روستا، حاشیهٔ اقتصاد ایران نیست

وقتی دربارهٔ روستا و جامعهٔ عشایری ایران صحبت می‌کنیم، هنوز بخش مهمی از روایت عمومی از کمبود شروع می‌شود؛ کمبود سرمایه، زیرساخت، آموزش، فرصت و دسترسی به بازار. این دشواری‌ها واقعی‌اند و نمی‌توان آن‌ها را نادیده گرفت، اما اگر روستا را فقط از دریچهٔ آنچه ندارد ببینیم، بخش مهم‌تری از واقعیت را از دست می‌دهیم.

برای من و همکارانم در ایفا، روستا پیش از هر چیز «جغرافیای توان» است؛ جایی که سرمایهٔ انسانی، دانش بومی، تجربه، مهارت، منابع طبیعی، ظرفیت تولید و بخشی از میراث فرهنگی و هویتی ایران در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. مسئله در بسیاری از این مناطق نبود توان یا انگیزه نیست. مسئله این است که این توان همیشه به فرصت، سرمایه، دانش، فناوری و بازار مورد نیاز برای رشد متصل نیست.

اقتصاد روستایی نیز مسئله‌ای محدود به ساکنان روستا نیست. آنچه در روستا و جامعهٔ عشایری تولید می‌شود، با اشتغال، امنیت غذایی، منابع آب و خاک، مهاجرت، دانش بومی و بخشی از ظرفیت اقتصادی و فرهنگی کشور پیوند دارد. وقتی یک کسب‌وکار محلی از میان می‌رود یا یک مهارت بومی به نسل بعد منتقل نمی‌شود، بخشی از ظرفیت تولید و سرمایهٔ اجتماعی یک منطقه تضعیف می‌شود.

به‌همین‌دلیل، توسعهٔ روستایی را نباید صرفاً در قالب ایجاد یک فعالیت اقتصادی جدید از صفر دید. در بسیاری از روستاها، فعالیت اقتصادی از پیش وجود دارد. محصول وجود دارد، مهارت وجود دارد، تجربه وجود دارد، مشتری وجود دارد و گاهی حتی بازار هم وجود دارد؛ اما یک یا چند حلقه از زنجیرهٔ رشد ناقص است.

گاهی مسئله، سرمایهٔ در گردش است. گاهی فناوری و تجهیزات. گاهی آموزش و دانش فنی. گاهی استانداردسازی و کنترل کیفیت. گاهی بسته‌بندی و فراوری. گاهی هم مسئله، دسترسی به بازار و شبکهٔ توزیع است.

توسعه زمانی اتفاق می‌افتد که این حلقه‌ها را درست ببینیم و برای تکمیل آن‌ها راه‌حل پیدا کنیم.

ایفا از سال ۱۳۹۸ با همین نگاه شکل گرفت؛ به‌عنوان یک سازمان مردم‌نهاد غیرانتفاعی و غیردولتی که تلاش می‌کند از راه‌حل‌های نوآورانه و پایدار برای کاهش فقر و توسعهٔ روستاهای ایران استفاده کند. مدل ایفا بر تأمین مالی جمعی بر پایهٔ قرض‌دادن به کسب‌وکارهای خرد استوار است و در کنار تأمین منابع مالی، آموزش و مشاورهٔ شغلی نیز بخشی از مسیر حمایت از کارآفرینان است. …