با وجود این اهمیت، روند زوال شهر از دوره صفوی آغاز شد و تا دوره قاجار ادامه پیدا کرد. جنگها، شورشها و غارتهای پیدرپی، ناامنی، تخریب شبکههای ارتباطی، کاهش رونق تجاری، افزایش مالیات و وخامت شرایط اقتصادی از جمله عواملی بودند که بهتدریج زمینه افول شهر و خالیشدن آن از سکنه را فراهم کردند. براساس مطالعات تاریخی، فروپاشی نهایی و پایان حیات سیاسی و اجتماعی «دهدشت» به نیمه پایانی دوره قاجار بازمیگردد. کشف لایههای پیش از تاریخ
«ذبیحالله مسعودینیا»، سرپرست نخستین کاوشهای باستانشناسی در بافت تاریخی «دهدشت»، با اشاره به کشف لایههای پیش از تاریخ در این محوطه، این یافته را دستاوردی مهم برای شناخت گذشته شهر میداند.
او با اشاره به ابهامهای موجود درباره توالی فرهنگی و دورههای استقراری «دهدشت» میگوید: «پیش از آغاز این طرح، بسیاری از محققان معتقد بودند این شهر متعلق به دوره صفویه است و تاکنون نیز فعالیت پژوهشی باستانشناسی در قالب کاوش علمی در شهر تاریخی دهدشت انجام نشده بود. ازاینرو، پروژه اخیر نخستین کاوش علمی در این محوطه به شمار میرود.»
مسعودینیا توضیح میدهد: «لایههای بالایی محوطه متعلق به دورههای میانه و متأخر اسلامی است، اما پس از برداشتن این لایهها، تیم کاوش با لایههای پیش از تاریخ مواجه شد. براساس مطالعات اولیه، این لایهها به هزاره پنجم پیش از میلاد و فرهنگهای موسوم به سوزیانای میانی و سوزیانای جدید تعلق دارند.»
به گفته او، این یافته نشان میدهد در این بخش از «دهدشت»، روستایی متعلق به اواخر دوره نوسنگی و اوایل دوره مسسنگی وجود داشته که تاکنون اطلاعی از آن در دست نبود. شواهدی از هزارههای ششم و پنجم پیش از میلاد، از جمله بقایای سفال و مواد فرهنگی، نیز در جریان کاوش به دست آمده است. تپه باستانی زیر شهر کنونی …
