اگر تعاون را از معنای اقتصادی و سازمانی آن فراتر ببریم، این «همیاری» در زندگی روزمره دقیقاً به چه معناست و چه تفاوتی با کمک و خیرخواهی دارد؟
همیاری یکی از انواع همکاری است که در زندگی اجتماعی معنا پیدا میکند و نوعی کمک و یاری به امید تلافی متقابل است. پس در اینجا ارتباط اجتماعی و مشارکت معنا مییابد، به صورتی که نوعی مبادله و بدهبستان مطرح میشود. همیاری ارتباط دوطرفه است، ولی کمک معمولاً میتواند رابطهای یکطرفه باشد و از طرفی با مبادله هم تفاوت دارد، زیرا در همیاری کمک با تأخیر به فرد باز میگردد، ولی در مبادله در لحظه بازگشت انجام میشود. پس صفاتی، چون دوسویه بودن و متقابل بودن کمکها و تغییر جای یاریدهنده و یاریگیرنده از صفات همیاری است.
خانواده را نخستین مدرسه تعاون میدانیم. کودکان چگونه همیاری را یاد میگیرند و رفتار والدین چه نقشی در شکلگیری این فرهنگ دارد؟
خانواده نخستین نهاد جامعهپذیری کودک است و از طریق رفتار والدین، ارزشهایی در کودک درونی میشود و بخشی از عادت وارههای رفتاری او میشود. کودک از طریق مشاهده و تکرار یاد میگیرد. وقتی کودک میبیند والدین در انجام کارهای خانه مشارکت میکنند، در تصمیمگیری با یکدیگر گفتوگو دارند، به نیازهای یکدیگر توجه میکنند و در شرایط دشوار کنار هم میایستند، در واقع مفهوم همکاری را به صورت عملی تجربه میکند. والدین علاوه بر آموزشهای اجتماعی به کودک، فرهنگ همیاری را از طریق انجام امور خانه آموزش میدهند.
در گذشته فامیل، همسایه و محله بخش مهمی از شبکه حمایت اجتماعی بودند. چه عواملی باعث کمرنگ شدن این شبکههای همیاری شده است؟ …
