مالیات بالا، جاده‌های خراب؛ روی دیگر اقتصاد رفاه در اسکاتلند | پشت کردن به میراث اسمیت و هیوم در زادگاه اندیشه آزادی

برای حامیان بازار آزاد شنیدن داستان‌های ترسناک سوسیالیسم از کشورهایی مانند اتحاد جماهیر شوروی، کوبا یا کره شمالی عادی شده است؛ مصادره اموال، اردوگاه‌های کار اجباری، قحطی‌ها و گورهای دسته‌جمعی. 

بازگو کردن مداوم تاریخِ آنچه هنگام رها کردن بازار آزاد و حاکمیت قانون رخ می‌دهد، از اهمیت حیاتی برخوردار است. اما به تازگی همین‌طور که در اسکاتلند قدم می‌زدم، به استدلال دیگری علیه سوسیالیسم، یا دست‌کم در دفاع از بازار آزاد فکر کردم. البته اسکاتلند صف نان یا اردوگاه مرگ ندارد. قطعاً جای زیبایی برای بازدید بود و طبق استانداردهای جهانی، جایی فوق‌العاده دلچسب برای زندگی است. فقط آن چیزی نیست که می‌توانست باشد. 

وقتی اسکاتلند از میراث خود به‌عنوان زادگاه ایده‌های بازار آزاد چشم‌پوشی کرد، به ورطه فقر سقوط نکرد، اما خود را به بند معمولی بودن کشید.

گذشته باشکوه اسکاتلند

ساموئل گرگ در یادداشتی برای Law & Liberty درباره «پیروزی فکری» اسکاتلند در دوران روشنگری نوشت که کارنامه‌ای خیره‌کننده از جایی غیرمنتظره است. اسکاتلند در اواخر قرن هجدهم منطقه اقتصادی عقب‌مانده‌ای بود که از سال ۱۶۰۳ از دور اداره می‌شد. اما اسکاتلند پیوندهای عمیقی با زندگی فکری اروپا داشت و برخی از بزرگ‌ترین متفکران آن عصر را پرورش داد. فرانسیس هاچسون، دیوید هیوم، آدام اسمیت، توماس رید، ویلیام کالن، لرد کِیمز، هیو بلر، دوگالد استوارت، آدام فرگوسن و دیگران، سنت لیبرالی پرباری را پایه‌گذاری کردند.

قدردانی آن‌ها از آزادی و ردّ کنترل از بالا به پایین، در تفکر اقتصادی آن زمان که معروف‌ترین آن‌ها در کتاب ثروت ملل تجلی یافته، منعکس شده بود. اسمیت درباره «سیستم آزادی طبیعی» نوشت که در آن «هر انسانی، تا زمانی که قوانین عدالت را نقض نکند، کاملاً آزاد گذاشته می‌شود تا منافع خود را به روش خود دنبال کند و صنعت و سرمایه خود را به رقابت با هر انسان یا گروهی از انسان‌های دیگر وارد سازد».

این موضوع فقط محدود به متفکران نبود؛ اسکاتلند مردان عمل زیادی نیز پرورش داد. رویداد بزرگ دیگر سال ۱۷۷۶، در کنار اعلامیه استقلال آمریکا و انتشار کتاب ثروت ملل، اختراع موتور بخار توسط جیمز وات بود. …