به گزارش خبرنگار مهر صنعت پالایشگاهی ایران در سالهای اخیر با چالشی ساختاری مواجه شده که نه در فرآیند پالایش، بلکه در بخش «تأمین خوراک» ریشه دارد. وابستگی مستقیم تولید بنزین در بزرگترین پالایشگاه میعانات گازی خاورمیانه (ستاره خلیجفارس) به خوراک میعانات، باعث شده تا هرگونه نوسان در تولید گاز از میادین مشترک، مستقیماً به سبد سوخت کشور سرایت کند. در شرایطی که مصرف بنزین در کشور روندی صعودی را طی میکند، «ناترازی خوراک» به مهمترین مؤلفه ناترازی بنزین بدل شده است.
طرحهای توسعهای پالایشگاهی که دههها با هدف کاهش واردات بنزین طراحی شدهاند، اکنون در معرض ریسکی قرار دارند که در محاسبات اولیه کارشناسان چندان پررنگ نبود: «افت تولید میعانات گازی.» این ماده که تا دیروز حلقهای مطمئن میان گاز و سوخت مایع بود، امروز به نقطه شکنندهای بدل شده که ثبات عرضه بنزین را تهدید میکند.
زنجیره وابستگی: از مخزن تا پمپ بنزین
ماهیت گاز طبیعی در میادین بزرگ ایران بهویژه پارس جنوبی، با «میعانات گازی» گره خورده است. بهازای تولید هر میلیارد مترمکعب گاز، حجم مشخصی از میعانات استخراج میشود. با افت فشار مخازن پارس جنوبی، نه تنها تولید گاز با مخاطره مواجه است، بلکه «نسبت تولید میعانات به گاز» نیز کاهش یافته است. این همان نقطهای است که زنجیره تأمین انرژی را دچار گسست میکند.
محمدحسین سلیمی، کارشناس ارشد حوزه انرژی با اشاره به ماهیت این وابستگی تأکید میکند: پالایشگاه ستاره خلیجفارس بر اساس طراحی برای خوراک میعانات گازی ساخته شده است. وقتی ما با افت تولید میعانات مواجه میشویم، عملاً ظرفیت عملیاتی این پالایشگاه کاهش مییابد. بنابراین، ناترازی بنزین صرفاً یک مسئله در بخش توزیع نیست، بلکه معلول مستقیم ناترازی در تولید خوراک بالادستی است.
وی ادامه میدهد: این زنجیره به گونهای است که اگر خوراک سبک (میعانات) تأمین نشود، پالایشگاه نمیتواند با ظرفیت اسمی کار کند. جایگزینی این خوراک با نفت خام سبک نیز بهدلیل تفاوت در فرآیند تقطیر و کیفیت محصولات نهایی، نیازمند تغییرات فنی هزینهبر و طولانیمدت در پالایشگاه است که در کوتاهمدت ممکن نیست.
جالب آنکه، حتی تأمین ارز خوراک پالایشگاهها و واردات فرآوردهها از طریق نظام بانکی و سامانه نیما نیز تحت تأثیر …
