آسیب‌پذیری بنزینی کم‌درآمدها

حامد آذرگون:  ناترازی بنزین یکی از مهم‌ترین مسائل امروز اقتصاد ایران است. پیشی گرفتن مصرف از تولید فشار مضاعفی بر منابع ارزی و بودجه‌ دولت وارد کرده و انتظار تشدید این فشار در آینده نیز وجود دارد. به‌طور کلی قیمت پایین انرژی در ایران، وابستگی اقتصاد به انرژی را به‌طور ساختاری افزایش داده است. مصرف بالای خودروهای فرسوده، بهره‌وری پایین انرژی در خطوط تولید صنعتی، گسترش صنایع انرژی‌بر مثل فولاد و پتروشیمی، فاصله زیاد میان محل زندگی و محل کار در کلان‌شهرها، و گسترش اشتغال در حرفه‌هایی مثل تاکسی اینترنتی و پیک موتوری، از جمله مهم‌ترین جلوه‌های وابستگی ساختاری اقتصاد ایران به انرژی است.  ناترازی گسترده انرژی از یک‌سو و وابستگی شدید اقتصاد ایران به آن از سوی دیگر وضعیتی پدید آورده که نیازمند تصمیم‌های تخصصی و دشوار است. نه تداوم سیاست‌های پیشین امکان‌پذیر است و نه می‌توان به‌سادگی تغییراتی در روند موجود ایجاد کرد. هزینه دهک‌های مختلف برای انرژی

بررسی آمارهای «هزینه و درآمد خانوار» مرکز آمار نشان‌دهنده الگوی پیچیده مصرف بنزین در کشور است. مصرف بنزین در دهک‌های درآمدی مختلف و همچنین در هر دهک درآمدی، بسیار متفاوت است. در سال 1403، خانوار دهک 10 به‌طور میانگین 235هزار تومان در هر ماه برای بنزین هزینه کرده است. همین آمار برای خانوار دهک اول حدود 52هزار تومان بوده است. الگویی که نشان‌دهنده هزینه 4.5برابری دهک دهم نسبت به دهک اول است. نسبت مصرف این دو دهک در سال‌های گذشته کاهش یافته است. این نسبت از حدود 8.2 در سال 1394 به حدود 6 در سال 1399 رسیده و پس از آن نیز به‌طور مداوم کاهش یافته است. کاهش این نسبت به معنای آن است که دهک‌های کم‌درآمد جامعه توانسته‌اند دسترسی بیشتری به بنزین و یارانه آن داشته باشند.

تفاوت قابل‌توجه مصرف، درون دهک‌ها …