اقتصادی
به گزارش خبرگزاری تسنیم، ایده سهمیهبندی گاز و آزادسازی قیمت مازاد بر سهمیه، با هدف کاهش مصرف از طریق بازدارندگی قیمت مطرح شده است. اما دادههای مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد که مصرف گاز در دهکهای مختلف تفاوت معناداری ندارد و مصرف بالای دهکهای پایین، ریشه در تجهیزات فرسوده دارد، نه رفتار پرمصرف. در چنین شرایطی، سهمیهبندی با سهمیههای محدود، دهکهای پایین را در چرخه معیوب مصرف بالا، جریمه مالی و ناتوانی در بهینهسازی گرفتار میکند. با وجود ضرورت اصلاح قیمت، شرایط کنونی کشور تحمل شوک قیمتی را ندارد و هرگونه اصلاح باید تدریجی باشد.
ریشههای رفتار پرمصرف مصرف بالای گاز در دهکهای پایین
ایده سهمیهبندی بر این اصل استوار است که به هر خانوار سهمیه مشخصی تعلق میگیرد و مصارف مازاد با قیمت آزاد محاسبه میشود. طراحان با تعیین سهمیههای محدود، در پی آن هستند که مکانیسم بازدارندگی قیمت، انگیزه کاهش مصرف را ایجاد کند. اما این مکانیسم زمانی کارآمد است که مصرفکنندگان توانایی کاهش مصرف را داشته باشند. دادههای مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد که این فرض برای دهکهای پایین صادق نیست. بررسی نسبت مصرف گاز به مساحت منازل مسکونی نشان میدهد که دهکهای پایین برای گرمایش هر مترمربع زیربنا، گاز بیشتری نسبت به دهکهای مرفه مصرف میکنند (23 مترمکعب در دهک یک در برابر 17 مترمکعب در دهک ده). این تفاوت، ریشه در تجهیزات گرمایشی فرسوده و عایقبندی نامناسب منازل آنها دارد. به گفته شرکت بهینهسازی مصرف سوخت، حدود 20 میلیون بخاری کمبازده در کشور وجود دارد که هرکدام حدود 12 متر مکعب گاز مصرف میکنند. دهکهای پایین اما توانایی جایگزینی این تجهیزات را ندارند و به همین دلیل مصرفشان بالا میماند. در نتیجه، مکانیسم بازدارندگی قیمت در برابر این واقعیت، کارایی خود را از دست میدهد و سهمیهبندی با سهمیههای محدود، آنها را مجبور میکند مابهتفاوت مصرف خود را با قیمتهای بالا بپردازند. از آنجا که توان مالی کافی ندارند، نمیتوانند تجهیزات خود را بهینهسازی کنند و این چرخه معیوب ادامه پیدا میکند.
ضرورت اصلاح قیمت؛ اما نه با شوک درمانی در شرایط کنونی
کارشناسان بر این نکته اتفاق نظر دارند که قیمت گاز در ایران پایینتر از بهای واقعی خود محاسبه میشود و اصلاح آن …
