جهش ۱۵۱ درصدی بهای گندم ماکارونی؛ چرا دولت از نرخ مصوب عبور کرد؟

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ با تصمیم ستاد تنظیم بازار، قیمت هر کیلوگرم گندم مصرفی صنایع ماکارونی و نان صنعتی از ۲۳ هزار و ۸۵۰ تومان به ۶۰ هزار تومان افزایش یافته است. شرکت بازرگانی دولتی ایران نیز از ابتدای آبان‌ماه این نرخ را مبنای فروش گندم به کارخانه‌ها قرار داده؛ تغییری که هزینه تامین اصلی‌ترین ماده اولیه تولید ماکارونی را حدود ۲.۵ برابر می‌کند.

برای بررسی این تصمیم باید به مصوبه تابستان دولت بازگشت. هیات وزیران در مردادماه، نرخ گندم صنف و صنعت را ۵۳ هزار تومان تعیین کرد اما برای کارخانه‌های ماکارونی و برخی تولیدکنندگان نان، یک دوره حمایتی سه‌ماهه در نظر گرفت. در این دوره، گندم با ۴۵ درصد نرخ مصوب، معادل ۲۳ هزار و ۸۵۰ تومان عرضه می‌شد.

بنابراین پایان حمایت موقت اتفاق غیرمنتظره‌ای نیست؛ دولت از ابتدا قصد داشت بخشی از یارانه گندم صنایع را کاهش دهد. مساله اینجاست که با پایان این دوره، قیمت به جای ۵۳ هزار تومان به ۶۰ هزار تومان رسیده است. این اختلاف هفت هزار تومانی، معادل رشد بیش از ۱۳ درصدی نسبت به نرخ مصوب قبلی است. دولت باید توضیح دهد چه تغییری در هزینه تامین، شرایط بازار یا محاسبات اقتصادی رخ داده که نرخ جدید را ضروری کرده است. روشن شدن این موضوع، هم برای تولیدکنندگان اهمیت دارد و هم برای ارزیابی میزان واقعی حمایت دولت از صنایع لازم است. اصلاح یارانه یا کاهش هزینه‌های دولت؟

فروش گندم با نرخ حمایتی به صنایع، هزینه‌ای را به دولت تحمیل می‌کند. از طرف دیگر، اختلاف زیاد میان قیمت گندم حمایتی و نرخ‌های آزاد می‌تواند انگیزه انحراف آرد از شبکه توزیع را افزایش دهد. در چنین شرایطی، کاهش یارانه و نزدیک کردن قیمت‌ها به یکدیگر، از نظر اقتصادی قابل دفاع است؛ به‌ویژه اگر منابع حاصل از آن صرف حمایت موثرتر از تولید و مصرف‌کنندگان شود.

اما یک نکته را نباید نادیده گرفت؛ کاهش هزینه دولت لزوما به معنای کاهش هزینه اقتصاد نیست. اگر بخشی از بار مالی یارانه مستقیما به کارخانه‌ها منتقل شود، این هزینه در نهایت می‌تواند خود را در قیمت نهایی محصولات نشان دهد. بنابراین معیار موفقیت این سیاست، صرفا میزان یارانه حذف‌شده نیست؛ بلکه باید بررسی کرد که منابع آزادشده چه منفعتی برای اقتصاد و مصرف‌کننده ایجاد می‌کنند. ماکارونی چقدر گران می‌شود؟

افزایش ۱۵۱ درصدی نرخ گندم به معنای … …