کارنامه ماهواره‌ای ایران؛ غلبه میکروماهواره‌ها و طلوع مینی‌ماهواره‌ها - تسنیم

اجتماعی

گروه فضا و نجوم خبرگزاری تسنیم؛ علی اصغر اصولی؛ توسعه‌ فناوری فضایی در دهه‌های اخیر شاهد یک تغییر پارادایم بنیادین بوده است. در دهه‌های آغازین عصر فضا، رویکرد غالب بر طراحی و ساخت ماهواره‌های غول‌پیکر، چندتنی و بسیار گران‌قیمتی متمرکز بود که توسعه‌ آن‌ها سال‌ها به طول می‌انجامید.

با این حال، پیشرفت‌های شگرف در زمینه‌ کوچک‌سازی (Miniaturization) قطعات الکترونیکی، سامانه‌های میکروالکترومکانیکی (MEMS) و پردازشگرهای قدرتمند، امکان تجمیع قابلیت‌های پیچیده را در حجم و وزن بسیار کمتر فراهم آورده است. این تغییر رویکرد نه‌تنها هزینه‌های دسترسی به فضا را به شدت کاهش داده، بلکه مفهوم «منظومه‌های فضایی» (Space Constellations) را به عنوان جایگزینی انعطاف‌پذیر و تاب‌آور برای تک‌ماهواره‌های بزرگ مطرح کرده است.   

ایران به عنوان یکی از معدود کشورهای دارای چرخه‌ کامل فناوری فضایی، برنامه‌ی فضایی خود را با تمرکز بر بومی‌سازی زیرساخت‌های پرتاب و ساخت ماهواره پیش برده است. در این گزارش ، ابتدا استانداردهای بین‌المللی طبقه‌بندی ماهواره‌ها بر اساس جرم (کلاس وزنی) و کاربردهای هر یک تبیین می‌کنیم.

سپس با نگاهی به تاریخچه‌ 4 دهه برنامه‌ فضایی ایران، تمامی ماهواره‌های ساخته شده، پرتاب شده و در دست توسعه‌ی داخلی مورد واکاوی قرار گرفته و در کلاس‌های وزنی مربوطه طبقه‌بندی می‌شوند تا تصویری دقیق و آماری از روند تکامل فناوری فضایی کشور ارائه شود.   

استانداردهای بین‌المللی طبقه‌بندی ماهواره‌ها بر اساس جرم

جرم و ابعاد یک ماهواره، تعیین‌کننده‌ اصلی نوع پرتابگر، هزینه‌ پرتاب، پیچیدگی مأموریت و توان مصرفی آن است. آژانس‌های فضایی معتبر نظیر ناسا (NASA)، آژانس فضایی اروپا (ESA) و مؤسسات استانداردسازی هوافضا، طبقه‌بندی‌های دقیقی را برای ماهواره‌ها ارائه داده‌اند. در حالی که در گذشته به تمامی ماهواره‌های زیر 1000 کیلوگرم «ماهواره کوچک» (SmallSat) اطلاق می‌شد، امروزه این طبقه‌بندی به زیربخش‌های بسیار دقیق‌تری تفکیک شده است.   

دسته‌بندی استاندارد بین‌المللی ماهواره‌ها بر اساس جرم

در مهندسی هوافضا، ماهواره‌ها بر اساس جرم نهایی خود به کلاس‌های مختلفی تقسیم می‌شوند که هر کدام کاربردها، ویژگی‌های فنی و …