نجوای «کربلا» در خلوت جوانان؛ روایت اعتکاف به زبان نسل دیجیتال

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: اعتکاف، به عنوان یک سنت اسلامی، بیش از یک عبادت ساده، یک فرایند فشرده‌ی جامعه‌شناختی و روانشناختی محسوب می‌شود.

این مراسم معنوی نه صرفاً ترک جهان، که مکثی در قلب زمان است. اعتکاف یک خلوت اجباری نیست، بلکه انتخابی آگاهانه برای بازگشت به خویشتن است. این انزوا، نه گریز از اجتماع، بلکه نوعی پالایش است همانند فیلتری که غبار تعلقات روزمره را از آینه روح می‌زداید.

این روزها ۴۲۸ مسجد در خراسان جنوبی هم حال و هوای دیگری دارند. ستون به ستون و دیوار به دیوارشان، بیش از پیش بوی معنویت می‌دهند چراکه میزبان کسانی هستند که پا در فرش و دل در عرش دارند. آمده‌اند تا در سه روز مرسوم به اعتکاف، سند بندگی‌شان را امضا کنند و کوله‌بار زندگی را عاری از گناه سازند.

ساعتی در جمع معتکفین

این بار برای تماشای عاشقانه‌های معتکفین به مسجد حضرت ابوالفضل (ع) در روستای امیرآباد بیرجند می‌رویم. در همان ورودی، عکس شهدا حکایت از قصه‌هایی ناتمام دارد. تصاویری که قاب‌های کوچک‌شان، دریچه‌ای به وسعت آسمان‌ها بود و ذهنت را به هشت سال دفاع مقدس گره می‌زند.

داخل که می‌شوی، عطر اسپند و طراوت نماز، در هم آمیخته است. «عاشقانه‌های معتکفین» اینجا معنا می‌گیرد… د. در سکوتی سنگین، در چین پیشانی‌های خسته از دنیا، در فشردن تسبیح به کف دست و در چشمانی که رو به محراب دوخته شده‌اند و گویی جز خدا را نمی‌بینند.

هر معتکفی، دریایی از رازهای پنهان است. یکی با زمزمه‌ای آرام در حال گفت‌وگو با خدا است. دیگری، سر به سجده گذاشته و آن‌چنان مبهوت حضور است که گویی زمین و زمان را فراموش کرده و تنها نفس‌های بریده‌بریده‌اش نشان می‌دهد که هنوز در این کالبد خاکی است.

از اعتکاف به زیارت شاه طوس رسیدم

حلقه وار دور هم نشسته‌اند و با یکدیگر زیارت عاشورا می‌خوانند. گرچه سن‌شان متفاوت اما هدف‌شان یکی است. همه برای وصل شدن آمده‌اند. آرام و بی صدا در کنارشان می‌نشینم. مناجات‌شان که تمام می‌شود، در سلام و احوال‌پرسی پیش‌تازی می‌کنند و همین آغاز کلام‌مان می‌شود.

خودش را رقیه نخعی معرفی می‌کند و در پاسخ به اولین سوالم می‌گوید: کلاس دهم هستم و برای چهارمین سال توفیق یافتم که در مراسم اعتکاف شرکت کنم.

وی با بیان اینکه تاکنون دعاهای زیادی در همین مراسم اعتکاف مستجاب شده‌اند، می‌افزاید: در اولین اعتکافم، زیارت امام رضا (ع) را هدیه گرفتم.

با نگاهی نافذ به کتاب دعایش خیره می‌شود و می‌گوید: این "ارتباط با خدا" را هم پدرم در اولین اعتکاف به من هدیه داده و هر چهار دوره با خود به همراه داشته‌ام.

نخعی خودسازی، صیقل دادن روح و خلوت کردن با خدا از اهداف خود برای شرکت در اعتکاف می‌داند و می‌افزاید: دشمن به دنبال جدا کردن نسل جوان از فرهنگ دینی و مذهبی بوده که سخت در اشتباه است چراکه این نسل، همواره در مسیر انقلاب و اهداف جمهوری اسلامی خواهد ماند.

اعتکاف از نگاه نسل دیجیتال

سمیرا زرگری دومین مخاطب خبرنگار مهر است که با دو خواهرش و برای چهارمین سال متوالی در اعتکاف شرکت می‌کند.

وی با بیان اینکه خواهر کوچکم کلاس چهارم برای اولین بار با ما همراه شده است، می‌گوید: هر سه نفرمان از یک هفته قبل از آغاز اعتکاف وسایل مورد نظر را آماده کرده بودیم.

زرگری با اشاره به برنامه‌های پیش‌بینی شده در اعتکاف، می‌گوید: اگرچه برنامه‌هایی مانند سخنرانی، قرائت زیارت عاشورا، برگزاری مسابقات انجام شده اما خواستاریم بازی و فیلم‌های آموزشی برای جوانان به ویژه نوجوانان بیشتر مورد توجه باشد.

لبخند شیرینی مدام مهمان لب‌هایش است و می‌گوید: در این مسجد ۳۰ نفر مسن، ۸۵ پایه ابتدایی و ۱۰۰ پایه متوسط معتکف هستند و برنامه‌های اجرایی باید تمام این سنین را شامل باشد.

این معتکف جوان با اشاره به حوادث اخیر اغتشاشات بیان می‌کند: مسیر معترضین از آشوب‌گران جدا بوده و دشمن باید بداند همواره پشت ولی فقیه و کشورمان هستیم.

وی در پاسخ به سوالی پیرامون دوری از فضای مجازی و تلفن همراه، به سادگی می‌گوید: وقتی موبایل را کنار می‌گذاریم، تازه می‌فهمیم چقدر صدای اطرافمان را نشنیده‌ایم.

زرگری ادامه می‌دهد: بچه‌ها در مسجد متوجه شدند که اگرچه از لحاظ فیزیکی از گوشی‌ها فاصله گرفته‌ایم، اما همین فاصله، امکان دسترسی به دنیای حقیقی درون را فراهم کرده است، فرصتی که در شلوغی روزمره هرگز پیدا نمی‌شد.

در زمان دلتگی نماز می‌خوانم

ساناز، معتکف بار اولی و کلاس پایه چهارم ابتدایی در این مراسم معنوی می‌گوید: خدا را شاکرم که توانستم به همراه دو خواهر بزرگترم در این مراسم شرکت کنم.

وی با اشاره به سختی‌های روزه‌داری و دوری از خانواده، می‌گوید: هر وقت دلم تنگ می‌شود، نماز می‌خوانم. قرآن بر سر می‌گیرم و برای سلامتی مادر و پدرم دعا می‌کنم.

با چشمانی سراسر از شوق به من می‌نگرد. تمام حرکاتم را برانداز می‌کند. گویی بسیار دقیق است. نفس عمیقی می‌کشد و می‌افزاید: طی دو روزی که تاکنون اینجا بودم، بسیار بیشتر قدر مادرم را می‌دانم و تصمیم‌های جدیدی برای ادامه زندگی و رفتار و اخلاقم گرفته‌ام.

آرزوی زیارت کربلا در اعتکاف

چادری سفید با گل‌هایی قرمز رنگ به سر دارد. نگاهش به خطوط کتاب دعا بوده و لب‌هایش واژه‌هایی از جنس معنویت را نجوا می‌کند. وارد دنیای کوچکش می‌شوم.

با اولین پرسش پیرامون سختی‌های اعتکاف، حلقه‌ای از اشک چشمان سبز رنگش را می‌پوشاند. گویی سخت دلتنگ است. با بغضی آشنا می‌گوید: امسال به سن تکلیف رسیدم و برای اولین بار است به تنهایی در اعتکاف شرکت می‌کنم.

گویی صدای نحیفش می‌لرزد و می‌افزاید: مادرم از خوبی‌ها و ثواب اعتکاف بارها برایم سخن گفته، آرزوی کربلا دارم و آمده‌ام تا در این سه روز از خدا زیارت کربلا هدیه بگیرم.

با اسم مادر، اشک مهمان گونه‌هایش می‌شود و می‌افزاید: نمی‌گویم دلم تنگ نمی‌شود اما تجربه اولین اعتکاف آنقدر قشنگ بود که به امید خدا سال آینده هم در این مراسم شرکت خواهم کرد.

۵۰ درصد معتکفان دهه ۹۰ هستند

مدیرکل تبلیغات اسلامی خراسان جنوبی هم در این خصوص بیان می‌کند: مراسم معنوی اعتکاف در ۴۲۸ مسجد شهری و روستایی در حال برگزاری بوده که این آمار نشان‌دهنده سبک زندگی دینی و ولایی مردم خراسان جنوبی است.

حجت‌الاسلام سالاری با بیان اینکه امروز بیش از ۵۰ درصد معتکفان استان خراسان جنوبی را نوجوانان دهه ۹۰ تشکیل می‌دهند، گفت: این نشان می‌دهد که برخلاف القائات دشمن، نوجوان ایرانی نه‌تنها از معنویت فاصله نگرفته، بلکه آگاهانه مسیر مسجد، دعا و مناجات را انتخاب کرده است.

وی با بیان اینکه خراسان جنوبی رتبه اول کشور در نسبت جمعیتی اعتکاف را دارد، می‌افزاید: ۷۵ درصد معتکفان این استان نوجوان هستند که نشان می‌دهد اعتکاف توانسته معادلات ذهنی نسبت به نسل نوجوان و دیجیتال محور امروز را به هم بزند.

حجت‌الاسلام سالاری به نقش اعتکاف در تربیت نسل نوجوان و جوان اشاره می‌کند و می‌گوید: اعتکاف یک آئین صرفاً فردی نیست، بلکه یک کنش عمیق معنوی و اجتماعی است.

مدیرکل تبلیغات اسلامی خراسان جنوبی، با دعوت جوانان به حفظ مسیر معنوی پس از اعتکاف، می‌گوید: مهم این است که بعد از اعتکاف، همان مسیری را که انتخاب کرده‌ایم ادامه دهیم.

در پایان این سه روز، معتکفین با کوله‌باری از آموخته‌های معنوی و تصمیمات جدید برای اخلاق و زندگی، از پناهگاه امن مسجد به سوی هیاهوی جهان بازمی‌گردند.

بدیهی است این سه روز، فراتر تمرینی عملی برای «خروج موقت» از جهان شبکه‌های اجتماعی و نوتیفیکیشن‌های بی‌وقفه است. جوانان معتکف با آغوشی باز سکوت مساجد را به عنوان تنها فرصت حقیقی برای قطع اتصال از دنیای مجازی و اتصال به دنیای درون پذیرفتند. در این انزوا، صفحه‌ی اصلی گوشی خاموش شد تا پنجره قلب گشوده شود، چرا که به زعم گفته خودشان هر قدمی که در دوری از نمایش‌های فیک برداشته شود، گامی در جهت رسیدن به حقیقت وجودی است.