این بخش بهصورت خودکار گردآوری شده است. برای مطالعه کامل خبر، به منبع اصلی مراجعه کنید.
پژوهش تازهای که در پایان اوت ۲۰۲۶ در نشریه «اکولوژی و تکامل» (Ecology and Evolution) منتشر شده، برای نخستینبار به این پرسش در مقیاس ملی پاسخ داده است. «محمد سپهری» و «حسین وارستهمرادی»، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، «حمیدرضا رضایی»، عضو هیئت علمی همین دانشگاه، و «محمودرضا همامی»، عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی اصفهان، با استفاده از دادههای ۱۶ ساله سرشماری جبیر در ۲۷ منطقه حفاظتشده ایران، عوامل مرتبط با تغییرات جمعیت این گونه را بررسی کردهاند. بر اساس نتایج این پژوهش، در مدلی که بیشترین پشتیبانی آماری را دریافت کرده، متغیرهای اقلیمی مانند بارش و دما بهعنوان عوامل مستقل مؤثر بر رشد جمعیت جبیر ظاهر نشدند. در مقابل، دو عامل با رشد جمعیت ارتباط داشتند: یکی مجموعهای از ویژگیهای مرتبط با سابقه و وضعیت حفاظت و دیگری وجود چاهها و چشمهها در مناطق پیرامونی مناطق حفاظتشده. این یافته به معنای بیاهمیتبودن اقلیم برای جبیر نیست. پژوهشگران تأکید میکنند دادههای آنها فقط نشان میدهد که اثر مستقل متغیرهای اقلیمی در مقیاس مکانی و زمانی مورد بررسی قابل تشخیص نبوده است. به بیان دیگر، ممکن است اقلیم از مسیرهایی غیرمستقیم، از طریق پوشش گیاهی، آب و علوفه، یا در مقیاسهای زمانی کوتاهتر بر جمعیت جبیر اثر بگذارد؛ اما میانگینهای اقلیمی در یک دوره ۱۶ ساله نتوانستهاند تفاوت رشد جمعیت مناطق مورد مطالعه را توضیح دهند. ۱۶ سال سرشماری در ۲۷ منطقهجبیر یکی از علفخواران بومی ایران است که در دشتها و استپهای خشک و نیمهخشک کشور زندگی میکند. پراکنش تاریخی این گونه بسیار گستردهتر بوده و از دامنههای زاگرس در ایران تا بخشهایی از آسیای مرکزی، مغولستان، چین و پاکستان امتداد داشته است.
این گونه در ایران برای حفاظت از یوز آسیایی نیز اهمیت ویژهای دارد. یوز آسیایی که در طبقه «در معرض خطر انقراض» قرار دارد، در بخش مهمی از زیستگاههای خود با محدودیت منابع طعمه روبهروست و جبیر یکی از طعمههای اصلی آن محسوب میشود. …
