نظام جدید آموزش هنر؛ پروژهٔ پایانی و کارورزی برای همه هنرجویان/افتتاح هنرستان هنرهای زیبا در میناب

به گزارش تابناک؛ محمدحسین اسماعیلی، مدیرکل دفتر توسعه آموزش‌های هنری معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، روز سه‌شنبه ۲۷ مرداد در نشست خبری با اصحاب رسانه، از اجرای نظام جامع آموزشی بازطراحی‌شده در ۲۰ رشته هنری از مهر ۱۴۰۵، تشکیل «مرکز ملی سنجش صلاحیت حرفه‌ای فرهنگ و هنر»، افتتاح هنرستان هنرهای زیبا در شهرستان میناب با توجه به شرایط جنگ رمضان، و جزییات کامل برنامه‌های «هفته آموزش هنر» (۳۱ مرداد تا ۶ شهریور) شامل المپیاد ملی هنر، پویش «هنر برای ایران»، نشست‌های تخصصی و تفاهم‌نامه‌های بین‌دستگاهی خبر داد.    تحول بنیادین در آموزش هنر؛ اجرای نظام جدید از مهر ۱۴۰۵   اسماعیلی در ابتدای سخنان خود، بازنگری در ساختارها و محتوای آموزشی را مهم‌ترین راهبرد تحول آموزش‌های هنری دانست و گفت: بسیاری از سرفصل‌های موجود در مراکز آموزش هنر یا قدیمی و منسوخ بودند یا اساساً وجود نداشتند. از سوی دیگر، قوانین بالادستی مانند «نظام جامع آموزش فنی‌وحرفه‌ای و مهارتی» و «برنامه هفتم توسعه»، دستگاه‌های فرهنگی را ملزم به به‌روزرسانی آموزش‌های هنری کرده‌اند.   وی افزود: در دو سال گذشته، ۳۵۰ ساعت نشست تخصصی با حضور حدود ۱۳۰ نفر از متخصصان در کارگروه‌های رشته‌های مختلف تشکیل شد. بر اساس این نشست‌ها و در چارچوب صلاحیت حرفه‌ای ملی، تمام رشته‌های قابل‌تدریس در مراکز آموزش هنر از جمله موسیقی، گرافیک، نقاشی، چاپ، پویانمایی، سینما، نمایش و عکاسی بازطراحی شدند. تا امروز، استانداردهای شایستگی، ارزشیابی و آموزشی برای ۲۰ رشته فرهنگی و هنری تدوین شده و روند کار ادامه دارد.   مدیرکل دفتر توسعه آموزش‌های هنری تأکید کرد: این استانداردها از مهر سال جاری در هنرستان‌های هنرهای زیبا، هنرستان‌های وزارت آموزش و پرورش و آموزشگاه‌های آزاد هنری اجرا می‌شوند. نقطه قوت این طرح، ایجاد پیوند معنادار میان آموزش و مشاغل هنری است که به ارتقای مهارت‌های متناسب با بازار کار و رونق اقتصاد فرهنگ و هنر کمک می‌کند. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای نخستین بار این نظام جامع را تدوین کرده و انتظار می‌رود همه مراکز مرتبط، آموزش‌های خود را بر مبنای این استانداردهای به‌روز پیش ببرند.    تأسیس «مرکز ملی سنجش صلاحیت حرفه‌ای فرهنگ و هنر» و تدوین کتب آموزشی جدید   اسماعیلی با اشاره به تدوین ساختار محتوایی جدید، گفت: تألیف کتب آموزشی متناسب با این ساختارها در دست اقدام است و کارگروه‌های تخصصی آن تشکیل شده‌اند. این کتاب‌ها با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت آموزش و پرورش تهیه می‌شوند. همچنین جلسات و تفاهم‌هایی با نهادهای آموزشی دیگر از جمله دانشگاه علمی‑کاربردی، دانشگاه ملی مهارت و سازمان فنی‑حرفه‌ای برگزار شده تا هم‌افزایی در حوزه آموزش هنر ایجاد شود.   وی از تشکیل «مرکز ملی سنجش صلاحیت حرفه‌ای فرهنگ و هنر» به عنوان یکی دیگر از دستاوردهای مهم نام برد و اظهار داشت: این مرکز، تمامی آموزش‌های حوزه فرهنگ و هنر را ارزشیابی کرده و به شرکت‌کنندگان در آزمون‌های مربوط، گواهینامه‌های معتبر صلاحیت حرفه‌ای اعطا خواهد کرد که گامی مؤثر در ارتقای کیفیت آموزش‌های هنری به شمار می‌رود.   در بخش ساختارهای فنی و اجرایی نیز اقدامات متعددی صورت گرفته است: تصویب چارت سازمانی هنرستان‌های هنرهای زیبا در سازمان اداری و استخدامی کشور، راه‌اندازی سامانه‌های دیجیتال برای مدیریت آموزش‌ها (از جمله سامانه هنرستان‌ها، سامانه نظارت بر آموزشگاه‌های آزاد و اپلیکیشن آزمون و سنجش هنر)، ثبت برند «هنرستان‌های هنرهای زیبا» و «آموزشگاه‌های آزاد هنری» در مرکز مالکیت معنوی، طراحی سردر واحد برای تمام مراکز، صدور گواهینامه‌های مهارتی، رتبه‌بندی و درجه‌بندی مراکز و همچنین رتبه‌بندی و ساماندهی کارت صلاحیت تدریس برای مدرسان از جمله این اقدامات است.   توسعه هنرستان‌های هنرهای زیبا؛ افتتاح هنرستان در میناب و اولویت با مراکز استان‌ها   مدیرکل دفتر توسعه آموزش‌های هنری در بخش آماری گفت: در حال حاضر ۷۰ هنرستان هنرهای زیبا در کشور فعال است که بیش از ۹ هزار هنرجو در رشته‌های گوناگون در آنها مشغول به تحصیل هستند. برای سال تحصیلی جدید، حداقل پنج هنرستان دیگر افتتاح می‌شود تا تعداد کل به ۷۵ برسد.   وی اولویت اصلی را راه‌اندازی هنرستان‌ها در مراکز استان‌ها دانست و توضیح داد: برنامه ما این است که در هر مرکز استان، حداقل یک هنرستان پسرانه و یک هنرستان دخترانه دایر شود. پس از آن، شهرستان‌هایی که ظرفیت و امکانات لازم را داشته باشند، در اولویت بعدی قرار می‌گیرند.   اسماعیلی با اشاره ویژه به شهرستان میناب گفت: با وجود شرایط ناگواری که از سوی دشمنان آمریکایی و صهیونیستی برای این شهر رقم خورده و فاجعه‌ای آفریده شده، همچنان این شهر برای ما عزیز است. بر اساس برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، در مهر امسال یک هنرستان هنرهای زیبا در میناب افتتاح خواهد شد و امید داریم این اقدام، هرچند اندک، بخشی از غم بزرگ واردشده به همگان را از نظر آموزشی جبران کند. همچنین توسعه هنرستان‌ها در شهرستان‌های دامغان، سیرجان، گچساران و لارستان و نیز تمرکز ویژه بر شهرستان‌های کم‌برخوردار از نظر آموزشگاه‌های آزاد هنری در دستور کار قرار دارد.   وی در مورد آموزشگاه‌های آزاد هنری نیز گفت: هم‌اکنون بیش از ۶ هزار و ۶۰۰ آموزشگاه آزاد هنری در سراسر کشور فعال هستند و تاکنون ۹ هزار و ۴۳۰ مدرس این مراکز موفق به دریافت کارت گواهی آموزشی و مربیگری شده‌اند.    جزییات کامل «هفته آموزش هنر»؛ از المپیاد تا پویش «هنر برای ایران»   اسماعیلی در ادامه به تشریح برنامه‌های «هفته آموزش هنر» پرداخت و گفت: این ایده از سال گذشته مطرح شد، اما به دلیل شرایط جنگ و مشکلات پیش‌آمده، برگزاری آن از اردیبهشت به شهریور موکول شد. امسال این هفته از ۳۱ مرداد تا ۶ شهریور ۱۴۰۵ با اهداف جلب توجه عمومی به جایگاه آموزش‌های هنری، جریان‌سازی و توسعه آموزش‌های فرهنگی و هنری، توجه به مراکز آموزش هنر، عمومی‌سازی آموزش‌ها و تحقق عدالت فرهنگی و آموزشی برگزار می‌شود.   وی درباره المپیاد ملی هنر توضیح داد: این رویداد از دو سال پیش برای نخستین‌بار با محوریت ویژه مراکز آموزش هنر تعریف شده است. فراخوان آن در آبان ۱۴۰۴ منتشر شد و با وجود شرایط جنگی، استقبال خوبی صورت گرفت. در مجموع ۵ هزار و ۵۸۴ نفر در قالب ۱۳۹۶ تیم شرکت کردند و آثار خود را ارسال نمودند. از این تعداد، ۸۳۶ تیم از آموزشگاه‌های هنری و ۵۶۰ تیم از هنرستان‌های هنری (هم زیر نظر وزارت ارشاد و هم آموزش و پرورش) برای نخستین بار در کنار یکدیگر به رقابت پرداختند.   المپیاد به‌صورت لیگی برگزار شد: ابتدا رقابت در سطح مراکز آموزش هنر، سپس تیم‌های برگزیده در سطح استانی و در نهایت تیم‌های منتخب به مرحله ملی راه یافتند. پس از داوری، ۱۸۰ تیم (شامل ۹۲۶ نفر) به مرحله نهایی رسیدند. تیم‌های قهرمان در مراسم اختتامیه روز دوم شهریور در فرهنگسرای نیاوران معرفی می‌شوند و نمایشگاه آثار برگزیده نیز در همان مکان برپا خواهد شد.   اسماعیلی به پویش «هنر برای ایران» در ایام جنگ رمضان نیز اشاره کرد و گفت: در این پویش، مراکز آموزش هنر مشارکت گسترده‌ای داشتند. ۱۱۶۸ نفر شرکت‌کننده، ۴ هزار و ۶۷۲ اثر در رشته‌های نقاشی، گرافیک، تصویرسازی، عکس، کاریکاتور، خوشنویسی، موسیقی و همچنین دلنوشته‌هایی در قالب داستان کوتاه، شعر، نمایشنامه و نثر ادبی تولید کردند. منتخب این آثار نیز به مدت یک هفته در فرهنگسرای نیاوران به نمایش عمومی درمی‌آید.   برنامه‌های جنبی هفته؛ نشست‌های تخصصی، تفاهم‌نامه‌ها و کارگاه آموزشی مدیران   اردشیر میرمُنْگره، دبیر هفته آموزش هنر، در ادامه این نشست گفت: امسال این برنامه در سطح ستادی وزارتخانه اجرا می‌شود، اما برنامه‌ریزی برای سال‌های آینده به‌گونه‌ای است که ادارات کل استان‌ها و خود هنرستان‌ها نیز بتوانند برنامه‌هایی مانند کارگاه، نمایشگاه، مسابقه، فعالیت‌های پژوهشی و تجلیل از استادان را در سطح استانی داشته باشند.   وی از برگزاری مجموعه نشست‌های تخصصی با عنوان «الف تا ی» خبر داد و افزود: نخستین نشست در زمستان گذشته در حوزه هنرهای تجسمی برگزار شد و دومین نشست هم‌زمان با هفته آموزش هنر با عنوان «هم‌آفرینی در هنر و تأثیر کار گروهی در آموزش و آفرینش هنری» با حضور اساتید و کارشناسان موسیقی، نمایش و هنرهای تجسمی برگزار می‌شود. خروجی این نشست‌ها به‌صورت مکتوب در نشریه آموزش هنر و همچنین روی سایت دفتر و وزارتخانه در دسترس علاقه‌مندان قرار می‌گیرد.   میرمُنْگره از برگزاری نشست تخصصی یک‌روزه برای ۷۰ مدیر هنرستان‌های هنرهای زیبا خبر داد که در آن با نظام جامع استاندارد رشته‌های فنی‌وحرفه‌ای آشنا می‌شوند و تغییرات ابلاغ‌شده، در قالب کارگاه آموزشی ارائه می‌گردد. همچنین به دلیل اهمیت رشته پویانمایی، یک روز ویژه برای دیدار مدیران ۱۷ هنرستانی که این رشته را دارند با کارشناسان مربوطه در نظر گرفته شده است.   از دیگر رویدادهای این هفته می‌توان به امضای تفاهمنامه همکاری معاونت هنری با دانشگاه علمی‑کاربردی، امضای تفاهمنامه بین وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت آموزش و پرورش، رونمایی از «نظام آموزش‌های فرهنگی هنری جدید» شامل مجموعه استانداردهای شایستگی و آموزشی، دیدار و تجلیل از چند تن از اساتید پیشکسوت آموزش هنر، و بازدید از چند آموزشگاه آزاد هنری اشاره کرد.    پاسخ به پرسش‌های خبرنگاران؛ بازطراحی رشته‌ها برای اشتغال و اصلاح آیین‌نامه‌ها   در بخش پرسش‌وپاسخ، اسماعیلی در پاسخ به سوالی درباره تطبیق رشته‌ها با سطوح مجوز هنرستان‌ها گفت: بسیاری از رشته‌ها مانند بازی‌های رایانه‌ای، موسیقی و پویانمایی در سطوح بالای نظام صلاحیت حرفه‌ای تعریف شده‌اند، در حالی که هنرستان‌ها فقط تا سطح ۳ مجوز آموزش دارند. با پیگیری‌های انجام‌شده، برخی رشته‌ها به سطوح پایین‌تر منتقل شده‌اند و مذاکرات برای سایر رشته‌ها ادامه دارد.   وی همچنین در پاسخ به سوال خبرنگار تابناک، مبنی بر بعد از آموزش، عرصه اجرا برای هنرمندان کجاست؟ هنوز تکلیف اجرای موسیقی در بعضی استان‌ها مشخص نیست و گاهی به نظر می‌رسه تصمیم نهایی دست نهادهایی خارج از وزارت ارشاد است. برای حل این مشکل چه برنامه‌ای دارید؟ پاسخ داد: در نظام جدید آموزشیِ طراحی‌شده برای مراکز آموزش هنر، افزون بر بازنگری محتوایی و ساختاری، دو مؤلفهٔ کلیدیِ «کارگاهیِ مهارتی» و «اجراییِ عملیاتی» به‌صورت الزام‌آور گنجانده شده است. بر اساس این الگو، برای تمامی هنرجویانِ مشغول به تحصیل در هنرستان‌های هنرهای زیبا، دو مرحلهٔ تکمیلی در نظر گرفته شده است: پروژهٔ پایانی (پایان‌نامهٔ عملی) و دورهٔ کارورزی (کارآموزیِ میدانی).   این دو مؤلفه، در قالب «اجرای هنرجویی» تعریف شده‌اند که بستری برای تجربهٔ عینیِ فعالیت‌های هنری در محیطِ کارگاهی و درونِ فضای هنرستان فراهم می‌آورد. به‌بیانِ روشن‌تر، هنرجو پیش از فراغت از تحصیل، فرصت می‌یابد تا آموخته‌های نظری خود را در قالب اجراهای زنده، پروژه‌های عملی و ارائهٔ عمومی آثار، به‌کار گیرد.   خوشبختانه، این رویکرد هم‌اکنون در بسیاری از نقاط کشور، از جمله استان تهران و سایر شهرستان‌ها، در حال اجرا است. نمونهٔ عینیِ این تحقق، اجرای سالانهٔ آثار هنرجویانِ رشتهٔ موسیقی در تالار رودکی تهران است که با استقبالِ گستردهٔ مخاطبان همراه بوده و نشان‌دهندهٔ موفقیتِ این الگو در پیوندِ آموزش با صحنهٔ اجراست.   بنابراین، آنچه در حیطهٔ وظایف و اختیاراتِ دفتر توسعهٔ آموزش‌های هنری قرار دارد، لحاظ کردنِ تجربهٔ زیستهٔ اجرا و صحنه، به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از نظامِ نوین آموزشی بوده است. امید می‌رود این رویکرد، به‌ویژه در مسیرِ حرفه‌آموزی و اشتغال‌پذیریِ هنرجویان، نقشی مؤثر ایفا کند؛ هرچند پاسخگویی نسبت به دیگر بخش‌های مرتبط، خارج از حوزهٔ مسئولیتِ این دفتر است.     در پایان اسماعیلی تأکید کرد: نظام جدید آموزشی به‌گونه‌ای طراحی شده که فارغ‌التحصیلان بتوانند به‌راحتی وارد بازار کار شوند و اصلاحات آیین‌نامه‌ای برای تسهیل تأسیس آموزشگاه و تدریس نیز در دستور کار قرار دارد.