اکتان بوستر؛ نجات‌دهنده موتور یا هزینه اضافه؟

به گزارش خبرنگار تابناک، احتمالاً برای بسیاری از مالکان خودرو این صحنه آشناست؛ وارد جایگاه سوخت می‌شویم، باک را پر می‌کنیم و بعد از چند کیلومتر احساس می‌کنیم موتور خودرو دیگر مثل قبل سرحال نیست. شتاب کمی افت کرده، صدای موتور در سربالایی یا هنگام فشار دادن پدال گاز تغییر کرده و گاهی صدایی شبیه تق‌تق یا ضربه‌های ریز از سمت موتور شنیده می‌شود. بعد هم نسخه‌ای که در بازار خودرو ایران سال‌هاست دست به دست می‌شود مطرح می‌شود: «اکتان بریز، بنزین ایران کیفیت ندارد.».

بیشتر بخوانید:

بازار اکتان و زنگ خطر جدی در جایگاه‌های سوخت

اکتان واقعاً چیست؟ آیا اکتان همان کیفیت بنزین است؟  چرا بعضی خودرو‌ها با بنزین معمولی هیچ مشکلی ندارند، اما بعضی موتور‌های توربو با کوچک‌ترین تغییر در کیفیت سوخت واکنش نشان می‌دهند؟ ناک دقیقاً چه اتفاقی است و چرا چیزی فراتر از یک صدای آزاردهنده محسوب می‌شود؟ و مهم‌تر از همه، آیا اکتان بوستر واقعاً قرار است مشکل سوخت را حل کند یا فقط تبدیل به یک هزینه دائمی برای مالک خودرو شده است؟

برای پاسخ به این پرسش‌ها باید از یک اشتباه رایج شروع کنیم؛ «اکتان» اسم یک ماده جادویی داخل بنزین نیست که هرچه بیشتر باشد، موتور هم قوی‌تر شود. عدد اکتان در واقع معیاری برای سنجش مقاومت سوخت در برابر احتراق خودبه‌خودی است. هرچه عدد اکتان بالاتر باشد، سوخت در برابر فشار و دمای بالای داخل سیلندر مقاومت بیشتری دارد و دیرتر وارد احتراق ناخواسته می‌شود. به همین دلیل عدد اکتان در اصل یک شاخص ضدکوبش یا Anti-Knock است، نه یک شاخص مستقیم برای قدرت یا کیفیت کلی بنزین.

ماجرا از جایی اهمیت پیدا می‌کند که پیستون داخل سیلندر بالا می‌رود. در یک موتور بنزینی، مخلوط هوا و سوخت وارد محفظه احتراق می‌شود و شمع در زمان مشخص جرقه می‌زند. شعله از محل جرقه شکل می‌گیرد و در محفظه احتراق پیش می‌رود تا مخلوط سوخت و هوا را بسوزاند. همه‌چیز باید کنترل‌شده و در زمان مشخص اتفاق بیفتد. اما اگر فشار و دمای مخلوط قبل از رسیدن شعله به بخش‌های دیگر محفظه بیش از حد بالا برود، قسمت‌هایی از مخلوط باقی‌مانده ممکن است به صورت خودبه‌خودی مشتعل شوند. همین احتراق ناخواسته می‌تواند موج‌های فشاری شدیدی ایجاد کند که ما آن را به شکل «ناک» یا کوبش موتور می‌شناسیم. …