نورنیوز-گروه اقتصادی: در ارزیابی وضعیت امنیتی خلیج فارس و تنگه هرمز، معمولاً دو شاخص بیش از همه مورد توجه قرار میگیرد: میزان عبور نفت خام از تنگه و قیمت جهانی نفت. این دو شاخص مهماند، اما برای سنجش عمق واقعی بحران انرژی کافی نیستند. شاخص تعیینکنندهتر، وضعیت فرآوردههای نفتی است؛ جایی که گازوئیل، بنزین و سوخت جت مستقیماً با حملونقل، تولید و زندگی روزمره مردم درگیر میشوند. در شرایط فعلی، شکاف قیمت فرآوردهها نسبت به نفت خام یا همان Crack Spread به سطوح کمسابقهای رسیده و در بازار دیزل حتی به محدوده ۱۰۰ دلار در هر بشکه نزدیک شده است. همزمان، صادرات دیزل از روسیه، خاورمیانه و آسیا کاهش یافته و بازار جهانی با کمبود فزاینده فرآورده مواجه است.
اهمیت این تحول در آن است که بحران هرمز دیگر صرفاً بحران «عرضه نفت خام» نیست؛ بلکه به بحران ظرفیت پالایش و دسترسی به فرآورده تبدیل شده است. آسیب پالایشگاههای روسیه در جنگ اوکراین، اختلال در پالایشگاههای منطقه و محدودیت دسترسی به خوراک پالایشگاهها، همزمان با کاهش تردد در هرمز، یک زنجیره شکننده ایجاد کرده است. این شرایط باعث شده تا فدراسیون روسیه به عنوان یکی از تامین کنندگان اصلی بنزین در بازار جهانی اکنون خود به وارد کننده این فرآورده تبدبل شود. در چنین وضعیتی ممکن است قیمت نفت خام در مقایسه با شدت اختلال، ظاهراً کنترلشده باقی بماند، اما قیمت گازوئیل، بنزین و سوخت جت جهش کم سابقه ای داشته است. این همان نقطهای است که بحران انرژی از بازارهای مالی به اقتصاد واقعی منتقل میشود. گزارشهای اخیر نیز از محدودیت شدید عرضه دیزل و تلاش آمریکا برای تأمین خوراک پالایشگاههای خود از منابع دورتر خبر میدهند.
رفتار چین نیز یکی از متغیرهای تعیینکننده این معادله است. آمار رسمی نشان میدهد واردات نفت چین در ژوئیه به ۸.۴۱ میلیون بشکه در روز افزایش یافته، هرچند هنوز پایینتر از سال قبل است و چین در مرحله قبلی بحران با کاهش تقاضای خود بخشی از فشار بازار را جذب کرد. اما در بازار فیزیکی نفت، اطلاعات دریافتی از تریدرهای بزرگ فعال در فروش نفت خلیج فارس، از افزایش تقاضای خرید چین در ماه اوت حکایت دارد؛ …
