پنجشنبه, ۲۸ تیر, ۱۴۰۳ / 18 July, 2024
مجله ویستا

مهندسی نفت


مهندسی نفت
● ماهیت كار
مهندسان نفت به دنبال كشف منابع نفت یا گاز طبیعی در جهان می باشند. پس از كشف چنین منابعی مهندسین نفت با همكاری زمین شناسان و دیگر متخصصان ، ساختار زمین و خصوصیات صخره های حاوی ذخایر و روشهای حفاری را تعیین كرده و عملیات حفاری راكنترل میكنند. آنها به منظوردستیابی به حداكثر میزان نفت و گاز , تجهیزات و مراحل كار را طراحی می كنند. مهندسان نفت جهت شبیه سازی رفتار منابع نفت در رابطه با بكارگیری روشهای متفاوت باز یافت ، شدیدا” به مدلهای رایانه ای وابسته اند. آنها به منظور شبیه سازی اثرات روشهای گو ناگون حفاری نیز غالبا” از مدلهای رایانه ای استفاده می كنند.
از آنجایی كه تنها درصد كمی از نفت و گازموجود در منبع تحت فشار طبیعی از چاه فوران می كند, لذا مهندسان نفت از انواع روشهای تقویت شده بازیافت استفاده می كنند. این روشها شامل تزریق آب , مواد شمیایی , گاز یا بخار به درون یك منبع نفت جهت با فشار بیرون راندن نفت بیشتر, و حفاری كنترل شده توسط رایانه و یا شكافتن جهت اتصال یك منبع بزرگتر به یك چاه منفرد می باشد . از آنجایی كه حتی با بكارگیری كاملترین روشهای امروزی تنها قسمتی از نفت یا گاز یك منبع كشف می شود , لذا مهندسان نفت به امور تحقیقاتی و گسترش فن آوری و روشهای كار آمد تری می پردازند تا میزان كشف را افزایش داده و از هزینه حفاری و مراحل تولید بكاهند.
اكثر مهندسان نفت در بخش های استخراج نفت و گاز , پالایش نفت , و خدمات مهندسی و معماری استخدام می شوند. به خدمت گیرندگان شامل شركتهای نفتی بزرگ و صدها شركت كوچكترو مستقل فعال در زمینه های استخراج ، تولید و خدمات می باشند. بسیاری از آنها نیزتوسط شركتهای مشاوره مهندسی وبخشهای دولتی استخدام می شوند.
اكثر مهندسان نفت در مناطقی كه درآنجا نفت و گاز كشف می شود كار میكنند. بسیاری از مهندسان نفت در كشورهای تولید كننده نفت مشغول بكارند.
● چشم انداز آینده
انتظار می رود كه استخدام مهندسان نفت با سیر نزولی همراه باشد . با این وجود فرصتهای شغلی مطلوبی در انتظار مهندسان نفت است چرا كه شمار مشاغل فعلی بیشتر از شماركم فارغ التحصیلان این رشته می باشد. چنین فرصتهای شغلی به علت نیاز به جانشینی مهندسانی به وجود می آید كه تغییر شغل میدهند و یا شرایط سخت كاری را تحمل نمیكنند.
● میزان در آمد
در سال ۲۰۰۰ میانگین درآمد سالانه مهندسان نفت در ایالات متحده ۷۸۹۱۰ دلار بوده است.
● اما گرایشهای مختلف این رشته:
۱) رشته مهندسی نفت (مخازن)
ین دوره كارشناسی یكی از گریش هی رشته مهندسی نفت و از دوره هی عالی فنی، مهندسی می باشد كه هدف آن تربیت متخصصانی است كه داری توانیی و مهارت هی لازم بری انجام طرحها و اجری روشهی بهینه تولید و مطالعات و مدلسازی مخازن نفت و گاز می باشند. ین دوره مبتنی بر دروس مكانیك سیالات، دینامیك گازها، ترمودینامیك سیالات، انتقال جرم، خواص سیالات مخزن، مهندسی حفاری، زمین شناسی نفت، مهندسی مخازن و روشهی ازدیاد برداشت و… می باشد.
▪ نقش و توانائیهائی كه دانشجویان پس از فارغ التحصیلی در ین رشته كسب می كنند عبارتند از:
ـ بررسی قابلیت تولید در مخزن با بكارگیری و بهره مندی از شیوه هی جدید مطالعاتی و مدلسازی.
ـ ارزیابی توزیع فشار و توجیه افت آن در مخزن و چگونگی كنترل آن.
ـ ارائه شریط عملیاتی بری بهره برداری از مخزن با بكارگیری خصوصیات و رفتار مخزن.
ـ انتخاب و ارائه روش عملی افزیش برداشت از مخازن با احتساب ملاحظات فنی واقتصادی.
ـ ارزیابی عملیات بهره برداری و ارائه روش بهینه.
ـ مدیریت و صیانت از مخازن نفت و گاز.
توانائی ارزیابی فنی – اقتصادی طرح ها و عملیات ازدیاد برداشت از مخازن و بهینه سازی آن.
ارزیابی تأثیر روشهی ازدیاد برداشت از مخازن بر محیط زیست.
فارغ التحصیلان ین دوره می توانند نقشی مؤثر در مطالعات و مدلسازی مخازن و استفاده از روشهی بهینه ازدیاد برداشت و بطور كلی مدیریت بهینه مخزن داشته باشند.
ین دانشگاه در ین رشته تحصیلی تا مقطع دكتری (با همكاری دانشگاه صنعتی شریف و پژوهشگاه صنعت نفت) فعالیت آموزشی و پژوهشی دارد. در ضمن در مقطع كارشناسی ارشد بصورت مستقل و همچنین بصورت مشترك (Dual Degree) با دانشگاههی معتبر بین المللی فعالیت دارد.
۲) رشته مهندسی نفت (اكتشاف)
ین دوره كارشناسی یكی از گریش هی رشته مهندسی نفت و یكی از دوره هی عالی فنی – مهندسی است كه هدف آن تربیت متخصصانی در زمینه اكتشاف نفت و مطالعات زمین شناسی ، ژئوفیزیكی، ژئوشیمیائی و امكان سنجی ازدیاد برداشت از مخازن می باشد.
ین دوره عمدتاً بر دروس مهندسی زمین شناسی نفت، ژئوفیزیك، ژئوشیمی نفت، پتروفیزیك، مكانیك سیالات، ترمودینامیك مواد كانی و مكانیك سنگ و خاك و اصول مهندسی حفاری و بهره برداری از مخازن نفت مبتنی است.
▪ نقش و توانائیهائی كه دانشجویان پس از فارغ التحصیلی در ین رشته كسب می كنند عبارتند از:
ـ آشنائی با دانش امروز زمین شناسی نفت و انجام مطالعات مربوطه و بهره گیری از نتیج حاصله.
ـ انجام آزمیشات و جمع آوری اطلاعات علمی و فنی مربوطه به ناحیه مورد اكتشاف و عملیات اكتشافی.
ـ انتخاب و یا تعیین مناسب و روش اكتشاف و اجری آن با توجه به وضعیت زمین شناسی و شریط محیطی و اقلیمی ناحیه موردنظر.
ـ طرح عملیات و تأمین تداركات و تلفیق برنامه هی مربوطه بری اجری بهینه عملیات اكتشافی موردنظر. برآورد فنی و اقتصادی طرح ها و عملیات اكتشاف.
ـ مدیریت موثر و صیانت تجهیزات بری مطالعات زمین شناسی، نقشه برداری و عملیات اكتشاف.
ـ مدیریت و صیانت از مخازن نفت اكتشافی و اعمال روشهی ازدیاد برداشت از جلوگیری از آلودگی و تخریب محیط زیستی با استفاده از مطالعات زمین شناسی و عملیات اكتشافی.
فارغ التحصیلان ین دوره می توانند مطالعات و عملیات مهندسی زمین شناسی نفت، محاسبات و طراحی و تلفیق عملیات و اجزاء جانبی برنامه هی اكتشافی وزارت نفت را به عهده بگیرند. و نقش مؤثر خود را در عملی نمودن و اجری بهینه برنامه هی مطالعاتی و اكتشافی در تلفیق تداركات و طرح و چگونگی پیاده كردن برنامه هی اكتشافی آتی و استراتژیك صنعت نفت كشور یفا كنند.
۳) رشته مهندسی نفت (بهره برداری از منابع نفت)
ین دوره كارشناسی یكی از گریشهی رشته مهندسی نفت و از دوره هی عالی فنی، مهندسی می‌باشد كه هدف آن تربیت متخصصانی است كه داری توانیی و مهارت هی لازم بری انجام طرح ها جهت اجری روشهی بهینه بری بهره برداری از منابع نفت و گاز باشند.
ین دوره مبتنی بر دروس مكانیك سیالات و دینامیك گازها، ترمودینامیك سیالات، انتقال جرم، طرح و اقتصاد مهندسی، مهندسی مخازن، مهندسی حفاری و مهندسی بهره برداری است.
▪ نقش و توانائیهائی كه دانشجویان پس از فارغ التحصیلی در ین رشته كسب می كنند عبارتند از:
ـ ارزیابی قابلیت تولید در مخازن و بررسی امكان پذیری روشهی بهره برداری موردنظر.
ـ ارزیابی فنی-اقتصادی مخازن و تجهیزات آن.
ـ طرح و اجری بهینه عملیات بهره برداری.
ـ تشخیص ویژگیها و چگونگی رفتار با چاههی گوناگون.
ـ توجیه و انتخاب روش مناسب بری بهره برداری و ازدیاد برداشت با توجه به شریط فنی و اقتصادی.
ـ صیانت از منابع نفت و گاز و ارائه روش هی عملی بری افزیش طول عمر ین منابع.
ـ بررسی و ارزیابی اثر استراتژیك روش بهره برداری بر محیط زیست.
فارغ التحصیلان ین دوره می توانند در بخش‌هی مختلف مربوط به تولید و بهره برداری در كشور مشغول به فعالیت شده و سبب كاریی و بازده بالاتر ین بخش از صنعت شوند و نقشی مؤثر در حل مشكلات فراروی تولید و بهره برداری از مخازن داشته باشند.
۴) رشته مهندسی نفت (حفاری)
این دوره كارشناسی یكی از گرایش های رشته مهندسی نفت و یكی از دوره های عالی فنی، مهندسی می باشد كه هدف آن تربیت متخصصانی است كه دارای توانایی و مهارت های لازم برای طراحی و انجام فعالیتهای استخراج ذخائر نفت و گاز باشند. این دوره مشتمل بر مكانیك سیالات، دینامیك گازها، ترمودینامیك سیالات، انتقال جرم، طرح و اقتصاد مهندسی، مهندسی مخازن و مهندسی حفاری می باشد.
▪ نقش و توانائیهائی كه دانشجویان پس از فارغ التحصیلی در این رشته كسب می كنند عبارتند از:
ـ بكارگیری اطلاعات علمی و فنی در عملیات حفاری و استخراج.
ـ ارزیابی فنی و اقتصادی روشهای حفاری و انتخاب و ارائه روش و عملیات مناسب حفاری و استخراج.
ـ طراحی تجهیزات حفاری و انجام عملیات در مناسب ترین شرایط.
ـ مقایسه فنی و اقتصادی عملیات و روش های متفاوت حفاری و ارائه طریق برای توانمندی تكنولوژی این زمینه صنعت نفت كشور.
ـ حفاظت و صیانت از تجهیزات حفاری و جلوگیری از هرزروی مصالح و امكانات.
ـ ارزیابی اثرات تكنولوژی حفاری و استخراج بر محیط زیست و ارائه راهكار جهت جلوگیری از آن.
فارغ التحصیلان این دوره می توانند در حوزه مطالعات و عملیات مهندسی حفاری چاههای نفت و گاز در كشور مشغول به فعالیت شوند و نقش خود را در بالا بردن بازده عملیات حفاری و تهیه برنامه های بهینه عملیاتی در این حوزه، به خوبی نمایان سازند.
این دانشگاه تا مقطع كارشناسی ارشد در این رشته بصورت مستقل و همچنین بصورت مشترك (Dual Degree) با همكاری دانشگاههای بین المللی فعالیت دارد.
منبع : کانون دانش