آنچه جامعه، از پزشکان انتظار دارد، فقط مهارت علمی و توان درمان نیست؛ بلکه پایبندی به اصول حرفهای، رفتار مسئولانه و رعایت اخلاق در مواجهه با بیماران در این جایگاه است؛ موضوعی که معاون آموزشی وزرات بهداشت، درمان و آموزشی پزشکی درباره آن به جامجم گفت: رفتارهای غیرحرفهای برخی افراد نباید به کل جامعه پزشکی تعمیم داده شود.
روز گذشته نشست خبری دکتر طاهره چنگیز، معاون آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به مناسبت هفته دولت با حضور اصحاب رسانه برگزار شد. او، درباره افزایش بیاعتمادی افراد جامعه نسبت به برخی از پزشکان بهدلیل بروز مسائلی مانند زیرمیزی گفت: اخلاق پزشکی و ارزشهایی که یک پزشک باید به آنها پایبند و وفادار باشد، موضوعی فوقالعاده مهم است؛ امری که صرفا از طریق تدریس و تذکر نهادینه نشده و به دست نمیآید، بلکه رفتار حرفهای بیش از هر چیز در محیط آموزشی و از طریق مشاهده و تجربه مستقیم آموخته میشود.
به گفته معاون آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی رفتارهای غیرحرفهای برخی افراد نباید به کل جامعه پزشکی تعمیم داده شود. او عنوان کرد: براساس نتایج نظرسنجیها، جامعه پزشکی همچنان در زمره گروههای اجتماعی مورد اعتماد مردم قرار دارد اما روشن است که برخی گروهها در جامعه بهعنوان مرجع شناخته میشوند و خطای کوچک آنها نیز بزرگ است.
چنگیز با تاکید بر اینکه آموزش اخلاق پزشکی، هم در سرفصل دروس رسمی و هم در سیستمهای ارزشیابی، بهطور جدی در دستور کار قرار گرفته است، بیان کرد: «یکی از شاخصهایی که هرساله درباره همه اعضای هیاتعلمی گروه پزشکی ارزشیابی میشود، رعایت شئون حرفهای است. این شاخص نمره جداگانهای دارد و در آییننامه ارتقا نیز بهصورت مجزا بررسی میشود و یک شرط لازم به شمار میرود؛ به این معنا که اگر فردی حداقل نمره ضروری را که حدنصاب بالایی هم دارد، کسب نکند، کل فرآیند ارتقای علمی او متوقف میشود.»
طاهره چنگیز ادامه داد: برنامهای برای ارزشیابی رفتار و منش حرفهای در میان دستیاران و کارورزان پزشکی تدوین شده که در آن سطحبندی مشخصی وجود دارد. البته به عقیده او، بهبود این وضعیت، نیازمند همراهی شورای عالی انقلاب فرهنگی است و در عین حال، اصلاح مقررات انضباطی نیز ضروری است. معاون آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گفت: «رفتار حرفهای در آییننامههای فعلی مربوط به دستیاران و کارورزان، جایگاه مستقلی ندارد و لازم است با همکاری شورای عالی انقلاب فرهنگی، این موضوع بهطور جدیتر در ساختارهای انضباطی و آموزشی مورد توجه قرار گیرد.»
او تأکید کرد: «هدف این است که آموزش اخلاق پزشکی به تذکر و انتقال مفاهیم محدود نماند، بلکه با ایجاد امکان تمرین، دریافت بازخورد و مشاهده رفتار حرفهای، در تمام طول دوره تحصیل در دانشجویان و دستیاران نهادینه شود.»
افزایش ظرفیتی متناسب با توان ساختار
یکی دیگر از مسائلی که در این نشست خبری مطرح شد، درباره اما و اگرهای افزایش ظرفیت پزشکی بود؛ موضوعی که همیشه چالشبرانگیز بوده است. معاون آموزشی وزارت بهداشت با تأکید بر ضرورت تصمیمگیری مبتنی بر داده در زمینه افزایش ظرفیت رشتههای تخصصی گفت: «تعیین نیاز کشور به پزشکان متخصص نباید براساس مشاهدات فردی یا نبود یک متخصص در یک شهرستان انجام شود، بلکه باید به آمارهای واقعی نظام سلامت، شاخصهای جمعیتی و نظام سطحبندی خدمات تکیه کند.» طاهره چنگیز با اشاره به رشته بیهوشی اظهار کرد: «مثلا خالی ماندن برخی ظرفیتهای این رشته به معنای نبود نیاز نیست؛ زیرا حضور متخصص بیهوشی برای فعالیت بسیاری از رشتههای دیگر، ازجمله جراحی، چشمپزشکی و زنان، ضروری است. در مقابل، ممکن است در بیمارستانی کوچک، حضور متخصصان داخلی و طب اورژانس برای ارائه خدمات ضروری کافی باشد و نیازی به استقرار متخصص در همه رشتهها وجود نداشته باشد.»
به گفته او ظرفیتگذاری باید براساس نوع خدمات مورد نیاز در هر سطح از نظام سلامت و با توجه به امکان استفاده از نظام ارجاع انجام شود. با وجود این، معاون آموزشی وزارت بهداشت در ادامه نسبت به افزایش ظرفیت پذیرش بدون تأمین زیرساختهای آموزشی هشدار داد و گفت: «آموزش پزشکی ماهیتی عملی دارد و دانشجویان باید مهارتهای درمانی را زیر نظر استاد و در محیطهای آموزشی مناسب فرا بگیرند. افزایش دوبرابری ظرفیت پذیرش طی چهار سال، مستلزم افزایش متناسب اعضای هیاتعلمی، تختهای بیمارستانی و عرصههای آموزش بالینی بود؛ اما فراهم کردن این زیرساختها با همان سرعت عملا امکانپذیر نبوده است.»
به گفته چنگیز، با اتمام اجرای چهارساله مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، ظرفیت پذیرش پزشکی در دانشگاهها دو برابر شده و هماکنون حدود ۷۵ هزار دانشجو در حال تحصیل هستند.
خطر تدریس در دانشگاههای نامعتبر
معاون آموزشی وزارت بهداشت بر تفکیک دانشگاههای خارجی به دو دسته معتبر و غیرمعتبر تأکید کرد و افزود: مدارک دانشگاههای معتبر پس از قبولی در آزمونهای ملی و عملی ارزشیابی میشوند اما مدارک دانشگاههای غیرمعتبر بهدلیل عدمشفافیت آموزشی و تغییرات غیرمنطقی در پذیرش دانشجو، ارزش استنادی ندارند. چنگیز گفت: «حدود ۱۰۰هزار دانشجوی ایرانی در خارج تحصیل میکنند که بیش از ۵۰هزار نفر آنها در رشتههای پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی هستند. تنها در یک کشور، ۱۰هزار دانشجوی ایرانی در رشته دندانپزشکی در دانشگاههای غیرمعتبر حضور دارند؛ درحالیکه کل ظرفیت سالانه پذیرش دندانپزشکی در ۴۰ دانشکده کشور حدود ۲۵۰۰ نفر است.»او تأکید کرد: ارزیابی این تعداد دانشجو عملا فعالیت آموزشی دانشگاههای داخل را مختل میکند و وزارت بهداشت هیچ تعهدی برای تأیید مدارک غیراستاندارد ندارد.
