۱. قوتها؛ سرمایههایی برای
بازسازی «اقتدار مشروع»
الف) سرمایه اجتماعی شخص رئیسجمهور: پزشکیان از نظر منش فردی، زبان، پیشینه و فاصلهاش از الگوی سیاستمدار حرفهای متعارف، ظرفیت مهمی برای ارتباط با بخشهایی از جامعه دارد. مهمترین نقطه قوت او شاید این باشد که:
میتواند کمتر نماینده «قدرت رسمی» و بیشتر نماینده «صداقت در قدرت» دیده شود. در شرایطی که یکی از بحرانهای تاریخی دولت در ایران، شکاف میان گفتار رسمی و تجربه واقعی مردم بوده، این ویژگی میتواند یک سرمایه راهبردی باشد. اما این سرمایه هنوز باید به اعتماد نهادی تبدیل شود؛ زیرا اعتماد به یک شخص، با اعتماد به دولت و نظام حکمرانی یکسان نیست.
ب) گفتمان وفاق؛ پاسخ به یکی از بیماریهای تاریخی دولت ایران: ایران در دورههای مختلف با شکاف میان:
الف. دولت و جامعه،
ب. نیروهای سیاسی با یکدیگر،
ج. مرکز و پیرامون،
د. نخبگان و ساخت قدرت مواجه بوده است.
گفتمان «وفاق ملی» اگر صرفا تقسیم مناصب میان جناحها نباشد، میتواند به حل یک مسئله تاریخی کمک کند: تبدیل سیاست از میدان حذف به میدان گفتوگو و توافق بر سر منافع ملی. در واقع، پزشکیان این فرصت را دارد که تعریف اقتدار را تغییر بدهد: اقتدار برابر با یکدستی و حذف مخالف نیست؛ اقتدار پایداری برابر با توان ایجاد همکاری و اجماع است.
ج) واقعگرایی و پرهیز از وعدههای بزرگ: یکی از ویژگیهای مثبت پزشکیان، دستکم در سطح گفتار، اعتراف بیشتر به محدودیتها و مشکلات است. این در سیاست ایران میتواند مهم باشد؛ زیرا یکی از عوامل فرسایش مشروعیت، شکاف میان وعدههای بزرگ و نتایج محدود است. دولتی که صادقانه بگوید «چه چیزی در اختیار من است و چه چیزی نیست» میتواند نخستین گام را برای بازسازی پاسخگویی بردارد. …
