در آستانه هفته دفاع مقدس و فرارسیدن ۳۱ شهریور، سالروز آغاز رسمی تجاوز دشمن بعثی عراق به کشور عزیزمان ایران و جنگ تحمیلی هشتساله، شایسته است ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهیدان، رزمندگان و همه مجاهدان آن دوران پرافتخار، نگاهی نیز به شخصیت و نقش برخی از فرماندهانی داشته باشیم که در شکلگیری، هدایت و تداوم مقاومت و دفاع مقدس نقشی تعیینکننده ایفا کردند.
در میان آنان، محسن رضایی از جایگاه ویژهای برخوردار است؛ فرماندهی که در سالهای حساس و سرنوشتساز جنگ، مسئولیت فرماندهی را بر عهده داشت و در شکلگیری و تحول سازمان رزم، طراحی و هدایت عملیاتهای بزرگ و پرورش نسل برجستهای از فرماندهان انقلابی دفاع مقدس، نقشی اثرگذار داشت.
شناخت چنین شخصیتی، البته، نباید صرفاً به بازگویی مسئولیتها یا افتخارات گذشته محدود شود. اهمیت محسن رضایی را میتوان در نسبت میان فرماندهی، یادگیری، تجربهاندوزی و شکلدادن به یک نسل از فرماندهان نیز جستوجو کرد؛ فرماندهی که خود از تجربه و توانایی فرماندهان بزرگ میآموخت و در عین حال، زمینهای فراهم میکرد تا استعدادها و ظرفیتهای آنان شکوفا شود.
از این منظر، یادآوری محسن رضایی در هفته دفاع مقدس، تنها بزرگداشت یک فرمانده متعلق به گذشته نیست؛ بلکه فرصتی است برای بازخوانی تجربهای تاریخی که میتواند در فهم فرماندهی، تربیت فرماندهان و انتقال تجربه دفاع مقدس به نسلهای آینده نیز معنا و اهمیت داشته باشد.
به این ترتیب، وقتی درباره محسن رضایی سخن میگوییم، با شخصیتی روبهرو هستیم که نمیتوان او را در یک تصویر ساده و ثابت خلاصه کرد. او در سالهای دفاع مقدس، در شرایطی که ساختارهای جدید دفاعی جمهوری اسلامی ایران هنوز در حال شکلگیری بود، در جایگاه فرماندهی قرار گرفت و سالها فرماندهی سپاه را بر عهده داشت. در این دوره، فرماندهان بزرگ شهیدی، چون علی شمخانی، حسن باقری، غلامعلی رشید، قاسم سلیمانی، احمد کاظمی، مهدی زینالدین، مهدی باکری، حسین خرازی، محمدابراهیم همت، احمد متوسلیان، محمد باقری، حسین سلامی، محمد پاکپور و بسیاری دیگر در میدان جنگ رشد کردند و تجربه اندوختند. محسن رضایی در بخش مهمی از این دوره، فرمانده عالی آنان بود و با بسیاری از آنان در موقعیتهای مختلف فرماندهی، همکاری، گفتوگو، اختلاف و تصمیمگیری قرار داشت. …
