رئیس دادگاه عالی انتظامی قضات: یک رأی متقن باید دارای استدلال قوی، استناد صحیح و نتیجه‌گیری شفاف باشد

مراسم تجلیل از آرای منتخب جشنواره ملی آرای شهید بهشتی، ویژه دادگاه عالی و دادسرای انتظامی قضات، با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین رحیمی رئیس دادگاه عالی انتظامی قضات، قضات دادگاه عالی و دادسرای انتظامی قضات، کاظمی رئیس پژوهشگاه قوه قضاییه و هیئت همراه، در سالن اجتماعات دادگاه عالی انتظامی قضات برگزار شد.

در ابتدای جلسه، حجت‌الاسلام والمسلمین رحیمی رئیس دادگاه عالی انتظامی قضات، با اشاره به جایگاه پژوهشگاه قوه قضاییه اظهار کرد: کار در پژوهشگاه بسیار لذت‌بخش است، چرا که علاوه بر انجام فعالیت‌های تحقیقی، پژوهشی و علمی، ظرفیت خدمت‌رسانی در این مجموعه بسیار بالاست.

وی افزود: قضاتی که در حوزه‌های کیفری و مدنی فعالیت می‌کنند، گاهی با ابهامات و مشکلاتی مواجه می‌شوند که قانون در خصوص آنها صراحت و شفافیت لازم را ندارد و در چنین مواردی، پژوهشگاه می‌تواند نقش راهگشا و مؤثری ایفا کند.

حجت‌الاسلام والمسلمین رحیمی با تأکید بر استفاده از قضات توانمند و باتجربه در فعالیت‌های پژوهشی تصریح کرد: بهره‌گیری از قضات خوب و مجرب می‌تواند در شناسایی حلقه‌های مفقوده، رفع ابهامات و باز کردن گره‌های حقوقی و قضایی بسیار کارآمد باشد.

وی یکی از وظایف مهم پژوهشگاه قوه قضاییه را ارزیابی دستورالعمل اتقان آرا دانست و گفت: این موضوع بسیار مهم است و باید با جدیت دنبال شود. رأی قاضی باید با قلم خود قاضی صادر شود و از استحکام و انسجام لازم برخوردار باشد.

رئیس دادگاه عالی انتظامی قضات با تشریح ویژگی‌های رأی متقن بیان کرد: یک رأی مستحکم باید دارای گردش کار دقیق و منسجم باشد؛ به‌گونه‌ای که آینه تمام‌نمای محتوای پرونده از بدو تشکیل تا ختم رسیدگی باشد.استدلال قوی، استناد صحیح، نتیجه‌گیری شفاف و قابلیت آموزشی برای قضات دادگستری‌ها از دیگر ویژگی‌های رأی متقن است.افزون بر این، رأی باید اقناع‌کننده باشد، حتی اگر به ضرر یکی از طرفین دعوا صادر شده باشد.

حجت‌الاسلام والمسلمین رحیمی در پایان با تأکید بر اهمیت ارزیابی عملکرد قضات گفت: یکی از راه‌های دستیابی به اتقان آرا و صدور آرای محکم و مستدل، ارزیابی مستمر قضات است. پژوهشگاه قوه قضاییه می‌تواند به‌صورت دوره‌ای آرای صادره هر قاضی را بررسی کند؛ قضاتی که شایسته تشویق هستند مورد تقدیر قرار گیرند و در موارد ضعف، تذکر لازم داده شود یا در صورت نیاز، موضوع به دادسرای انتظامی قضات ارجاع شود.

در ادامه حجت‌الاسلام والمسلمین قدیانی، دادستان انتظامی قضات گفت: دادنامه هر قاضی سند هویت هر قاضی است و نباید آن را دست کم گرفت و باید با خط و نگارش و امضاء قاضی باشد و این باید امتیاز محسوب شود. رأی یک قاضی نشانه شخصیت علمی، معنوی و نشانگر دانش و تجربه شخص است. از روی یک رأی می‌توان تشخیص داد که شخص چه مقدار سابقه قضایی دارد. رسالت آقایان در پژوهشگاه هم در این وادی بسیار مهم است، باید قضات در زمینه استقلال راهنمایی و هدایت شوند تا استقلال آنان تضعیف نشود.

سید علی کاظمی رئیس پژوهشگاه قوه قضاییه گفت: باعث فخر و مباهات است که امروز در خدمت شما هستیم مجموعه دادگاه عالی و دادگاه عالی تجدیدنظر و دادسرای انتظامی و دیوان عالی یک کانون است که صرفا نقش قضایی، دادگاهی و انتظامی ندارد بلکه نقش راهنمای اخلاقی در حوزه قضایی را داراست و بالاترین سرمایه و دارایی ما هستند که نه تنها حرفه‌مندان در امر قضا بلکه وکلا و کارشناسان و نیز برخی از فعالان حوزه‌های حرفه‌ای دیگر از آن تأثیر می‌پذیرند از جهت مأموریت بسیار خطیری دارد.

وی افزود:از یک سو ما یک آرمان داریم و آن این است که عدالت را محقق کنیم و الگوی خوبی از جهت رفتاری و خلاقی برای جامعه باشیم، کاری کنیم که در جامعه احساس عدالت، اطمینان و اعتماد به کار و شرافت قضایی وجود داشته باشد. بدون این اعتماد قطعاً جامعه از هم می‌پاشد. در میانه این واقعیت و آرمان مجموعه دادگاه عالی و دادسرای انتظامی باید به نحوی عمل کند که هم حامی قاضی باشد و هم در کنار آن بتواند به یک الگوی مطلوبی برای رسیدگی برسد. معمولا یکی از ابزار‌ها و سنجه‌های سنجش قضاوت دادنامه و آرای صادره است.

کاظمی ادامه داد: دادنامه مهمترین فراورده سیستم قضایی است. یک پنجره به دادرسی و یک دریچه به ذهن قاضی است که چطور فکر و رفتار می‌کند و چگونه رسیدگی کرده است. دادنامه بنیان بالندگی نظام حقوقی کشور ماست. آینه تاریخ قضا و حقوق در کشور ما و منشاء اثر در جامعه است. یک اثر هنری و یک سازه عادانه است که در واقع در آن شکل و محتوا در هم تنیده می‌شود و جامعه و حقوق دانان همه از آن اثر می‌پذیرند بنابراین آثار یک دادنامه محدود به پرونده نیست و فراتر از چارچوب‌های پرونده اثر خود را می‌گذارد هم اثر مثبت و هم اثر منفی و آثارش بسیار بسیار وسیع و توقف ناپذیر است و در جامعه می‌تواند منشاء توسعه یا توقف باشد.

رئیس پژوهشگاه قوه قضاییه گفت: قاضی بهترین پیشران توسعه و پیشرفت عدالت در جامعه است، در چنین وضعیتی دادسرای انتظامی و دادگاه عالی این مسئولیت خطیر را بر عهده دارند که مراقبت باشند که قضات از این مسیر منحرف نشوند. قضات عالی قدری که در جلسه حضور دارند تک تک شان طبیبان قضایی این سیستم هستند و از صدر تا ذیل و از ذیل تا صدر را با دقت نظر خود بررسی می‌کنند و برای مجموعه قضایی الگو‌های بزرگی هستند.

در ادامه کاظمی ضمن تشکر از زحمات هادی ریاست پیشین پژوهشگاه که آغازگر فعالیت‌های مثبتی در مجموعه پژوهشگاه از جمله برگزاری این قسم جشنواره‌ها بودند اظهار کرد: پیشنهاد می‌شود با نظر مثبت بزرگان جمع حجت الاسلام و المسلمین رحیمی و حجت الاسلام و المسلمین قدیانی کار مشترکی با نظارت قضات این مجموعه برای استخراج آرای دادگاه عالی و دادگاه تجدیدنظر و دادسرای انتظامی آغاز و به صورت کتاب در پژوهشگاه به چاپ برسد. در واقع این آرای می‌تواند برای مجموعه قضایی و حتی مجموعه وکالتی و کارشناسی الگو و راهنما باشد و کمک کند که بحث‌های اخلاقی، رفتاری، حقوقی و علمی در یک مسیر خوبی هدایت شود.

وی در پایان گفت: گنجینه ارزشمندی که در این مجموعه وجود دارد باید تبدیل به یک دانش شده تا اثر و بالندگی خود را بگذارد. همچنین با توجه به اهمیت رویه قضایی و تاثیری که در کار ما دارد در تلاش هستیم با پذیرش ریاست قوه قضاییه و مسئولان عالی قضایی ساختار مجموعه رویه قضایی و آرای در پژوهشگاه ارتقای یابد تا ظرفیت بیشتری را در حوزه رویه قضایی اختصاص دهیم و در واقع مشارکت ساختاری در پژوهشگاه داشته باشیم همانطور که زرندی فرمودند بتوانیم در بحث انتخاب رویه قضایی برتر و الگو کمک کنیم تا انشالله کیفیت آرای بالاتر رود و در حسن ختام صحبتم از اینکه مراقب ما قضات جوان‌تر هستید که استقلال و تمامیت قضایی مان را حفظ کنیم و از جایگاه قضایی صیانت می‌فرمایید تا در مسیر دست باشیم تشکر می‌کنم و آرزوی توفیق برای جمع دارم.

در ادامه طباطبایی ریاست شعبه ششم دادگاه عالی انتظامی قضات ضمن قدردانی از انتخاب یکی از آرای صادره از این شعبه به عنوان رأی برتر اظهار کرد: این انتخاب متضمن مسئولیت خطیر در آینده جهت تلاش مضاعف برای صدور آرای هر چه بهتر و منطبق بر حق و عدالت است و امیدواریم به یاری خداوند متعال بتوانیم از عهده این مسولیت مهم برآییم و انتظارات به جا را پاسخگو باشیم.

در ادامه حمیدی، معاون اول دادستان انتظامی قضات در راستای ارتقای صدور احکام مستدل و مستحکم پیشنهاد کرد برای هر موضوعی چندین نوع حکم مستدل و مستحکم انتخاب و در اختیار جامعه حقوقی قرار گیرد.

گفتنی است جشنواره ملی آرای شهید بهشتی هر ساله با هدف پاسداشت از قضات دانشوری که در راستای عدالت و احقاق حق، آرای متقن همراه با نوآوری‌های حقوقی و قضایی صادر می‌کنند برگزار می‌شود.

در این دوره از جشنواره آرای طباطبایی، دیوسالار، تبریزی کوهی خیلی از شعبه ششم دادگاه عالی انتظامی قضات، حجت الاسلام والمسلمین مرتضوی مقدم، حسینی و  فرج اللهی از شعبه اول دادگاه عالی تجدیدنظر و وطن خواهان اصفهانی و جعفری شهنی از دادسرای انتظامی قضات به عنوان آرای برتر انتخاب شد.