جمعه ۱ تیر ۱۳۹۷ / Friday, 22 June, 2018

رسوبات محیطهای قاره‌ای


رسوبات محیطهای قاره‌ای
محیطهای قاره‌ای توسط دو عامل آب و هوایی ، گرما و رطوبت متاثر و کنترل می‌شوند.
▪ این محیطها با مشخصات متعددی از محیطهای دریایی تشخیص داده می‌شوند:
ـ حضور و وجود فسیلهای آب شیرین و فسیلهای مناطق خشکی
ـ وجود ساختمانهای رسوبی فراوان از قبیل ترکهای خشک رسوبی (Desiccation cracks)
ـ وجود خاکهای فسیل یا منابع زغالی.
ـ وجود انبوه رنگهای قرمز و اکسیدهای آهن که نتیجه اکسیداسیون در مناطق قاره‌ای است.
ـ آثار فرسایش از قبیل آب ، اثر باد و یا یخچالها.
ـ برتری رسوبات تخریبی نسبت به رسوبات شیمیایی.
ـ نبود و یا میزان پایین شوری قدیمی (Paleo salinicies).
● انواع محیطهای قاره‌ای
▪ محیطهای رودخانه‌ای (Fluvial-environments)
▪ مخروط افکنه (Alluvial - cones)
وقتی که چشمه‌ها و رودخانه‌ها در دره‌ها و یا دشتها سرازیر می‌شوند، مواد تخریبی خود را به شکل مخروط افکنه یا سیلابها دشت (Plains Food) رسوب می‌دهند. این جریانها عموما از زمینها مرتفعی که منشا رسوبات به حساب می‌آیند، سرچشمه گرفته است که مشخصات آنها عبارتند از :
ـ وجود مقدار کمی خرد و تجزیه شدگی در رسوبات بر اثر فرسایش تند و سریع و حمل و نقل آب.
ـ وجود رسوبات مخروطی شکل یا گردشدگی بسیار کم (به دلیل منشا محلی و مسیر کوتاه حمل و نقل) از اینرو به آنها رسوبات نابالغ و یا رسوبات نارس (Immature) گویند.
ـ جورشدگی ( Sorting ) و لایه بندی (bedding) ضعیف.
● نهشته‌های رودخانه‌ای (Fluvial deposits)
نوع رسوبات حمل شده بوسیله چشمه‌ها و رودخانه‌ها ، بستگی به آب و هوا و شیب توپوگرافی دارد که مشخصات آنها عبارتند از :
▪ وجود لایه بندی عدسی (Lenticular bedding) از زمانی که رسوبات در کانالها و یا آبگیرها نهشته می‌شوند.
▪ در اینها کراس بدینگ‌های انحنادار (Curved cross bedding) فراوان مشاهده می‌شوند.
▪ جهت جریان توسط ساختمانهای رسوبی که یک جهته و معمولا ثابت است، تعیین می‌شوند.
▪ سکانسهای رسوبی ، نوعا نشان دهنده کاهش قدرت حمل جریان با گذشت زمان می‌باشد.
▪ منشأ فرسایش یا تخریب دارای دانه بندی مشخص و لایه‌های افقی است که بوسیله کراس بدینگ مشخص می‌شود.
● انوع رخساره‌ها در سکانسهای رودخانه‌ای
▪ رخساره‌های کانال یا آبراهه (Channel Facies) جایی که بیشترین رسوبات زغالدار به هنگام سیلاب نهاده می‌شوند.
▪ رخساره‌های لایه‌ای یا ورقه‌ای (Sheet Facies) ، این رخساره‌ها در مناطقی که حاوی جریانهای آرام و سطحی نهشته شده و شکل می‌گیرند. این رسوبات دانه ریزند.
● سیستم جریان رودخانه‌ای
▪ سیستم رودخانه‌ای شاخه شاخه (گسترده) :
شیب آن زیاد و دارای بار رسوبی فراوان است. شاخه‌های کانالها و آبراهه‌ها مرتبا بر اثر سیلابهای ناگهانی تغییر می‌کند.
▪ سیستم رودخانه‌ای مئاندری :
جریان آب آرام و مرتب بوده و مواد با دانه بندی ریز را حمل می‌کنند. نهشته‌ها بر روی قسمتهای برآمده آبراهه‌ها جمع شده و نقطه برجسته‌ای را بوجود می‌آورند که نشانگر کاهش انرژی در طول زمان می‌باشد. برای هر رودخانه ، رژیم گسترش بر اثر رژیم مئاندری بوجود می‌آید که هر دو از قسمت بالای چشمه‌ها و رودخانه‌ها به سمت پایین آنها ، در طول زمان بوجود می‌آیند.
● محیطهای دریاچه‌ای (Lacustrine environments)
▪ نحوه شکل گیری نهشته‌ها در دریاچه : بجز در مورد دلتاها ، لایه بندی به صورت سطوح موازی و مشابه انجام می‌شود و نهشته‌ها تمایل دارند به صورت دایره‌های متحدالمرکز شکل گیری نمایند که در آنها اندازه ذرات از سواحل به طرف مرکز دریاچه کاهش می‌یابد.
▪ تاثیر تغییرات آب و هوایی بر رسوبات دریاچه‌ای: تغییرات آب و هوایی باعث تغییرات مهم در ترکیبات ژئوشیمیایی آب دریاچه شده و تغییرات فصلی نیز باعث ایجاد واروها (Varves) و رسوبات فصلی می‌شود. یک دوره آب و هوایی خشک باعث رکود و ایستایی آب ، به همراه تسریع در تبخیر یا افزایش غلظت آهن خواهد شد.
▪ فسیلهای دریاچه‌ای :
فسیلهای جانوری دریاچه در مقایسه با فسیل جانوری دریایی بسیار ناچیزند. فسیلهای جانوری دریاچه‌ها را بیشتر دو کفه‌ایهای آب شیرین و گاستروپودها به همراه ماهیها تشکیل داده‌اند. موجودات حفار به دلیل کمبود اکسیژن ، عموما کمیابند. گیاهان هم منحصرا در سواحل وجود دارند.
▪ نحوه تشکیل دریاچه :
دریاچه‌ها (Lakes) معمولا با انواع روندهای فرسایشی و تکتونیکی شکل می‌گیرند.
▪ فرورفتگی سنگ بستر بر اثر وزن یخچالها ، مسدود شدن آب حاصل از ذوب یخچالها بین قسمت یخ و انتهای رسوبات یخچالی (moraine).
▪ مسدود شدن آب یک رودخانه بوسیله گدازه ، یا صخره‌های گسل یا زمین لغزش (Land slide) ممکن است منجر به تشکیل دریاچه گردد.
▪ رسوبات دریاچه‌ای :
این رسوبات معمولا از رسوبات تخریبی ریزدانه تشکیل شده‌اند. اگر چه عمر کم اغلب دریاچه‌ها نقطه ضعفی جهت ارزش رسوب شناسی آنها بشمار می‌روند، ولی سرعت رسوبگذاری در آنها در ضبط جزئیات یک دور یا عصر (Epoch) بسیار سودمند می‌باشد.
▪ رنگ رسوبات دریاچه‌ای :
رنگ این رسوبات می‌تواند مشخص کننده محیط رسوبگذاری دریاچه باشد. شیلهای سیاه دریاچه نشانه رسوبگذاری در محیط احیایی در حالی که رنگ قرمز حاکی از محیط اکسیدان قوی می‌باشد. همانند نمونه‌هایی که در رسوبات پلایا (Playa) مشاهده می‌شود. در شرایط عادی رنگ این رسوبات اغلب خاکستری تا قهوه‌ای می‌باشد.
● رسوبات بادی (Aeolian sediments)
این رسوبات بیشتر از جنس ماسه‌های بادی بوده و اندازه دانه‌ها بین ۲ تا ۶% میلیمتر مشاهده می‌شوند. دانه‌ها بر اثر اصابت به یکدیگر مات (Fronsted) و گرد شده‌اند. تلماسه‌ها اغلب دارای ساختمان چینه بندی متقاطع (Cross bedding) می‌باشند.
▪ ساختمان چلیپایی (Cross bedding) :
این ساختمان اغلب به صورت تورفتگی به سمت بالا ، دیده می‌شود. این فرورفتگی ممکن است حتی به ۴۰ درجه نیز برسد. جهتهای تورفتگی به علت تغییرات جهت باد دارای تغییرات فروانی هستند.
▪ لس ( Loess ) :
در دوره کواترنری ، لسها (Loess) از نهشته‌های گرد و غباری دانه ریز ، با اندازه‌های ۰.۰۱۵ تا ۰.۴۴۵ میلیمتر ، تشکیل شده‌اند. این ذرات گرد و غبار مسافت بسیار زیادی را بوسیله بار پیموده‌اند. لسها معمولا بدون لایه بندی بوده و ممکن است، حاوی بقایای گاستروپودها و استخوانهای مهره داران باشند.
▪ ریپل مارک :
بر روی سطح تلماسه‌ها بوجود می‌آیند، اما هرگز فرم متغیر ندارند.
● محیطهای یخچالی (Glacial-environments)
▪ مورفولوژی یخچالها بسیار مشخص و روشن است. معمولا به صورت دره‌های U شکل ، سطوح مخطط ، تپه‌ها و سنگهای تقریبا کروی و غیره تظاهر می‌کنند.
▪ رسوبات یخچالی :
این رسوبات منشا ناحیه‌ای و محلی دارند و کانیهای بستر آنها از قبیل فلدسپاتها و کانیهای فرومنیزین به دلیل وجود درجه حرارت پایین ، تجزیه شده‌اند. دانه‌ها و ذرات ، زاویه‌دار و رسوبات نارس هستند. مواد رسوبی یخچالها که مورن (Moraine) نام دارد اغلب فاقد دانه بندی مشخص می‌باشند.
▪ نهشته رودخانه یخچالی (Fluvo glacial-deposites) :
رسوبات یخچالی مطبق (Stratified drift) توسط جدا شدن قسمتهای مذاب از یخچالها نهشته می‌شوند. بنابراین به آنها نهشته رودخانه یخچالی می‌گویند. این نوع بسیار شبیه رسوبات رودخانه هستند.
▪ تیل (Till) :
تیل مستقیما بوسیله یخچال نهشته می‌شود و کاملا بدون جورشدگی قطعات و دانه‌ها و بدون لایه بندی است. اندازه دانه‌های آن از رس (کمتر از ۲۵۶/mm۱) تا قطعاتی به بزرگی یک خانه متغیر است. وجود قلوه سنگها ، پاره سنگها و تخته سنگهای خراشیده شده می‌تواند دلیلی برای یخچالی بودن منشا رسوبات باشد.
▪ تیلیت (tillite) :
تیل در اثر سنگ زایی به تیلیت تبدیل می شود که به آن دیامیکیت (Diamicite) یا میکسیت (Mixite) نیز می‌گویند.
▪ فسیلهای یخچالی :
چوب عمده ترین نوع فسیل در رسوبات یخچالی است که در حین عبور یخچال از جنگلها در آن قرار می‌گیرد. انواع دیگر فسیلها در این رسوبات اغلب نایاب هستند.


مطالب مرتبط

رسوبات در محیطهای حد واسط

رسوبات در محیطهای حد واسط
● محیطهای حد واسط (Transitional environment)
این محیطها در منطقه لیتورال مابین حد متوسط جزر و حد متوسط مد قرار دارد. عرض منطقه لیتورال ممکن است تا چند مایل برسد که بستگی به گسترش شیب ساحل و ارتفاع امواج دارد.
▪ سواحل (beaches) در محیط پرانرژی ساحلی ، رسوبات معمولا دارای دانه بندی در حد ماسه و سنگ متوسط دانه تا گراول می‌شود. ماسه سنگهایی که در این محیط نهشته می‌شود، می‌تواند انواع ساختمانهای رسوبی مانند ریپل مارک ، و یا خطوط موجی شکل نازک از ماسه‌های ریز و سایر خرده سنگها که در اثر جریان آب ایجاد می‌شود، را نشان دهند.
آبگیرهایی که بر اثر جزر و مد بر جای می‌ماند (tidal-pools) در سواحل سنگی فراوان بوده و انواع زیادی از موجودات در آن یافت می‌شود. سنگهای این ناحیه اکثرا بوسیله بی‌مهرگان چسبنده و جلبکها پوشیده می‌شوند. موجودات بنتیک متحرک مثل ستاره‌های دریایی و حلزونها در این محیط فراوان است که پس از پرشدن این آبگیرها بوسیله رسوبات ، این فسیلها نیز در آنها محفوظ می‌مانند.
▪ پهنه‌های جزر و مدی (Tidal-flats)
این نوع پهنه‌ها در قسمت کم انرژی لیتورال یافت شده و اکثر رسوبات آن ریزدانه است، مثل رس و سیلت و گلهای آهکی. رسوبات تخریبی در مجاورت قسمتهای مرتفع (high land) مجتمع می‌شوند. در حالی که گلهای آهکی که منشا دولومیت و آهک هستند در مناطق گرم و به شرط عدم وجود منشا رسوبات پر شده و باعث بوجود آمدن یک سنگ رسوبی می‌شود که این ساختمان را در خود حفظ می‌کند.
▪ کولاب (Lagoon)
معمولا ریفهای مرجانی در ساحل مقداری از قسمت کم عمق آب دریا را بطور کامل از قسمت اصلی دریا جدا می‌کنند. این حجم آب جدا شده را کولاب می‌گویند. رسوبات این ناحیه عمدتا از نوع تخریبی هستند که از خشکی حمل شده‌اند و اغلب شامل گلهای آهکی هستند میزان عناصر لازم جهت رشد موجودات زنده (nutrient level) بالا بوده و در نتیجه موجب تنوع و تراکم موجودات در این قسمت می‌شود. گردش محدود آب در مناطق گرم و خشک در این محیط باعث رشد کانیهای تبخیری مانند هالیت و ژیپس می‌گردد.
▪ مصب رودخانه یا خلیج دهانه‌ای (Estuaries)
از مشخصات این منطقه تداخل آب دریا و آب شیرین است. مصب‌ها محیط گسترده‌ای از آب نیمه شور ، نیمه شیرین (Brackish water) هستند که در دهانه رودخانه‌ها به علت جزر و مد و تداخل آب دریا و آب شیرین تشکیل می‌شوند. رسوبات این قسمت اکثرا از رسوبات حمل شده از خشکی می‌باشد و ساختمانهای رسوبی مانند ریپل مارک و آبراهه‌ها را دربر دارد.
▪ موجودات زنده در مصب رودخانه
این محیط دارای موجودات گیاهی و جانوری مشخصی بوده و مطالعات اخیر نشان داده است که موجودات این ناحیه شوری آب را ترجیح می‌دهد و بعضی گونه‌ها می‌توانند در مقابل تغییرات زیاد شوری آب مقاومت کنند و هم در آب شیرین و هم آب دریا زندگی می‌کنند.
▪ باتلاق و مرداب ساحلی(Coastal marsh and swamp)
باتلاقهای ساحلی در محدوده منطقه جزر و مدی قرار دارند. رسوبات باتلاقها اکثرا شبیه رسوبات مربوط به زمینهای آبگیر می‌باشند. تفاوت مهم بین این دو منطقه در این است که حرکت آب در باتلاقها به قدری محدود است که گیاهان نیز می‌توانند در آن رشد کنند. این گیاهان مانند یک فیلتر نگاهدارنده برای رسوبات ریز مانند سیلت و رس عمل کرده و تحت شرایط مساعد ممکن است به صورت پیت (Peat) درآیند. رسوباتی که در مردابها یافت می‌شود عمدتا سیلت ، گل ، رس و پیت هستند. در اصطلاح به این دو منطقه ، مناطق زغال ساز (coal-Formin) نیز می‌گویند.
▪ موجودات زنده باتلاقها و مردابهای ساحلی
گاهی این دو منطقه ، حاوی بی‌مهرگان کوچک و حتی مهره‌داران آبزی می‌باشد.
▪ رخساره‌های زیستی (Biofacies)
محیطهای رسوبگذاری همچنانکه عامل اصلی بوجود آمدن لیتولوژیهای خاص هستند، باعث پیدایش رخساره‌های زیستی ویژه نیز می‌گردند. آهکهای ریفی که مهمترین رخساره زیستی‌اند، بیشترین فراوانی و متنوع‌ترین ارگانیسمها را دارا می‌باشند.
▪ ارگانیسمهای موجود در رخساره‌های زیستی
محیط ریف غنی از اکسیژن و نور و مواد غذایی است که شامل اجتماعی از اسفنج‌ها ، بریوزوآها ، گاستروپودها ، جلبکهای آهکی و مرجانها است. عناصر ویژه رخساره‌های زیستی دریایی فرامینیفرها می‌باشند که زوناسیون بیواستراتیگرافی بوسیله آنها می‌گیرد. مثلا توالی بیوزونهای فوزولینید ، مرزهای زمانی را مشخص ساخته و تطابق و تقسیمات زمان استراتیگرافی را امکان پذیر می‌سازد.
▪ رخساره‌های حوضه (Basin facies)
رخساره‌های حوضه‌ای دریایی در آب های نسبتا عمیق ، گسترش دارند. این رخساره‌ها بیشتر از سیلتستون (Silt stone) و کلیستون (Clay stone) سیاه و لامینه تشکیل یافته است. رخساره‌های حوضه در شرایط غیرهوازی در پایینتر از حد موج نهشته شده و در قسمت عمیق‌تر ، زیر ماسه سنگهای دانه ریز با دانه بندی تدریجی قرار دارند.
● نتیجه نهایی (پالئوژئوگرافی یا دیرین جغرافیایی)
رخساره‌های زیستی (Bio Facies) و سنگی (Litho Facies) نتایج و محصول محیطهای رسوبی قدیمی می‌باشند. محیطهای قدیمی ، نواحی می‌باشند که دارای مجموعه مشخص از ویژگیهای فیزیکی ، شیمیایی و زیستی بوده و آثار آنها روی رسوبات انباشته شده باقی مانده است. بازسازی این محیطهای قدیمی زمین شناسان را در ارائه یک نقشه جغرافیایی قدیمی یاری می‌دهد. با چنین نقشه‌ای بر اساس بیرون زدگی لایه‌ها و مقاطع زیرزمینی ، سنگهای هم زمان و محیطهای قدیمی تفسیر می‌شوند.

وبگردی
فیلم |  بالاخره کار بانک‌ها ربا هست یا نیست؟ | ۴۰سال است تکلیفمان را با ربا معلوم نکرده‌ایم
فیلم | بالاخره کار بانک‌ها ربا هست یا نیست؟ | ۴۰سال است تکلیفمان را با ربا معلوم نکرده‌ایم - فیلم - دکتر حمید ابوطالبی مشاور سیاسی رئیس جمهور در کافه خبر با انتقاد از اینکه در 40 سال گذشته بسیاری از مسایل مهم را تعیین تکلیف نکرده ایم می گوید: این گونه جامعه دچار سردرگمی و به سمت گناه یا بزهکاری و یا توافق بر سر گناه سوق پیدا می کند. صحبت های او را در ویدئوی زیر ببینید و بشنوید.
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال - جواد یساری پس از ۴۰ سال با خواندن در فیلم «دشمن زن» دوباره به عرصه هنر بازگشت.این گزارش توسط تماشا تهیه و منتشر شده است. منبع
سرلشگر فیروزآبادی و ویلای 10هزار متری لواسان !
سرلشگر فیروزآبادی و ویلای 10هزار متری لواسان ! - لازم است ذکر شود جنبش عدالتخواه دانشجویی در صورت ادامه تعلل دستگاه‌های مربوطه در تخلیه ملک بیت‌المال، حق اقدامات انقلابی را برای اجبار فرد نامبرده به تخلیه ویلای لواسان، برای خود محفوظ می‌داند.
ماجرای تجاوز به 41 دختر از زبان امام جمعه ایرانشهر
ماجرای تجاوز به 41 دختر از زبان امام جمعه ایرانشهر - امام جمعه اهل سنت ایرانشهر : در ماه رمضان به ۴۱ دختر تجاوز شده که از این میان فقط ۳ دختر شکایت کرده اند.
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی - مشاور رسانه‌ای احمدی نژاد دیشب با انتشار عکسی دلخراش از وضعیت جسمی «حمید بقایی» از بازگشت این مجرم پرونده‌ی مالی آن دولت به زندان اوین خبر داد.
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد!
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد! - در پی برگزاری نمایش مد لباس زنان به سبکی عجیب در عربستان، سر و صدای بسیاری در رسانه ها به راه افتاد. ماجرا از این قرار بود که لباسها بدون مانکن و مانند اشباح در حال پرواز با استفاده از پهباد نمایش داده شدند.
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی - علی اکبر ولایتی، مرد 37 شغله ای که به جز حوزه دیپلماسی، سالیانیست که کارشناس ادبی، فرهنگی، تاریخی، عرفانی و ... تلویزیون نیز هست، و هر سال دهها جلد کتاب به نام او منتشر می شود. همه ی این سوابق معششع یک سو و چرخش مادام سیاسی او در حوزه های مختلف، در سوی دیگر، کار را به جایی رسانیده که ولایتی را با ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» نیز می شناسند! ولایتی در تازه ترین تغییر مواضع خود این بار برجام را که روزگاری…
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده - در این ویدئو صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده توسط معلم مدرسه را مشاهده می کنید.
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی - پوری بنایی به عیادت پناهی رفت و دیدارش با مرحوم ناصر ملک‌مطیعی پس از پخش نشدن برنامه‌هایش از تلویزیون تعریف کرد.
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران!
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران! - ماجرای تکان دهنده اذیت و آزار گروهی دانش آموزان یک دبیرستان پسرانه در غرب تهران وارد فصل تازه‌ای شد.
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد!
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد! - در ادامه حضور چهره های شناخته شده در کمپین "خانم گزارشگر"، این بار آزاده نامداری مجری تلویزیون تلویزیون اقدام به گزارش فوتبال کرد. او برای این کار بازی خاطره انگیز ایران - استرالیا در مقدماتی جام جهانی 98 فرانسه را انتخاب کرده است که گزارش ضعیف او با انتقادات فراوانی مواجه شده است، تا حدی که وبسایت مربوط به این کمپین ویدئوی گزارش این او را از سایت حذف کرد.
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!