در اولویت نخست، باید به آموزش نادرست و بیراههای اشاره کرد که به اعتقاد من، بخشی از آن ناشی از فقدان تخصص کافی در میان برخی مدرسان علوم طبیعت بوده است.
در اولویت دوم، نبود تحقیقات و پژوهشهای کافی برای شناخت عوامل اکولوژیکی تنظیمکننده تعادل و همزیستی گروههای درختی، علفی و جانوری قرار دارد.
اولویت سوم، نبود درس و آموزش مشخص درباره طراحی حفاظت در رشتههای مرتبط با علوم طبیعت، از منابع طبیعی تا محیط زیست، است.
در اولویت چهارم، میتوان به انجام تحقیقات و پژوهشهای فاقد پشتوانه کافی در طبیعتشناسی هیرکانی اشاره کرد.
هر یک از این عوامل، خود نیازمند بحثی مفصل است. با این حال، این یادداشت قصد دارد به یکی از نابترین زیستگاههای جنگلهای هیرکانی، یعنی جنگلهای حوزه آبخیز موسوم به «۲۰۰۰ و ۳۰۰۰» در منطقه تنکابن مازندران، بپردازد. سه ناحیه رویشی با ویژگیهای متفاوت
جنگلهای هیرکانی را میتوان در سه ناحیه رویشی ارسبارانی، خزری و هیرکان بررسی کرد که هر یک تحت تأثیر شرایط اقلیمی متفاوت، ویژگیهای متمایزی پیدا کردهاند. البته تفاوت اقلیم ناشی از تغییر عرض جغرافیایی، از ارسباران تا گلیداغی، در شکلگیری و تفکیک این نواحی رویشی نقش داشته است.
هر یک از این نواحی رویشی، ویژگیهای منحصربهفرد خود را دارد. یکی از برجستهترین این ویژگیها، رودخانههای پرآب و دبی بالای آنهاست. در میان رودخانههای مهم این پهنه میتوان به سفیدرود در گیلان و تنکابنرود، بابلرود و ظالمرود یا زارمرود در مازندران اشاره کرد. این رودخانهها در مقیاس گسترده، بر شرایط اقلیمی و مرزهای زیستمحیطی پهنههای هیرکانی اثرگذار بودهاند.
نکته مهم دیگر، سلسلهجبالها و قلههایی است که با برخورداری از یخچالهای طبیعی، در تأمین آب سفرههای زیرزمینی نقش دارند. در جنگلهای تنکابن، قله ۴۸۰۰ متری علمکوه نمونهای برجسته است. وجود سنگهای مادری آذرین در این ارتفاعات، شرایط مناسبی برای شکلگیری و ماندگاری یخچالهای طبیعی فراهم کرده است. …
