یکشنبه ۶ اسفند ۱۳۹۶ / Sunday, 25 February, 2018

رسوبات محیطهای قاره‌ای


رسوبات محیطهای قاره‌ای
محیطهای قاره‌ای توسط دو عامل آب و هوایی ، گرما و رطوبت متاثر و کنترل می‌شوند.
▪ این محیطها با مشخصات متعددی از محیطهای دریایی تشخیص داده می‌شوند:
ـ حضور و وجود فسیلهای آب شیرین و فسیلهای مناطق خشکی
ـ وجود ساختمانهای رسوبی فراوان از قبیل ترکهای خشک رسوبی (Desiccation cracks)
ـ وجود خاکهای فسیل یا منابع زغالی.
ـ وجود انبوه رنگهای قرمز و اکسیدهای آهن که نتیجه اکسیداسیون در مناطق قاره‌ای است.
ـ آثار فرسایش از قبیل آب ، اثر باد و یا یخچالها.
ـ برتری رسوبات تخریبی نسبت به رسوبات شیمیایی.
ـ نبود و یا میزان پایین شوری قدیمی (Paleo salinicies).
● انواع محیطهای قاره‌ای
▪ محیطهای رودخانه‌ای (Fluvial-environments)
▪ مخروط افکنه (Alluvial - cones)
وقتی که چشمه‌ها و رودخانه‌ها در دره‌ها و یا دشتها سرازیر می‌شوند، مواد تخریبی خود را به شکل مخروط افکنه یا سیلابها دشت (Plains Food) رسوب می‌دهند. این جریانها عموما از زمینها مرتفعی که منشا رسوبات به حساب می‌آیند، سرچشمه گرفته است که مشخصات آنها عبارتند از :
ـ وجود مقدار کمی خرد و تجزیه شدگی در رسوبات بر اثر فرسایش تند و سریع و حمل و نقل آب.
ـ وجود رسوبات مخروطی شکل یا گردشدگی بسیار کم (به دلیل منشا محلی و مسیر کوتاه حمل و نقل) از اینرو به آنها رسوبات نابالغ و یا رسوبات نارس (Immature) گویند.
ـ جورشدگی ( Sorting ) و لایه بندی (bedding) ضعیف.
● نهشته‌های رودخانه‌ای (Fluvial deposits)
نوع رسوبات حمل شده بوسیله چشمه‌ها و رودخانه‌ها ، بستگی به آب و هوا و شیب توپوگرافی دارد که مشخصات آنها عبارتند از :
▪ وجود لایه بندی عدسی (Lenticular bedding) از زمانی که رسوبات در کانالها و یا آبگیرها نهشته می‌شوند.
▪ در اینها کراس بدینگ‌های انحنادار (Curved cross bedding) فراوان مشاهده می‌شوند.
▪ جهت جریان توسط ساختمانهای رسوبی که یک جهته و معمولا ثابت است، تعیین می‌شوند.
▪ سکانسهای رسوبی ، نوعا نشان دهنده کاهش قدرت حمل جریان با گذشت زمان می‌باشد.
▪ منشأ فرسایش یا تخریب دارای دانه بندی مشخص و لایه‌های افقی است که بوسیله کراس بدینگ مشخص می‌شود.
● انوع رخساره‌ها در سکانسهای رودخانه‌ای
▪ رخساره‌های کانال یا آبراهه (Channel Facies) جایی که بیشترین رسوبات زغالدار به هنگام سیلاب نهاده می‌شوند.
▪ رخساره‌های لایه‌ای یا ورقه‌ای (Sheet Facies) ، این رخساره‌ها در مناطقی که حاوی جریانهای آرام و سطحی نهشته شده و شکل می‌گیرند. این رسوبات دانه ریزند.
● سیستم جریان رودخانه‌ای
▪ سیستم رودخانه‌ای شاخه شاخه (گسترده) :
شیب آن زیاد و دارای بار رسوبی فراوان است. شاخه‌های کانالها و آبراهه‌ها مرتبا بر اثر سیلابهای ناگهانی تغییر می‌کند.
▪ سیستم رودخانه‌ای مئاندری :
جریان آب آرام و مرتب بوده و مواد با دانه بندی ریز را حمل می‌کنند. نهشته‌ها بر روی قسمتهای برآمده آبراهه‌ها جمع شده و نقطه برجسته‌ای را بوجود می‌آورند که نشانگر کاهش انرژی در طول زمان می‌باشد. برای هر رودخانه ، رژیم گسترش بر اثر رژیم مئاندری بوجود می‌آید که هر دو از قسمت بالای چشمه‌ها و رودخانه‌ها به سمت پایین آنها ، در طول زمان بوجود می‌آیند.
● محیطهای دریاچه‌ای (Lacustrine environments)
▪ نحوه شکل گیری نهشته‌ها در دریاچه : بجز در مورد دلتاها ، لایه بندی به صورت سطوح موازی و مشابه انجام می‌شود و نهشته‌ها تمایل دارند به صورت دایره‌های متحدالمرکز شکل گیری نمایند که در آنها اندازه ذرات از سواحل به طرف مرکز دریاچه کاهش می‌یابد.
▪ تاثیر تغییرات آب و هوایی بر رسوبات دریاچه‌ای: تغییرات آب و هوایی باعث تغییرات مهم در ترکیبات ژئوشیمیایی آب دریاچه شده و تغییرات فصلی نیز باعث ایجاد واروها (Varves) و رسوبات فصلی می‌شود. یک دوره آب و هوایی خشک باعث رکود و ایستایی آب ، به همراه تسریع در تبخیر یا افزایش غلظت آهن خواهد شد.
▪ فسیلهای دریاچه‌ای :
فسیلهای جانوری دریاچه در مقایسه با فسیل جانوری دریایی بسیار ناچیزند. فسیلهای جانوری دریاچه‌ها را بیشتر دو کفه‌ایهای آب شیرین و گاستروپودها به همراه ماهیها تشکیل داده‌اند. موجودات حفار به دلیل کمبود اکسیژن ، عموما کمیابند. گیاهان هم منحصرا در سواحل وجود دارند.
▪ نحوه تشکیل دریاچه :
دریاچه‌ها (Lakes) معمولا با انواع روندهای فرسایشی و تکتونیکی شکل می‌گیرند.
▪ فرورفتگی سنگ بستر بر اثر وزن یخچالها ، مسدود شدن آب حاصل از ذوب یخچالها بین قسمت یخ و انتهای رسوبات یخچالی (moraine).
▪ مسدود شدن آب یک رودخانه بوسیله گدازه ، یا صخره‌های گسل یا زمین لغزش (Land slide) ممکن است منجر به تشکیل دریاچه گردد.
▪ رسوبات دریاچه‌ای :
این رسوبات معمولا از رسوبات تخریبی ریزدانه تشکیل شده‌اند. اگر چه عمر کم اغلب دریاچه‌ها نقطه ضعفی جهت ارزش رسوب شناسی آنها بشمار می‌روند، ولی سرعت رسوبگذاری در آنها در ضبط جزئیات یک دور یا عصر (Epoch) بسیار سودمند می‌باشد.
▪ رنگ رسوبات دریاچه‌ای :
رنگ این رسوبات می‌تواند مشخص کننده محیط رسوبگذاری دریاچه باشد. شیلهای سیاه دریاچه نشانه رسوبگذاری در محیط احیایی در حالی که رنگ قرمز حاکی از محیط اکسیدان قوی می‌باشد. همانند نمونه‌هایی که در رسوبات پلایا (Playa) مشاهده می‌شود. در شرایط عادی رنگ این رسوبات اغلب خاکستری تا قهوه‌ای می‌باشد.
● رسوبات بادی (Aeolian sediments)
این رسوبات بیشتر از جنس ماسه‌های بادی بوده و اندازه دانه‌ها بین ۲ تا ۶% میلیمتر مشاهده می‌شوند. دانه‌ها بر اثر اصابت به یکدیگر مات (Fronsted) و گرد شده‌اند. تلماسه‌ها اغلب دارای ساختمان چینه بندی متقاطع (Cross bedding) می‌باشند.
▪ ساختمان چلیپایی (Cross bedding) :
این ساختمان اغلب به صورت تورفتگی به سمت بالا ، دیده می‌شود. این فرورفتگی ممکن است حتی به ۴۰ درجه نیز برسد. جهتهای تورفتگی به علت تغییرات جهت باد دارای تغییرات فروانی هستند.
▪ لس ( Loess ) :
در دوره کواترنری ، لسها (Loess) از نهشته‌های گرد و غباری دانه ریز ، با اندازه‌های ۰.۰۱۵ تا ۰.۴۴۵ میلیمتر ، تشکیل شده‌اند. این ذرات گرد و غبار مسافت بسیار زیادی را بوسیله بار پیموده‌اند. لسها معمولا بدون لایه بندی بوده و ممکن است، حاوی بقایای گاستروپودها و استخوانهای مهره داران باشند.
▪ ریپل مارک :
بر روی سطح تلماسه‌ها بوجود می‌آیند، اما هرگز فرم متغیر ندارند.
● محیطهای یخچالی (Glacial-environments)
▪ مورفولوژی یخچالها بسیار مشخص و روشن است. معمولا به صورت دره‌های U شکل ، سطوح مخطط ، تپه‌ها و سنگهای تقریبا کروی و غیره تظاهر می‌کنند.
▪ رسوبات یخچالی :
این رسوبات منشا ناحیه‌ای و محلی دارند و کانیهای بستر آنها از قبیل فلدسپاتها و کانیهای فرومنیزین به دلیل وجود درجه حرارت پایین ، تجزیه شده‌اند. دانه‌ها و ذرات ، زاویه‌دار و رسوبات نارس هستند. مواد رسوبی یخچالها که مورن (Moraine) نام دارد اغلب فاقد دانه بندی مشخص می‌باشند.
▪ نهشته رودخانه یخچالی (Fluvo glacial-deposites) :
رسوبات یخچالی مطبق (Stratified drift) توسط جدا شدن قسمتهای مذاب از یخچالها نهشته می‌شوند. بنابراین به آنها نهشته رودخانه یخچالی می‌گویند. این نوع بسیار شبیه رسوبات رودخانه هستند.
▪ تیل (Till) :
تیل مستقیما بوسیله یخچال نهشته می‌شود و کاملا بدون جورشدگی قطعات و دانه‌ها و بدون لایه بندی است. اندازه دانه‌های آن از رس (کمتر از ۲۵۶/mm۱) تا قطعاتی به بزرگی یک خانه متغیر است. وجود قلوه سنگها ، پاره سنگها و تخته سنگهای خراشیده شده می‌تواند دلیلی برای یخچالی بودن منشا رسوبات باشد.
▪ تیلیت (tillite) :
تیل در اثر سنگ زایی به تیلیت تبدیل می شود که به آن دیامیکیت (Diamicite) یا میکسیت (Mixite) نیز می‌گویند.
▪ فسیلهای یخچالی :
چوب عمده ترین نوع فسیل در رسوبات یخچالی است که در حین عبور یخچال از جنگلها در آن قرار می‌گیرد. انواع دیگر فسیلها در این رسوبات اغلب نایاب هستند.


مطالب مرتبط

تخلخل و نفوذپذیری در رسوبات


تخلخل و نفوذپذیری در رسوبات
تخلخل عبارت است از تمام خلل و فرج‌های موجود در رسوب یا سنگ که به دو صورت کل یا موثر بیان می‌شود. تخلخل کل (Total Porosity) شامل تمام منافذ موجود در رسوب یا سنگ است که از نسبت حجم حفره‌های موجود در سنگ به حجم کل سنگ بدست می‌آید و آن را به در صد بیان می‌کنند. تخلخل موثر یا مفید (Effective Porosity) شامل حفره‌های متصل به هم است که قادر است مایعات را از خود عبور دهد. این تخلخل از نسبت حجم حفره‌های متصل به هم به حجم کل سنگ بدست می‌آید. لازم به ذکر است که در سنگ حفره‌هایی وجود دارد که قادر نیستند مایعات را از خود عبور دهند. این حفره‌ها به نام تخلخل غیر مفید نامیده می‌شود و از تفاضل تخلخل مفید از تخلخل کل بدست می آید.
● طبقه بندی تخلخل
تخلخل‌ها را بر مبنای مختلفی همچون اندازه حفره‌ها و زمان تشکیل آنها طبقه بندی می‌کنند. در طبقه بندی بر مبنای اندازه حفره‌ها ، تخلخل‌ها را به دو نوع ماکروسکوپی و میکروسکوپی تقسیم می‌کنند. در تقسیم بندی بر مبنای زمان تشکیل خلل و فرج موجود در سنگ یا رسوب ، تخلخل را به انواع اولیه و ثانویه تقسیم می‌کنند.
● انواع تخلخل بر مبنای اندازه
▪ تخلخل ماکروسکوپی
در این تخلخل قطر منافذ از ۸ میکرون بیشتر است. در این منافذ ، آب و مواد سیال دائما و به آسانی جریان پیدا می‌کنند و حرکت آنها تابع نیروی جاذبه می‌باشد. منافذ موجود در این نوع تخلخل در اثر انحلال مواد عملکرد فشارهای تکتونیکی و یا شکستگی‌های ناشی از خشک شدن سنگ و رسوب بوجود می‌آیند. در رسوب‌های آبرفتی و در سنگ‌های با قابلیت انحلال زیاد (مثل آهک) به فراوانی قابل مشاهده هستند. شکستگی‌های ناشی از عمل کوهزایی یا انحلال آهک و رسوبات تبخیری حفر‌ه‌ها و مجاری قابل عبور مواد سیال را فراهم می‌کنند. در نتیجه آب و نفت در آنها جریان پیدا می‌کنند. اگر طبقات بالا و پایین آن غیر قابل نفوذ باشند، مخازن بزرگ آب و نفت در چنین سنگ‌هایی حاصل می‌شود.
▪ تخلخل میکروسکوپی
در تخلخل میکروسکوپی قطر منافذ کوچکتر از ۸ میکرون می‌باشد. در این منافذ آب و یا سایر سیالات به آسانی نمی‌توانند حرکت کنند. لذا در این نوع منافذ نیروی جاذبه در عبور و جریان مایعات موثر نیست و حرکت مایعات در این منافذ تابع قانون لوله‌های مویین می‌باشد. تخلخل میکروسکوپی در رسوبات رسی فراوان است. این رسوبات طبقات غیر قابل نفوذ هستند و آب را در منافذ کوچک خود جای داده و به زحمت آن را از دست می‌دهند. در واقع تخلخل موجود در رسوبات رسی از نوع غیر مفید بوده و منافذ و حفره‌های موجود در آنها به هم راه ندارند.
● عوامل موثر در تخلخل اولیه
▪ اندازه دانه
هر قدر اندازه دانه‌ها کاهش یابد، مقدار تخلخل زیاد ولی نفوذپذیری کم می‌شود. با افزایش اندازه دانه‌ها مقدار تخلخل مفید افزایش یافته و نفوذپذیری زیاد می‌گردد. زیرا در رسوبات دانه ریز ، مجاری متصل کننده حفره‌ها بسیار کوچک است و فشار مویینه زیاد در دیوارهای این مجاری مانع عبور مایعات می‌شود.
▪ جور شدگی
هر قدر جورشدگی بهتر باشد تخلخل و نفوذ پذیری زیادتر خواهد بود، زیرا در سنگ‌هایی که دارای جورشدگی بد هستند ذرات دانه ریز یا ماتریکس بین دانه درشت را پر می‌کنند و تخلخل و نفوذ پذیری را کاهش می‌دهند.
▪ شکل دانه‌ها
اگر دانه‌ها دارای گردشدگی و کرویت خوبی باشند، طرز قرار گرفتن آنها به نحوی است که نزدیکتر بهم قرار می‌گیرند (آرایش متراکم) و مقدار تخلخل و نفوذپذیری را کاهش می‌دهد. لذا دانه‌هایی که کمی زاویه دار باشند برای تخلخل اولیه بهتر می‌باشند.
▪ فابریک
فابریک شامل جهت یافتگی و آرایش دانه‌ها می‌باشد. آرایش دانه‌ها در میزان تخلخل و نفوذپذیری موثر است. اگر دانه‌ها دارای آرایش مکعبی باشند مقدار تخلخل ۴۸% و اگر به صورت رمبوهدرال باشند در حدود ۲۶% می‌باشد. جهت یافتگی دانه‌های ماسه به سهولت عبور جریان مایعات یا به عبارت دیگر به میزان نفوذپذیری در داخل خلل و فرج تشکیل شده در رسوب یا سنگ کمک فراوانی می‌کند.
▪ اثر فشار بر تخلخل
پس از پوشیده شدن رسوب بوسیله رسوب‌های بالایی تخلخل در اثر سخت شدن و تراکم کاهش می‌یابد. افزایش زمان عمل و دیاژنز و تراکم به عنوان عوامل اصلی کم کننده تخلخل می‌باشند. اثر فشار بر روی رسوبات رسی تاثیر زیادی گذاشته و میزان تخلخل اولیه در هنگام رسوبگذاری را به مقدار زیادی کاهش می‌دهد. رسوبات ماسه‌ای با تخلخل اولیه خیلی کمتری از رس‌ها ته نشین می‌شوند. ولی در اثر افزایش فشار و ایجاد تراکم ، تخلخل اولیه آنها کاهش چندانی نمی‌کند. در ماسه‌ها کاهش تخلخل در اثر پدیده سیمانی شدن و دیاژنز انجام می‌گیرد.
● نفوذ پذیری
سهولت عبور جریان مایعات از داخل حفره‌های رسوب‌ها یا سنگ‌ها را نفوذ پذیری می‌نامند. مقدار نفوذپذیری به اندازه حفره ها ، غلظت مایع و نیروی کششی که با کاهش اندازه دانه‌ها کم می‌شود، بستگی دارد. در واقع عواملی که بر تخلخل اولیه موثرند، در میزان نفوذپذیری نیز موثر می‌باشند. نفوذ پذیری را معمولا با واحد دارسی بیان می‌کنند. یک دارسی عبارتست از نفوذ پذیری که در آن یک مایع با غلظت یک سانتیمتر در ثانیه تحت فشار یک اتمسفر بر سانتیمتر عبور کند. نفوذپذیری اغلب سنگ‌ها بطور کلی کمتر از یک دارسی می باشد.

وبگردی
افشای ماجرای ضرب و شتم و مرگ زهرا کاظمی
افشای ماجرای ضرب و شتم و مرگ زهرا کاظمی - اقامه عدل، باید همچنان در دستور کار قرار گیرد و نمی توان به بهانه گذشت زمان، از خون یک انسان، حیثیت یک حکومت و منافع یک ملت گذشت.
لحظات ترسناک فرود بدون چرخ فوکر١٠٠ هواپیمایی آسمان
لحظات ترسناک فرود بدون چرخ فوکر١٠٠ هواپیمایی آسمان - در این ویدئو لحظات نفس گیر و ترسناک فرود بدون چرخ فوكر ١٠٠ هواپیمایی آسمان در اردیبهشت١٣٩٣ در زاهدان را مشاهده می کنید. در این سانحه هواپیما به سلامت فرود آمد اما از چرخه خارج شد.
هر جایی فضول باشی‌ها و حمله‌ورها کمترند حجاب بهتر است
هر جایی فضول باشی‌ها و حمله‌ورها کمترند حجاب بهتر است - سید مهدی طباطبایی: هر جایی که فضول باشی ها، حمله ورها و حمله کننده ها کمتر هستند، حجاب خانم ها هم بهتر است.
"دختر خیابان انقلاب" و 4 نکته درباره پاسخ پلیس
"دختر خیابان انقلاب" و 4 نکته درباره پاسخ پلیس - این ماده نه درباره بدحجابی یا تشویق به بدحجابی که مشخصاً درباره دایر کردن مرکز فحشا است و رکن مادی جرم ماده مذکور، دایر کردن مرکز فساد و فحشاست.
امروزجلوی ماایستاد،درآینده جلوی آقای خامنه ای می ایستد
امروزجلوی ماایستاد،درآینده جلوی آقای خامنه ای می ایستد - خاطره فرزند آیت الله فاضل لنکرانی: " پدر خطاب به آیت الله جنتی در خصوص احمدی نژاد گفت: من نیستم، شما هستید، امروز جلوی ما ایستاد، در آینده جلوی آقای خامنه ای می ایستد و تمام زحمات آقای خمینی را بر باد خواهد داد"
حیدری هم جرات انتقاد پیدا کرد !
حیدری هم جرات انتقاد پیدا کرد ! - صراحت مرتضی حیدری، مجری برنامه پایش درباره پشت پرده طولانی بودن مراحل صدور مجوزهای کسب و کار
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری - دگرديسي‌هاي فراواني در ايران صورت گرفته‌است؛ اصولگرايان اصلاح‌طلب شده‌اند، تحول‌طلبان محافظه‌كار شده‌اند، مسئولان پاسخ ناكارآمدي‌هاي خود را از مردم مي‌خواهند و در تازه‌ترين نوع اين استحاله‌ها فردي كه بسياري مدعي هستند او برآمده از مهندسي انتخابات است با ارسال نامه به رهبرمعظم انقلاب درخواست برگزاري انتخاباتي آزاد، زودهنگام و به دور از مهندسي كرده‌است! محموداحمدي‌نژاد همان پديده خانمان براندازي كه براي…
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز - فیلم - زهرا خوش نواز در گفتوگو با یورونیوز از مراحلی که برای آماده سازی ظاهرش طی کرد تا با چهره‌ای متفاوت وارد استادیوم شود گفت. او می‌گوید: «زمانی که از تونل گذر کردم و وارد ورزشگاه شدم و چشمانم به چمن ورزشگاه افتاد گریه‌ام گرفت.»
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش - باز هم زیر گرفتن ماموران امنیتی و نیروی انتظامی توسط یک ماشین دیگر سواری توسط اراذل خیابان گلستان هفتم
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران - کی از دراویش گنابادی با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در خیابان پاسداران تهران / گفته میشود تعداد شهدای ناجا در حمله آشوبگران فرقه ضاله گنابادی و حامیان نورعلی تابنده به ۴ تن رسیده است.
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای - به دنبال سقوط هواپیمای تهران-یاسوج ویدیو لحظه مواجه خانواده های جانباختگان را با وزیر مشاهده می کنید.
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو - تصاویری دردناک از حمله مرد موتور سوار با چاقو به یک مرد راننده در حضور همسر و فرزندش در شهرستان داراب استان فارس را در ویدئوی زیر می بینید. به نظر میرسد این اتفاق در پی جرو بحثی بر سر پارک کردن وسایل نقلیه روی داده است!
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
    پایان فرصت ها
    افراد موفق قبل از آن که مجبور به انجام کاری شوند، کارهای خود را انجام می دهند پیش از آن که فرصت ها به پایان برسد، با آرامش خیال و فراغ بال به انجام امور پرداخته و وظایف محوله را …