نان؛ قیمت آرد در بازار غیررسمی واقعی شد

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ زنجیره گندم، آرد و نان یکی از گسترده‌ترین زنجیره‌های تامین کشور است که از بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار کشاورز گندم‌کار آغاز می‌شود، حدود ۳۷۰ تا ۳۸۰ کارخانه آرد و ۸۰ هزار نانوایی را دربر می‌گیرد و در نهایت به میلیون‌ها مصرف‌کننده می‌رسد. اجرای طرح هوشمندسازی یارانه آرد و نان از سال ۱۴۰۱، علاوه بر تغییر سازوکار تخصیص آرد، حجم گسترده‌ای از داده‌های مصرف و عملکرد نانوایی‌ها را در اختیار سیاست‌گذار قرار داده است.

 در همین راستا در گفت‌وگو با محمدرسول نظافتی، مدیر اجرایی طرح هوشمندسازی یارانه آرد و نان به بررسی آخرین وضعیت این طرح، ساختار یارانه گندم و آرد، وضعیت مصرف، کیفیت و قیمت نان، تخلفات نانوایی‌ها، عرضه خارج از شبکه و برنامه‌های آینده پرداخته‌ایم که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید.

اقتصاد معاصر: درباره طرح هوشمندسازی یارانه آرد و نان توضیح دهید؛ هدف از این طرح چه بود؟

نظافتی: طرح هوشمندسازی یارانه آرد و نان از سال ۱۴۰۱ با هدف توسعه تخصیص هوشمند اجرا شده است. براساس این سازوکار، نانوایی‌ها به‌ جای دریافت سهمیه ثابت، متناسب با عملکرد ثبت‌شده در سامانه و میزان فروش نان سهمیه دریافت می‌کنند. این طرح تاکنون محدودیتی برای مصرف‌کنندگان ایجاد نکرده و هدف اصلی آن تکمیل خلاء داده‌ای در فرآیند تبدیل آرد به نان و هوشمندسازی تخصیص بوده است. در عین حال مواردی مانند خیرات، خرید نقدی نان و مصرف حجیم برخی کسب‌وکارها نیز در طراحی سامانه پیش‌بینی شده است. پس از حدود چهار سال فعالیت، داده‌های سامانه افق جدیدی را در سیاست‌گذاری زنجیره گندم، آرد و نان ایجاد کرد. پیش از این سیاست‌گذار میان دو گزینه آزادسازی یا سهمیه‌بندی قرار داشت اما داده‌های حاصل از طرح هوشمندسازی مسیر سومی را برای اجرای سیاست‌های هدفمندتر فراهم کرد.

یکی از مهم‌ترین یافته‌های سامانه این بود که حدود یک درصد خانوارهای کشور، ۱۷ درصد نان کشور را خریداری می‌کنند؛ الگویی که با مصرف متعارف خانوارهای ایرانی همخوانی ندارد. پیش از دسترسی به این داده‌ها، عدم تطابق میان میزان گندم تامین‌شده برای جمعیت حدود ۹۰ میلیون نفری کشور و محاسبات سرانه مصرف می‌توانست این برداشت را ایجاد کند که زنجیره با فساد سازمان‌یافته مواجه است و راه‌حل آن آزادسازی است. …