ستون‌های تمدن

  الهام حیدری نویسنده و پژوهشگر  /  هم‌سرزمین هم هست یا یک زمانی بوده است. به گفته هایدگر، زبان خانه وجود است، پس فرد هم‌زبان خانه وجودش و جهانش با ما یکی بوده است. بی‌جهت نیست که وقتی در خیابان‌ها و روستاهای تاجیکستان با پیرزنان و پیرمردان برخورد می‌کنم و هم‌صحبت می‌شوم، تو گویی با مادربزرگ و پدربزرگ خودم به سخن نشسته‌ام. آنها درد و غم‌شان را به زبان و با کلمات آشنای تو بیان می‌کنند. در ناخودآگاه جمعی این ملت، تجارب تاریخی-اجدادی مشترکی با هم‌وطنان تو ثبت شده است. وقتی لطیفه یا ضرب‌المثلی می‌گویند، آن را از عمق جان درک می‌کنی و می‌خندی. وقتی برای پذیرایی از تو دسترخوان (سفره‌ای) پهن می‌کنند، گویی در منزل خویشان و اقوام خود هستی و بر خوان اجداد خود نشسته‌ای. بله تاجیکستان را به دل دوست می‌داریم چرا که  بخش‌هایی از تاریخ تمدن و یادگارهای فرهنگی خود را در این دیار می‌یابیم. چرا که محبوبان تاریخ ما محبوب تاجیک‌ها نیز هستند. فردوسی، رودکی، سعدی، حافظ و مولانا محبوب تاجیک‌ها هم هستند و خیابان‌های مهم شهرشان را به نام این شاعران پارسی آراسته‌اند. نام فرزندان‌شان نام‌های برگرفته از شاهنامه است. البته آنها نیز مانند فرزندان دور از مادر عاشق و شیفته ایران بزرگ تمدنی هستند. آنها نیز وقتی یک پارسی‌گوی ایرانی می‌بینند، چشم‌های‌شان از شادی برق می‌زند. حتی برخی وزیران و صاحب‌منصبان تاجیک در جلسات رسمی با اشتیاق می‌گویند بیایید بحث‌های رسمی و کاری را زود تمام کنیم و کمی شعر فارسی بخوانیم. در کنار تمام این جاذبه‌ها برای عاشقان زبان و ادبیات فارسی، یک چیزی اما بدجور توی ذوق می‌زند. این مسأله در این دو سال که در تاجیکستان ساکن هستم همچون کوه اندوهی بر دلم سنگینی می‌کند و آن گم شدن و پاک شدن خط فارسی از نوشتار و فرهنگ مکتوب تاجیکستان است.

 

 نتیجه سیاست‌های زبانی اتحاد جماهیر شوروی …