چرا در جوامع سوسیالیستی، بی‌تفاوتی جای خیرخواهی را می‌گیرد؟ | جمع‌گرایی اخلاق را کنار می‌زند، سرمایه‌داری آن را احیا می‌کند

بیش از بیست سال پیش، یکی از دانشجویان مقطع فوق‌لیسانس مدیریت (MBA) من که در دوران حکومت کمونیستی در آلبانی بزرگ شده و سپس به آمریکا مهاجرت کرده بود، ماجرایی را در کلاس مطرح کرد. او با هیجان و شگفتی فراوان، بزرگ‌ترین و غیرمنتظره‌ترین تفاوت فکری میان آلبانیایی‌ها و آمریکایی‌ها را برای هم‌کلاسی‌هایش شرح داد.

او با بغض و لحنی عاطفی توضیح داد که چگونه در آلبانی تحت سلطه کمونیسم، «نیکوکاری و خیرخواهی» امری بسیار نایاب بود و اهمیت دادن به هر کسی غیر از خود و خانواده درجه یک، اتفاقی کاملا غیرمعمول به شمار می‌رفت. اما در مقابل، وقتی وارد آمریکا شد، آمریکایی‌ها را مردمانی فوق‌العاده سخاوتمند، مهربان و دلسوز یافت.

امروز وقتی به آن روز فکر می‌کنم، از خودم می‌پرسم اگر همین حالا در همان کلاس تدریس می‌کردم و آن دانشجو همین حرف‌ها را می‌زد، آیا دانشجویان امروز او را مسخره می‌کردند یا با خصومت با او برخورد می‌کردند؟ در آن روز سال‌ها پیش، بسیاری از دانشجویان درست مثل من عمیقا تحت‌تاثیر حرف‌های او قرار گرفتند.

آن دانشجوی آلبانیایی توصیف می‌کرد که وقتی می‌شنید برخی ادعا می‌کنند «سرمایه‌داری (کاپیتالیسم) باعث ایجاد ذهنیت جنگل و بقای القوی می‌شود»، چقدر خشمگین و کلافه می‌شد! تجربیات واقعی او درست عکس این ادعا را ثابت می‌کرد: در زیر سایه نظام کمونیستی بود که ذهنیت «بی‌توجهی و بی‌تفاوتی نسبت به دیگران» ملکه ذهن همه شده بود.

امروز آن دانشجو دلایل بسیار بیشتری برای خشمگین شدن دارد. متاسفانه در بخش‌های گسترده‌ای از جامعه امروز، این باور نادرست به عنوان یک حقیقت مطلق پذیرفته شده که سرمایه‌داری به ما می‌آموزد چنان خودخواه و منفعت‌طلب باشیم که نسبت به رفاه و درد دیگران بی‌تفاوت گردیم!

نتایج یک نظرسنجی جدید که توسط موسسه «کیتو» (Cato Institute) و «یوگاو» (YouGov) انجام شده، تصویری بس نگران‌کننده را ترسیم می‌کند: ۶۲ درصد از جوانان ۱۸ تا ۲۹ ساله آمریکایی می‌گویند دیدگاه «مثبت و مساعدی» به سوسیالیسم دارند و ۳۴ درصد از آنها همین نظر مثبت را درباره کمونیسم ابراز می‌کنند! …