آبگیری سد پیغام‌چایی؛ آغاز فصل جدید رونق اقتصادی در ارسباران

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها- سجاد صفری: سد پیغام‌چایی پس از بیش از دو دهه انتظار، اکنون به مرحله بهره‌برداری نزدیک شده و بسیاری آن را یکی از مهم‌ترین پروژه‌های زیرساختی شمال‌غرب کشور می‌دانند؛ طرحی که علاوه بر تأمین آب شرب و کشاورزی، زمینه رونق گردشگری و جذب سرمایه‌گذاری در منطقه کلیبر و ارسباران را فراهم کرده، هرچند همزمان دغدغه‌های زیست‌محیطی درباره فعالیت معادن بالادست سد نیز مطرح است.

سد پیغام‌چایی قطب توسعه گردشگری، کشاورزی و زیرساخت‌های کلیبر

افتتاح سد پیغام‌چایی و موج سرمایه‌گذاری‌های گسترده گردشگری، کلیبر را در مسیر جهشی اقتصادی قرار داده است؛ پروژه‌ای که پس از دو دهه انتظار، اکنون به مرحله بهره‌برداری نزدیک شده است. اما سایه تهدید معادن طلای بالادست سد روی منابع آب سد بیش از پیش سنگینی می کند.

بهنام رضوانی، نماینده مردم کلیبر، خداآفرین و هوراند در مجلس شورای اسلامی، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به حضور بیش از سه میلیون گردشگر غیربومی در حوزه انتخابیه کلیبر هوراند و خداآفرین، سد پیغام‌چایی را «پیشران اصلی توسعه پایدار منطقه» توصیف کرد.

وی گفت: این حجم گردشگر نشان می‌دهد که کلیبر و ارسباران ظرفیت تبدیل‌شدن به یکی از قطب‌های گردشگری کشور را دارند و زیرساخت‌های اقامتی، حمل‌ونقل و تأمین آب باید متناسب با این رشد تقویت شود.

رضوانی با تأکید بر اینکه «سه زیرساخت اقامت، آب و جاده» اولویت اصلی توسعه گردشگری کلیبر هستند، افزود: با آبگیری سد پیغام‌چایی، آب شرب ۱۰۰ روستا و مناطق گردشگری از شجاع‌آباد تا اسکولو تأمین خواهد شد و هزار هکتار از باغات منطقه نیز از این منبع آبی بهره‌مند می‌شوند.

رضوانی این اقدام را «گامی اساسی برای تثبیت جمعیت روستایی و رونق اقتصاد محلی» دانست.

نماینده کلیبر همچنین اعلام کرد: پنج میلیون مترمکعب آب برای مصرف خانگی، ده میلیون مترمکعب برای کشاورزی و سه میلیون مترمکعب برای مصارف صنعتی و محیط‌زیستی از مخزن سد تخصیص خواهد یافت.

به گفته او، این تخصیص‌ها نقش حیاتی در توسعه گردشگری، کشاورزی و صنایع کوچک منطقه خواهد داشت.

گسترش زیرساخت‌های اقامتی و گردشگری

رضوانی با اشاره به رشد سریع سرمایه‌گذاری در بخش گردشگری گفت: هم اکنون پانصد ویلا باغ در کلیبر و روستاهای اطراف برای اجاره به گردشگران در حال خدمت رسانی هستند و شش هتل سه و چهارستاره در شهرستان و جنگل‌های ارسباران به بهره‌برداری رسیده است.

نماینده مردم کلیبر افزود: یک هتل پنج‌ستاره ۲۰ طبقه در منطقه سئحراما، حوالی علی‌آباد، با تخصیص ۱۰۰ میلیارد تومان اعتبار از سوی وزیر گردشگری در حال ساخت است.

وی همچنین از تخصیص ۶۰ میلیارد تومان برای ساخت یک هتل چهارستاره شش‌طبقه و یک هتل پنج‌ستاره جدید در زمین هتل بابک سابق خبر داد و گفت: در شجاع‌آباد نیز کمپ اقامتی–تفریحی با ۲۰ ویلای اقامتی و پارک کودک با اعتبار ۵۰۰ میلیارد تومان تا فروردین سال آینده افتتاح می‌شود.

به گفته او، در آینالو یک هتل سه‌ستاره ۴۰ اتاقه و در روستای زاویه یک بوم‌گردی جدید پس از عید به بهره‌برداری خواهد رسید.

رضوانی مجموع سرمایه‌گذاری انجام‌شده در این بخش را ۳ همت اعلام کرد و تأکید کرد: آب سد پیغام‌چایی زیرساخت حیاتی پشتیبان این مجموعه‌ها است.

جاده اهر–کلیبر دو بانده می‌شود

رضوانی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: پروژه دو بانده کردن جاده اهر–کلیبر در وزارت مسکن و شهرسازی تصویب شده و در مرحله اخذ ردیف ماده ۲۳ قانون بودجه است.

او افزود: منتظر ماده ۲۳ نمانده‌ایم؛ دو قطعه مسیر اهر تا سامبران و کلیبر تا پیغام برای تعریض و دو بانده‌سازی به پیمانکار واگذار شده و خوشبختانه ابنیه و پل‌های مسیر به اتمام رسیده است.

هشدار زیست‌محیطی درباره معادن طلا

نماینده مردم کلیبر با ابراز نگرانی از فعالیت معادن طلا در بالادست سد گفت: «در محدوده روستاهای مرزرود و نبیجان احتمال آلودگی‌های زیست‌محیطی و افزایش سنگینی آب پشت سد وجود دارد و این موضوع باید با حساسیت ویژه پیگیری شود.»

خروج پروژه از رکود با تخصیص ۶۰۰ میلیارد تومان

یوسف غفارزاده، مدیرعامل آب منطقه‌ای آذربایجان شرقی در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به روند تکمیل این طرح گفت: در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ ششصد میلیارد تومان بودجه و اعتبار برای اتمام این سد تخصیص یافته است.

او با اشاره به پیگیری‌های نماینده کلیبر افزود: بهنام رضوان برای تخصیص این بودجه به صورت هفتگی پیگیر قضیه بود.

به گفته وی، این سد که از سال ۸۲ شروع شده بود تا سال ۱۴۰۲ طی ۱۸ سال هفتاد درصد پیشرفت فیزیکی داشت که در دو سال اخیر با سی درصد پیشرفت به بهره‌برداری رسید.

ظرفیت ۱۸ میلیون مترمکعبی برای تأمین آب شرب و کنترل سیلاب

غفارزاده در ادامه اظهار کرد: سد پیغام‌چای با ظرفیت تنظیم ۱۸ میلیون مترمکعب و با هدف تأمین آب شرب پایدار شهر کلیبر، هوراند و بیش از ۱۰۱ روستا، کنترل سیلاب‌های فصلی و پشتیبانی از کشاورزی پایین‌دست طراحی و اجرا شده است و امروز با آبگیری اولیه، این طرح وارد مرحله اثرگذاری مستقیم در مدیریت منابع آب منطقه شده است.

آغاز خط آبرسانی برای بهره‌برداری کامل از سد

وی افزود: در دوره اخیر، با برنامه‌ریزی فنی منسجم، تأمین منابع مالی و تمرکز بر تکمیل زیرساخت‌های باقیمانده، پروژه از وضعیت رکود خارج و به مرحله عملیاتی رسید و آغاز اجرای خط آبرسانی نیز تضمین‌کننده بهره‌برداری کیفی از ظرفیت سد در بخش آب شرب خواهد بود.

سد پیغام‌چای در فاصله ۱۷۸ کیلومتری تبریز و ۱۵ کیلومتری شهر کلیبر احداث شده و از نوع خاکی با هسته رسی است. این سد با ارتفاع ۴۷ متر از پی و طول تاج ۷۷۲.۵ متر، ظرفیت تنظیم ۱۸ میلیون مترمکعب آب را دارد و نقش مهمی در مدیریت منابع آب منطقه ایفا می‌کند.

سد پیغام‌چایی پیشران توسعه گردشگری کلیبر

یک فعال گردشگری با اشاره به نقش سد پیغام‌چایی در رونق طرح‌های گردشگری کلیبر گفت: تأمین آب، مسیر بهره‌برداری بیش از صد پروژه را هموار کرده اما معادن طلا تهدیدی جدی برای طبیعت منطقه است.

سید رحیم حسینی، فعال گردشگری و عضو ثابت کارگروه گردشگری اتاق بازرگانی آذربایجان شرقی، در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به ظرفیت‌های کم‌نظیر کلیبر اظهار کرد: کلیبر به اتاق میهمان آذربایجان شرقی معروف است و کریدور گردشگری آن از مرکز شهر تا خودآفرین، مقصد گردشگران داخلی و خارجی است.

نقش سد در احیای باغات و توسعه گردشگری

وی افزود: توپوگرافی منطقه امکان ذخیره‌سازی آب را محدود کرده بود اما تکمیل سد پیغام‌چایی، باغات و مزارع لم‌یزرع را احیا می‌کند و زیرساخت اصلی توسعه گردشگری است.

او از مسئولان و نمایندگان ادوار مختلف، خصوصا دولت چهاردهم و نماینده مردم کلیبر برای تکمیل این پروژه قدردانی کرد.

پمپاژ آب و آغاز موج سرمایه‌گذاری

حسینی با اشاره به پمپاژ آب به مخزن ۲ هزار مترمکعبی قلعه درسی و متعاقب آن مخزن شجاع‌آباد گفت: اکنون بسیاری از طرح‌هایی که مجوز آنها به‌دلیل نبود آب شرب متوقف مانده بودند، آماده سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری هستند و بیش از صد پروژه گردشگری با رسیدن آب فعال خواهد شد.

تهدیدهای زیست‌محیطی و چالش اجتماعی

وی با بیان اینکه ۹۰ درصد پتانسیل کلیبر در حوزه گردشگری است، افزود: طبیعت منطقه قربانی فعالیت جویندگان غیرمجاز طلا شده و آثار تخریب در برخی نقاط مشهود است.

او واگذاری زمین‌های بالادست سد به معادن طلا را تهدیدی زیست‌محیطی و عامل ایجاد چالش‌های اجتماعی میان اهالی و سرمایه‌گذاران در آینده دانست.

در مجموع، سد پیغام‌چایی می‌تواند نقطه عطفی در مسیر توسعه پایدار کلیبر و ارسباران باشد؛ پروژه‌ای که در صورت مدیریت صحیح منابع آب، تقویت زیرساخت‌های گردشگری و توجه جدی به ملاحظات زیست‌محیطی، ظرفیت تبدیل این منطقه به یکی از قطب‌های مهم گردشگری و کشاورزی شمال‌غرب کشور را خواهد داشت.