شهر بی‌حافظه

تکیه‌ای که سال‌ها محل برگزاری مراسم محرم بود، تخریب شده و جایش را پارکینگ گرفته است. با این حال، مردم محله هنوز مراسمشان را در همان مکان برگزار می‌کنند. محرم که می‌رسد، چادر برپا می‌کنند و دوباره دور هم جمع می‌شوند. سمانه خبیری، شهرساز، این روایت را از مستندی درباره یکی از بافت‌های پیرامون حرم نقل می‌کند. ساختمان تکیه از میان رفته اما مراسم و خاطره آن مکان در میان اهالی باقی مانده است. خبیری معتقد است حتی پس از تخریب بخش بزرگی از ساختمان‌های یک محله، ممکن است روابط اجتماعی و شیوه‌های زندگی ساکنان همچنان ادامه داشته باشند. او می‌پرسد در طرح‌های بازآفرینی چه توجهی به این بخش از زندگی محله می‌شود و آیا ساخت ساختمان‌های جدید برای بازگرداندن آنچه از دست رفته کافی است؟ این پرسش در نشست «از تغییر تا تداوم؛ خوانشی زیستی از مفهوم بازآفرینی شهری» در خانه آفرینش‌های شهری ایران مطرح شد. سمانه خبیری در ارائه خود به سراغ ریشه‌های واژه بازآفرینی رفت و درباره ارتباط آن با حافظه تاریخی و زندگی اجتماعی شهرها صحبت کرد. رضا فیضی، معمار نیز تجربه سیاست‌های بازآفرینی در اروپا و مشکلات اجرای این سیاست در ایران را بررسی کرد. در ادامه مدیران و کارشناسان حاضر در نشست از تجربه‌های اجرائی خود گفتند؛ از نوسازی ساختمان‌ها بدون افزایش خدمات شهری تا اسناد توسعه محله که پس از تهیه به برنامه اجرائی تبدیل نشده‌اند و پروژه‌هایی که با عنوان بازآفرینی تعریف شده‌اند اما بیشتر به ساخت‌وساز محدود مانده‌اند.

بافت فرسوده یا بافت واجد ارزش؟

سمانه خبیری ارائه خود را با یاد محسن حبیبی آغاز کرد. مطالعه تبارشناسی واژه بازآفرینی با راهبری این شهرساز شروع شده بود، اما با درگذشت او ناتمام ماند. خبیری در ادامه این مطالعات مفهوم بازآفرینی را در علوم زیستی بررسی کرده است تا از این طریق درباره تغییر و تداوم در شهر پرسش کند. …