نهضت عاشورا زمینه تداوم جریان حق در طول تاریخ را فراهم ساخت

به گزارش خبرنگار مهر، حجت الاسلام والمسلمین ناصر رفیعی بعدازظهر سه شنبه در مراسم عزاداری حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها در سخنانی با اشاره به جایگاه بی‌بدیل نهضت عاشورا در تاریخ اسلام اظهار کرد: امروز اسلام در بخش‌های مختلف جهان گسترش یافته و جمعیت قابل توجهی از مسلمانان در کشورهای گوناگون زندگی می‌کنند، اما هنوز وعده نهایی الهی درباره فراگیری کامل این دین در سراسر جهان تحقق نیافته است.

وی افزود: بر اساس آموزه‌های قرآنی، اسلام در نهایت بر همه مکاتب و ادیان غلبه خواهد یافت و آینده جهان به سمت تحقق این وعده الهی حرکت می‌کند، با این حال در مقطعی از تاریخ، این دین الهی با خطری جدی مواجه شد و اگر حادثه عاشورا رخ نمی‌داد، امکان داشت مسیر اسلام با انحرافی بزرگ روبه‌رو شود.

استاد حوزه علمیه قم با بیان اینکه مهم‌ترین تهدید آن دوره در قالب حاکمیتی به نام یزید ظهور یافت، گفت: مسئله اصلی صرفاً روی کار آمدن یک فرد نبود، بلکه تلاش برای تحمیل مشروعیت به حاکمی بود که رفتار و عملکرد او با اصول و ارزش‌های اسلامی سازگاری نداشت.

وی ادامه داد: اگرچه درباره برخی از خلفای پیش از یزید نیز اختلاف نظرهای اعتقادی وجود دارد، اما یزید شرایطی متفاوت داشت زیرا از امام حسین(ع) درخواست بیعت می‌کرد و می‌خواست فرزند پیامبر اکرم(ص) به صورت رسمی حکومت او را تأیید کند.

رفیعی تصریح کرد: پذیرش چنین درخواستی از سوی امام حسین(ع) به معنای تأیید همه رفتارها، فسادها، ظلم‌ها و انحرافاتی بود که در ساختار حکومت وقت وجود داشت و به همین دلیل امام هرگز حاضر به پذیرش آن نشد.

وی با اشاره به حدیث مشهور پیامبر اکرم(ص) درباره امام حسین(ع) گفت: بخش نخست این حدیث که می‌فرماید «حسین منی» روشن است، زیرا امام حسین(ع) از خاندان نبوت و فرزند دخت گرامی پیامبر اسلام(ص) است اما بخش دوم حدیث یعنی «انا من حسین» از حقیقتی عمیق‌تر پرده برمی‌دارد.

استاد حوزه علمیه قم افزود: معنای این بخش از روایت آن است که بقای دین پیامبر(ص)، استمرار مسیر رسالت و حفظ اسلام ناب در گرو قیام و فداکاری امام حسین(ع) بوده است.

وی خاطرنشان کرد: اگر نهضت عاشورا شکل نمی‌گرفت و حاکمیت یزید مورد تأیید قرار می‌گرفت، بسیاری از ارزش‌های اسلامی دچار تحریف می‌شد و چهره اسلام در جامعه اسلامی تغییر می‌کرد.

رفیعی با اشاره به برخی پرسش‌ها درباره علت تقابل امام حسین(ع) با یزید اظهار کرد: گاهی مطرح می‌شود که چرا امام حسین(ع) با یزید مقابله کرد اما در برابر برخی خلفای بعدی چنین رویارویی‌ای رخ نداد که پاسخ این پرسش در مطالبه بیعت نهفته است.

وی افزود: یزید از امام حسین(ع) می‌خواست به صورت رسمی حکومت او را تأیید کند اما بسیاری از حاکمان پس از او چنین مطالبه‌ای از ائمه اطهار(ع) نداشتند و از این رو مسئله اصلی در عاشورا جلوگیری از مشروعیت‌بخشی به حکومتی بود که امام آن را بر حق نمی‌دانست.

استاد حوزه علمیه قم با اشاره به دیدگاه‌های مختلف درباره اهداف قیام عاشورا گفت: برخی معتقدند تشکیل حکومت یکی از اهداف حرکت امام حسین(ع) بوده است و نمی‌توان این احتمال را به طور کامل نادیده گرفت، اما شرایط سیاسی پس از شهادت مسلم بن عقیل تغییر کرد.

وی ادامه داد: هنگامی که خبر شهادت مسلم بن عقیل و تغییر موضع مردم کوفه به امام حسین(ع) رسید، روشن شد که زمینه اجتماعی لازم برای تشکیل حکومت از میان رفته است.

رفیعی افزود: در آن مقطع امام حسین(ع) به خوبی از شرایط آگاه بود و می‌دانست که دیگر نمی‌توان با اتکا به ظرفیت موجود، حکومت مورد نظر را تشکیل داد، اما این مسئله هرگز موجب عقب‌نشینی ایشان از موضع حق نشد.

وی تصریح کرد: مهم‌ترین هدف در آن مرحله جلوگیری از تأیید حاکمیت یزید بود و همین مسئله محور اصلی حرکت امام را شکل می‌داد.

استاد حوزه علمیه قم بیان کرد: امام حسین(ع) در آن شرایط سه راه بیشتر پیش رو نداشت؛ یا باید با یزید بیعت می‌کرد، یا تسلیم حکومت می‌شد و یا راه شهادت را برمی‌گزید.

وی افزود: بیعت به معنای مشروعیت بخشیدن به حکومت یزید بود و تسلیم شدن نیز سرانجامی جز حذف تدریجی و شهادت نداشت و از این رو امام راهی را انتخاب کرد که بتواند حقیقت را برای همیشه در تاریخ زنده نگه دارد.

شهادت آگاهانه، بهترین گزینه پیش روی امام بود

رفیعی با اشاره به برخی شبهات درباره حرکت امام حسین(ع) به سمت کربلا گفت: گاهی این پرسش مطرح می‌شود که چرا امام با وجود آگاهی از شهادت خود، مسیر کربلا را ادامه داد.

وی ادامه داد: پاسخ این است که گزینه‌های دیگر یا به تأیید ظلم منتهی می‌شد یا به تسلیم در برابر حاکمیت باطل، در چنین شرایطی شهادت آگاهانه بهترین راه برای حفظ اسلام بود.

استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: بنی‌امیه سابقه برخوردهای خشن با مخالفان خود را داشتند و نمونه‌های متعددی از این رفتارها در تاریخ ثبت شده است.

وی گفت: امام حسین(ع) به خوبی می‌دانست که تسلیم شدن نه تنها مانع شهادت نخواهد شد بلکه موجب از بین رفتن پیام نهضت نیز می‌شود و به همین دلیل راهی را انتخاب کرد که حقیقت را برای همیشه در تاریخ ثبت کند.

رفیعی افزود: مدیریت میدان نبرد در روز عاشورا نیز نشان‌دهنده تدبیر و آگاهی امام بود و ایشان تا آخرین لحظه تلاش کرد پیام قیام را به روشنی به آیندگان منتقل کند.

امام رضا(ع) بر زنده نگه داشتن فرهنگ عاشورا تأکید کرد

وی در بخش دیگری از سخنان خود به روایت معروف ریان بن شبیب از امام رضا(ع) اشاره کرد و گفت: این روایت از مهم‌ترین متون روایی درباره جایگاه ماه محرم و فرهنگ عاشوراست.

استاد حوزه علمیه قم اظهار کرد: امام رضا(ع) در نخستین روز محرم، مجموعه‌ای از توصیه‌ها را برای زنده نگه داشتن یاد سیدالشهدا(ع) بیان می‌کنند که هر یک از آنها حامل پیام‌های عمیق تربیتی و اعتقادی است.

وی افزود: در این روایت به حرمت ماه محرم، اهمیت گریه بر امام حسین(ع)، آثار معنوی اشک بر سیدالشهدا(ع)، زیارت آن حضرت، همراهی با اهل‌بیت(ع)، لعن بر عاملان جنایت کربلا و مشارکت قلبی در آرمان‌های عاشورا اشاره شده است.

رفیعی ادامه داد: امام رضا(ع) در این روایت تأکید می‌کنند که اگر کسی خواهان همراهی با اهل‌بیت(ع) در درجات عالی معنوی است باید در شادی و اندوه آنان شریک باشد.

وی خاطرنشان کرد: این توصیه‌ها نشان می‌دهد که حفظ پیام عاشورا صرفاً به برگزاری مراسم محدود نمی‌شود، بلکه نیازمند پیوند قلبی و معرفتی با اهداف نهضت حسینی است.

زیارت عاشورا یکی از عوامل تداوم فرهنگ حسینی است

استاد حوزه علمیه قم با اشاره به سیره برخی بزرگان دینی گفت: علما و مراجع در طول تاریخ اهتمام ویژه‌ای به زیارت عاشورا و ترویج فرهنگ حسینی داشته‌اند.

وی افزود: نقل شده است که مرحوم آیت‌الله منیرالدین بروجردی اصفهانی و برخی دیگر از بزرگان، زیارت عاشورا را از مهم‌ترین عوامل حفظ معنویت فردی و اجتماعی می‌دانستند.

رفیعی ادامه داد: همچنین در نقل‌هایی از بزرگان اخلاق و عرفان توصیه شده است که زیارت عاشورا، نمازهای مستحبی آغاز ماه قمری و نماز لیلةالدفن برای اموات در زندگی فردی و اجتماعی آثار و برکات فراوانی دارد.

وی تأکید کرد: استمرار بر قرائت زیارت عاشورا و زنده نگه داشتن یاد شهدای کربلا، نقش مهمی در حفظ هویت دینی جامعه ایفا می‌کند.

عاشورا مشروعیت بنی‌امیه و بنی‌عباس را زیر سؤال برد

استاد حوزه علمیه قم در ادامه با اشاره به آثار تاریخی قیام عاشورا گفت: حرکت امام حسین(ع) تنها مقابله با یک حاکم خاص نبود بلکه بنیان مشروعیت جریانی را هدف قرار داد که پس از یزید نیز ادامه یافت.

وی افزود: پس از یزید، حاکمان متعددی از بنی‌امیه و سپس بنی‌عباس بر سر کار آمدند اما نهضت عاشورا معیار حق و باطل را روشن کرد و نشان داد که حکومت بدون مشروعیت الهی نمی‌تواند مورد تأیید اسلام باشد.

رفیعی بیان کرد: امام حسین(ع) با ایستادگی خود ثابت کرد که معیار حق، قدرت سیاسی نیست بلکه پایبندی به ارزش‌های الهی و عدالت است.

وی گفت: به همین دلیل ائمه اطهار(ع) همواره بر زنده نگه داشتن حادثه عاشورا تأکید داشتند زیرا فراموشی این حادثه می‌توانست به فراموشی بسیاری از آموزه‌های اصیل اسلام منجر شود.

استاد حوزه علمیه قم در پایان اظهار کرد: نهضت عاشورا اسلام را از غربت نجات داد و زمینه تداوم جریان حق را در طول تاریخ فراهم ساخت.

وی افزود: ثمره نهایی این حرکت عظیم در عصر ظهور حضرت ولی‌عصر(عج) آشکار خواهد شد و در آن زمان وعده الهی درباره گسترش عدالت و غلبه حق بر باطل تحقق کامل خواهد یافت.

رفیعی تأکید کرد: امروز نیز حفظ شعائر حسینی، برگزاری مجالس عزاداری، ترویج فرهنگ زیارت و انتقال پیام‌های عاشورا به نسل‌های آینده از مهم‌ترین وظایف دلدادگان مکتب اهل‌بیت(ع) به شمار می‌رود.