وقتی صدای جمع، صدای عقل را خاموش می‌کند

به گزارش خبرنگار مهر، مثنوی مولانا پر از حکایت‌هایی است که در ظاهر قصه‌ای ساده را روایت می‌کنند، اما در لایه‌ای عمیق‌تر، یکی از رفتارهای همیشگی انسان را به چالش می‌کشند. «خر برفت و خر برفت» یکی از همین حکایت‌هاست؛ داستان درویشی که همراهی با جمع، او را تا جایی پیش می‌برد که برای از دست رفتن دارایی خودش به شادی و پایکوبی می‌پردازد.

ماجرا از درویشی آغاز می‌شود که زندگی ساده‌ای دارد. نه خانه و مال و منالی دارد و نه شغل و درآمد ثابتی. از آبادی‌ای به آبادی دیگر می‌رود، گاهی شب را در خانقاه می‌گذراند و اگر خانقاهی در مسیرش نباشد، مسجد یا خرابه‌ای را برای استراحت انتخاب می‌کند. روزگارش را نیز با خواندن اشعار اخلاقی و مدح پیامبر و امامان می‌گذراند و مردم هرچه در توان داشته باشند، به او می‌دهند.

در میان تمام داشته‌های این درویش، یک خر جایگاه ویژه‌ای دارد؛ وسیله‌ای که با آن سفر می‌کند و بار زندگی اندک خود را جابه‌جا می‌کند. برای همین، وقتی درویش پس از سفری طولانی و خسته‌کننده به آبادی‌ای می‌رسد، نخست خر خود را سیراب می‌کند و سپس سراغ جایی برای اقامت می‌گیرد.

مردم، خانقاهی را به او نشان می‌دهند و درویش راهی آنجا می‌شود. در خانقاه گروهی از صوفیان، فقیران و رندان گرد هم آمده‌اند. درویش، خر خود را به طویله می‌سپارد و خودش وارد جمع می‌شود.

مهمانی‌ای که از خر درویش شروع شد

حضور یک غریبه در خانقاه، برای همه به یک اندازه جذاب نیست. بعضی از اهل خانقاه از آمدن او استقبال می‌کنند، اما گروهی از رندان وقتی متوجه می‌شوند مهمان تازه‌وارد خری همراه خود دارد، نقشه دیگری در سر می‌پرورانند.

آنها خر را می‌برند و در کوچه به رهگذری می‌فروشند. بعد با پول حاصل از فروش خر، خوردنی و نوشیدنی تهیه می‌کنند و به خانقاه بازمی‌گردند؛ بی‌آنکه درویش از ماجرا خبر داشته باشد.

حالا قرار است جشن و مهمانی برپا شود. سفره‌ای رنگین پهن می‌شود و از مهمان تازه‌وارد پذیرایی مفصلی صورت می‌گیرد. درویش که گمان می‌کند این همه محبت و مهمان‌نوازی از سر لطف و کرم اهل خانقاه است، خوشحال می‌شود و از رفتار آنان به وجد می‌آید.

کم‌کم مجلس از پذیرایی فراتر می‌رود. شعرخوانی و آواز آغاز می‌شود و حاضران به شادی و پایکوبی می‌پردازند. در این میان، مطرب مجلس که از ماجرای فروش خر خبر دارد، شعری را با این عبارت آغاز می‌کند: …