وقتی یک عکس، سواد رسانه‌ای را به عصر دایناسور می‌برد - تسنیم

اجتماعی

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، گاهی یک شایعه آن‌قدر عجیب است که آدم تصور می‌کند حتی در فضای مجازی هم کسی آن را جدی نخواهد گرفت؛ اما ماجرای تصویری که طی روزهای اخیر با ادعای مشاهده یک دایناسور در بیابان‌های خراسان رضوی منتشر شد، نشان داد مرز میان «عجیب بودن» و «باورپذیر شدن» در شبکه‌های اجتماعی تا چه اندازه باریک شده است.

تصویری از موجودی شبیه دایناسور در فضای مجازی دست‌به‌دست شد و حتی پای مناطق بیابانی شهرستان بینالود به میان آمد تا اینکه اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی رسماً اعلام کرد تصویر جعلی و تولیدشده با هوش مصنوعی است و هیچ واقعیت میدانی ندارد.

اما شاید مسئله مهم‌تر از خود دایناسور، اتفاقی باشد که پیش از تکذیبیه رخ داده است: چطور کار به جایی رسیده که یک نهاد رسمی باید وجود دایناسور در بیابان‌های یک استان را تکذیب کند؟ تکذیب خبرهای جعلی، طبیعتاً بخشی از وظایف نهادهای مسئول است؛ اما وقتی یک تصویر ساختگی با موضوعی تا این اندازه غیرعادی می‌تواند به سرعت در فضای عمومی منتشر شود، باید زنگ خطر را درباره وضعیت سواد رسانه‌ای جامعه به صدا درآورد. مشکل فقط این نیست که عده‌ای یک تصویر جعلی را باور کرده‌اند؛ مسئله این است که بسیاری از کاربران شبکه‌های اجتماعی هنوز برای دیدن یک محتوا، تفاوت چندانی میان «تصویر»، «ادعا» و «واقعیت» قائل نیستند.

البته نکته عجیب و قابل تأمل‌تر هم این است که اساساً خود اداره کل محیط‌زیست استان خراسان رضوی هم گویا تاحدودی اسیر این فضاسازی شده و اعلام کرده برای صحت‌سنجی این ادعا از هوش مصنوعی Grok استفاده کرده تا مطمئن شود این تصویر واقعی نیست؛ این بدین معناست که این اداره کل هم گویا درصدی از احتمال واقعیت و صحت را برای این تصویر در نظر گرفته بوده است. 

تصویر، برای بسیاری از کاربران تبدیل به نوعی سند قطعی شده است. اگر عکسی وجود داشته باشد، پس حتماً اتفاقی هم رخ داده است؛ اگر فیلمی منتشر شود، پس حتماً کسی آن را ضبط کرده و اگر هزاران نفر آن را بازنشر کنند، لابد باید حقیقت داشته باشد! این در حالی است که هوش مصنوعی دقیقاً همین معادله قدیمی را بر هم زده است. دیگر صِرف «داشتن تصویر» نمی‌تواند دلیلی برای واقعی بودن یک اتفاق باشد. امروز می‌توان در مدت کوتاهی تصاویری ساخت که در نگاه اول کاملاً …