فتح ایران‌خودرو از درِ پشتی؛ شورای رقابت سد راه انحصار کروز می‌شود؟

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ پرونده واگذاری ۲۰ درصد سهام شرکت سپهر کیش ایرانیان از سوی تعاونی خاص کارکنان ایران‌خودرو به شرکت بهمن‌موتور، دیگر صرفا موضوع اختلاف بر سر قیمت یک مزایده نیست. بررسی ساختار سهامداری شرکت‌های درگیر در این معامله نشان می‌دهد که خرید یک بلوک ۲۰ درصدی، می‌تواند زمینه انتقال کنترل شرکتی را فراهم کند که خود از سهامداران مهم ایران‌خودرو محسوب می‌شود؛ موضوعی که پرسش‌های تازه‌ای درباره احتمال تقویت انحصار، تعارض منافع و حدود اختیارات شورای رقابت ایجاد کرده است. 

اهمیت این معامله زمانی آشکار می‌شود که زنجیره مالکیت شرکت‌ها بررسی شود. سپهر کیش ایرانیان حدود ۱۰ درصد از سهام ایران‌خودرو را در اختیار دارد و پیش از معامله اخیر، ۳۱.۷۵ درصد سهام آن متعلق به کروز، ۳۵.۷۵ درصد متعلق به تعاونی خاص کارکنان ایران‌خودرو و ۳۰ درصد در مالکیت شرکت نگار نصر بوده است. براساس قرارداد منعقدشده در سوم آبان ۱۴۰۵، بهمن‌موتور قرار است ۲۰ درصد از سهام سپهر کیش را به ارزش حدود ۵ هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان خریداری کند. با توجه به ارتباط مالکیتی بهمن‌موتور و کروز، در صورت نهایی‌شدن این واگذاری، مجموع سهام این دو مجموعه در سپهر کیش به ۵۱.۷۵ درصد خواهد رسید. 

این عدد اهمیت تعیین‌کننده‌ای دارد؛ زیرا عبور از مرز ۵۰ درصد مالکیت می‌تواند امکان اعمال کنترل شرکتی را فراهم کند. البته میزان کنترل واقعی به حق رای، اساسنامه، ترکیب سایر سهامداران و محدودیت‌های قضایی نیز وابسته است. بنابراین مساله فقط انتقال ۲۰ درصد سهام نیست، بلکه احتمال تغییر ساختار کنترل سپهر کیش و افزایش نفوذ غیرمستقیم مجموعه کروز بر ایران‌خودرو مطرح است. انتقال کنترل از مسیر شرکت واسطه؛ خطر تازه برای رقابت

در ساختارهای پیچیده سهامداری کسب کنترل یک بنگاه همیشه مستلزم خرید مستقیم سهام آن نیست. گاهی خرید سهام شرکتی که خود سهامدار یک بنگاه بزرگ است، می‌تواند همان اثر اقتصادی و مدیریتی را ایجاد کند. در پرونده اخیر نیز سپهر کیش نقش چنین واسطه‌ای را دارد. بهمن‌موتور به جای خرید مستقیم سهام ایران‌خودرو، در مسیر افزایش سهم خود در شرکتی قرار گرفته که بخشی از مالکیت ایران‌خودرو را در اختیار دارد. …