این روزها کتابهای خواندهشده دوباره مشتری پیدا کردهاند و ماجرا دیگر محدود به بساطهای قدیمی و راستههای شناختهشده کتابفروشی نیست. در تهران مراکز خرید، فروش و تبادل کتاب دستدوم رونق گرفتهاند و در فضای مجازی نیز صفحههای فراوانی برای خرید و فروش کتابهای دستدوم فعالیت میکنند. کافی است نام یک عنوان را جستوجو کنید تا کنار فروشگاههای رسمی، نسخههایی را ببینید که صاحبان قبلی برای فروش گذاشتهاند.
بخشی از این رونق به شرایط اقتصادی بازمیگردد. افزایش قیمت کتاب باعث شده بسیاری از مخاطبان برای ادامه عادت مطالعه سراغ نسخههای کارکرده بروند. برای کسی که ماهانه چند عنوان کتاب میخرد، تفاوت قیمت نسخه نو و دستدوم قابل توجه است. با این حال، همه ماجرا به ارزانتر بودن خلاصه نمیشود. گاهی یک خواننده حاضر است برای چاپ قدیمی یک کتاب هزینه بیشتری بپردازد، دنبال ترجمهای کمیاب بگردد یا نسخهای را انتخاب کند که سالها پیش منتشر شده است. اینجا کتاب دیگر فقط یک محصول فرهنگی نیست؛ بخشی از یک خاطره جمعی است.
کتابی که زندگی قبلی دارد
کتاب دستدوم تفاوت مهمی با بسیاری از کالاهای کارکرده دارد. گذر زمان همیشه ارزش آن را کم نمیکند. یک کتاب چاپ دهههای گذشته ممکن است برای یک کتابدوست جذابتر از نسخه تازه همان اثر باشد. طراحی جلد، جنس کاغذ، شیوه حروفچینی، نام ناشر و حتی یادداشت صاحب قبلی میتواند به کتاب هویت بدهد. در چنین شرایطی، کتاب از یک «متن» ساده فاصله میگیرد و به یک «شیء فرهنگی» تبدیل میشود؛ شیئی که داستانی پشت سر خود دارد. شاید به همین دلیل مراکز تبادل کتاب در تهران توانستهاند مخاطبانی تازه پیدا کنند.
…
