امنیت تاکسی‌ اینترنتی در گرو چیست؟

همشهری آنلاین - محمد سرابی: از الهه حسین‌نژاد در خرداد ۱۴۰۴ تا مریم آقابابایی در اردیبهشت ۱۴۰۵، قربانیان غالبا پس از سوار شدن بر خودروهایی که ظاهرا عضو پلتفرم‌های تاکسی اینترنتی بودند، هدف تعرض یا سرقت قرار گرفته و سپس به قتل رسیده‌اند. در روزهای اخیر هم جسد سارا برومند در شهرستان گلبهار پیدا شده که سوار تاکسی شده بود و پیکر آتنا قاسمی که به همین شیوه جان خود را از دست داده، پس از ۴۰ روز نزدیک تهران کشف شده است.

البته در این حوادث شرکت‌های تاکسی اینترنتی از پذیرش «وقوع قتل حین درخواست و انجام سفر» سر باز زده‌اند اما مشخص است که زنان به اعتبار اینکه در حال استفاده از یک سامانه ایمن هستند این خودروها را انتخاب کرده‌اند. ضعف نظارت و نبود سازوکار حمایتی مؤثر، زنان را در برابر این سفرهای مرگبار آسیب‌پذیر کرده و این در حالی‌ است که تردیدهایی درباره سازوکار استعلام سوءپیشینه و سوابق رانندگان نیز مطرح شده است.

اعتبار سوءپیشینه مؤثر

در گذشته بررسی سوءپیشینه و اثبات صلاحیت برای ناوگان تاکسی‌های شهری قدیمی که تحت نظارت شهرداری و راهور قرار دارند، سخت بود و مراحل طولانی داشت اما حالا سوءپیشینه اینترنتی برای رانندگان تاکسی‌های اینترنتی به سرعت صادر می‌شود که تنها شامل سوءپیشینه «مؤثر» است؛ یعنی مواردی که به صدور حکم دادگاه منجر شده و نه پرونده‌های نیمه‌تمام و شکایت‌هایی که به صدور حکم نرسیده است. محمد فرجیها، عضو هیأت علمی دانشکده حقوق دانشگاه تربیت مدرس در گفت‌وگو با همشهری درباره استعلام شغلی از سوءپیشینه مؤثر یا استعلام تمام سوابق هر فرد می‌گوید: «سوءپیشینه کیفری مؤثر مانع اشتغال در برخی حرفه‌ها می‌شود اما در مورد تاکسی‌های اینترنتی نباید به این اکتفا شود و باید اطلاعات دقیقی از شرایط اجتماعی متقاضی کسب کرد. متأسفانه جنبه‌های تجاری و اقتصادی باعث شده است که ملاحظات اجتماعی و امنیتی کاهش یابد.» او تأکید می‌کند: «نیاز به بازنگری در شاخص‌ها داریم تا افرادی که سابقه بدرفتاری یا آزار دارند نتوانند در برخی مشاغل اجتماعی حضور پیدا کنند و این‌ کار نیازمند داشتن زیرساخت اطلاعاتی کامل و قابل جست‌وجو است. این زیرساخت‌ها در جلوگیری از دیگر جرائم … …