فناوری قدیمی؛ هزینه کم‌توجهی به تحقیق و توسعه

وقتی از کیفیت پایین خودروهای داخلی، مصرف سوخت بالا و عقب‌ماندگی فناوری در صنایع کشور انتقاد می‌کنیم، باید به ریشه مساله نیز توجه داشته باشیم؛ فناوری روزآمد حاصل سرمایه‌گذاری بلندمدت در تحقیق و توسعه است و اگر این سرمایه‌گذاری در طول سال‌ها انجام نشود، طبیعی است که محصولات صنعتی نیز از تحولات فناوری جهان عقب بمانند. اما مسوولیت تامین مالی و راهبری این سرمایه‌گذاری بر عهده چه نهادی است؟ شرکت‌های خصوصی باید در تحقیق و توسعه سرمایه‌گذاری کنند، اما نمی‌توان مسوولیت توسعه فناوری کشور را صرفا به آنها واگذار کرد. پژوهش‌های بنیادی، توسعه زیرساخت‌های علمی، تربیت نیروی انسانی متخصص و فناوری‌های راهبردی، منافعی فراتر از یک بنگاه اقتصادی دارند و بازده آنها ممکن است در بلندمدت و در بخش‌های مختلف اقتصاد ظاهر شود. به همین دلیل، در بسیاری از اقتصادهای پیشرفته، دولت‌ها از طریق تامین مالی دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها، حمایت از تحقیقات کاربردی و بنیادی و ارائه تسهیلات و کمک‌های مالی به شرکت‌های فناور، در توسعه فناوری نقش دارند. دولت، صرف‌نظر از اینکه همه منابع را مستقیما تامین کند یا بخشی از آن را از بخش خصوصی جذب کند، مسوولیت سیاستگذاری، تامین مالی پایدار و اطمینان از اثربخشی سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه را بر عهده دارد.

صنعت خودروی ایران نمونه روشنی از اهمیت این مساله است. اگر سالانه یک‌ونیم‌میلیون خودرو تولید شود و معادل ۳درصد ارزش متوسط هر خودرو به تحقیق و توسعه اختصاص یابد، با فرض مناسب‌بودن قیمت مبنا، منابع حاصل می‌تواند در حدود ۵۰۰‌میلیون … …