گروه اقتصادی-مردم سالاری آنلاین ،اسفندماه سال گذشته، فروشگاه زنجیرهای «جاهد» وابسته به وزارت جهاد کشاورزی، با حضور وزیر جهاد کشاورزی و با هدف حذف واسطهها و عرضه مستقیم کالاهای مورد نیاز مردم افتتاح شد؛ افتتاحی که البته با پوشش خبری گستردهای همراه بود و قرار بود نمونهای از ورود دولت به تنظیم بازار و حمایت مستقیم از مصرفکننده باشد.
اما امروز، با مراجعه به این فروشگاه بزرگ در میدان فاطمی تهران که در زیر ساختمان موسسه جهاد استقلال قرار دارد، تصویری مشاهده میشود که دستکم با فلسفه تأسیس چنین فروشگاهی فاصله زیادی دارد.
در بخش فرآوردههای گوشتی و دامی، تنها یک ران گوسفندی در فروشگاه موجود بود؛ آن هم با قیمت هر کیلو حدود ۲ میلیون تومان. ران گوساله نیز کیلویی حدود یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان قیمت داشت؛ قیمتی که نهتنها مزیت خاصی نسبت به بازار نداشت، بلکه حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار تومان در هر کیلو بالاتر از قیمت برخی فروشگاههای زنجیرهای و حتی مغازههای سطح شهر بود.
در مورد مرغ گرم بستهبندی نیز شرایط مشابهی مشاهده میشد. قیمت هر کیلو مرغ ۳۳۹ هزار تومان درج شده بود، در حالی که همزمان در میادین میوه و ترهبار، همین محصول با قیمت حدود ۲۹۵ هزار تومان عرضه میشد.
لبنیات نیز با قیمت درجشده روی کالا به فروش میرسید؛ در حالی که در میادین میوه و ترهبار، همین محصولات با حدود ۳ درصد تخفیف عرضه میشوند. سایر کالاهای خواربار، از جمله برنج و روغن نیز عمدتاً با همان قیمت درجشده روی کالا عرضه میشدند. تنها دو قلم کالا، یعنی کنسرو خورشت و عسل، با تخفیف ۱۰ درصدی عرضه شده بود.
اینجاست که یک پرسش جدی مطرح میشود:
اگر قرار نیست این فروشگاه کالا را ارزانتر از بازار و بدون واسطه به مردم عرضه کند، فلسفه ایجاد چنین مجموعه بزرگی چیست؟
آقای وزیر!
اختصاص چنین فضای بزرگی در یکی از نقاط مرکزی تهران، آن هم در یک ساختمان دولتی، چه آوردهای برای مردم دارد؛ اگر قرار باشد شهروند برای خرید کالا به فروشگاهی مراجعه کند که قیمت برخی اقلام آن حتی از فروشگاهها و مغازههای معمولی سطح شهر بالاتر است؟
از سوی دیگر، این موضوع یک پرسش مدیریتی مهمتر را نیز پیش روی وزارتخانه قرار میدهد.
اگر مدیریت وزارت جهاد کشاورزی از قیمت کالاها در فروشگاهی که مستقیماً زیرمجموعه آن فعالیت میکند اطلاع نداشته باشد، چگونه میتوان انتظار داشت که از قیمت کالاها در هزاران فروشگاه و واحد صنفی در سراسر کشور اطلاع دقیق داشته باشد؟
این فروشگاه زیر نظر شرکت نهادههای دامی جاهد فعالیت میکند؛ مجموعهای که اساساً مأموریت اصلی آن در حوزه نهادههای دامی است. بنابراین این پرسش نیز بیراه نیست که چرا یک مجموعه با مأموریت تخصصی در حوزه نهادههای دامی، وارد عرصه فروشگاهداری و عرضه کالاهای مصرفی مردم شده است؟
البته اصل ایجاد فروشگاههای زنجیرهای وابسته به دولت، فینفسه موضوعی قابل دفاع نیست؛ آنچه اهمیت دارد کارکرد و نتیجه آن برای مصرفکننده است. اگر چنین فروشگاهی بتواند با حذف واسطهها، کاهش هزینههای توزیع و خرید مستقیم از تولیدکننده، کالا را با قیمت پایینتر و کیفیت مناسب به دست مردم برساند، حضور آن میتواند قابل توجیه باشد.
اما اگر خروجی نهایی این باشد که فروشگاه دولتی همان کالایی را با همان قیمت یا حتی گرانتر از بازار عرضه کند، آنگاه باید پرسید هزینه اجاره یا استفاده از فضای دولتی، نیروی انسانی، مدیریت، تأمین کالا و سایر هزینههای این مجموعه از جیب چه کسی پرداخت میشود؟
مردم حق دارند بدانند فروشگاه جاهد دقیقاً با چه هدفی ایجاد شده و تاکنون چه میزان از هدف اعلامشده خود را محقق کرده است.
اگر هدف، حمایت از مصرفکننده و حذف واسطههاست، معیار موفقیت باید روشن باشد: قیمت پایینتر، عرضه مستمر، تنوع مناسب و دسترسی آسان مردم.
نمیتوان فروشگاهی را در یکی از بهترین نقاط تهران و در یک ساختمان دولتی راهاندازی کرد، برای افتتاح آن مراسم و پوشش خبری گسترده داشت و سپس انتظار داشت مردم صرفاً به دلیل عنوان «دولتی» از آن خرید کنند.
آقای وزیر؛
شاید بد نباشد یک روز بدون اطلاع قبلی به فروشگاه جاهد در میدان فاطمی سر بزنید و خودتان ببینید مردمی که قرار بود از حذف واسطهها منتفع شوند، امروز با چه قیمتهایی در فروشگاهی که هزینه اجاره ملک و دارایی و...ندارد مواجهاند.
این بازدید شاید از صدها گزارش اداری و آماری برای سنجش خروجی عملکرد وزارت جهاد کشادرزی می تواند گویاتر باشد.
همچنین سنجش عملکرد موسسه جهاد استقلال که یکی از وظایف آن انجام فعالیتهای بازرگانی است.
البته درخصوص موسسه جهاد استقلال بیشتر خواهیم نوشت!
اگر فروشگاه دولتی قرار است در بازار نقشآفرین باشد، باید برای مردم مزیت ایجاد کند؛ وگرنه صرفِ داشتن تابلوی دولتی، نه قیمت را پایین میآورد و نه سفره مردم را رنگینتر میکند.
در ضمن یکپیشنهاد اقتصادی ؛
اگر این فروشگاه ازطریق مزایده در اختیار بخش خصوصی قرار گیرد که اجاره ای پرداخت نکند با تضمین کلیه کالاهای موجود در فروشگاه را باتخفیف حداقل ۲۰ در صد در اختیار عموم قرار خواهد داد.
امتحانش کنید!
