آرمان امروز-سرویس دیپلماسی: دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا، در اظهاراتی تازه اعلام کرد که واشنگتن یک کانال ارتباطی محرمانه با سپاه پاسداران دارد و مقامهای آمریکایی مستقیماً با مسئولان این نهاد در حال گفتوگو هستند.
او تأکید کرد که این ارتباط در سطح غیرعلنی و مستقیم جریان دارد و بخشی از تلاشهای جاری برای مدیریت تنشها محسوب میشود. ترامپ در ادامه با لحنی هشدارآمیز افزود که اگر عمان در مسیر منافع آمریکا قرار بگیرد، نیروهای آمریکایی آن کشور را به شدت بمباران خواهند کرد. این اظهارات در حالی مطرح شده که عمان به عنوان یکی از بازیگران منطقهای در گذشته نقش میانجیگرانه در برخی پروندههای مرتبط با ایران ایفا کرده است اما ترامپ صراحتاً هرگونه مانعی از سوی این کشور را با پاسخ نظامی تهدید کرد.
رئیسجمهور آمریکا همچنین به موضوع انتخابات اسرائیل پرداخت و گفت مناسبترین رویکرد برای او این است که از دخالت مستقیم در این انتخابات خودداری کند، هرچند ممکن است در نهایت از یکی از نامزدها حمایت کند. این موضعگیری نشاندهنده احتیاط نسبی ترامپ در قبال تحولات داخلی اسرائیل و نسبت آن با توافق منطقه ای است، در حالی که روابط دوجانبه آمریکا و اسرائیل همچنان یکی از محورهای اصلی سیاست خارجی واشنگتن باقی مانده است.
ترامپ در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز به موضوع مهمات و تسلیحات مصرفشده آمریکا در درگیریهای اخیر نیز اشاره کرد و مدعی شد آنچه تاکنون مورد استفاده قرار گرفته، در مقایسه با ذخایر موجود آمریکا ناچیز و قابل چشمپوشی است.
در همین حال، اخباری درباره موافقت طرفین با تمدید آتشبس شصتروزه میان ایران و آمریکا منتشر شده است. این خبر همزمان با پایان مهلت زمانی مندرج در تفاهمنامهای است که میان دو کشور به امضا رسیده بود. بر اساس گزارشهای منتشرشده، مدت تفاهمنامهای که آمریکا و ایران در ماه ژوئن گذشته امضا کردند و با عنوان «تفاهم اسلامآباد» شناخته میشود، دوشنبه به پایان رسید.
این تفاهم پس از ماهها رویارویی نظامی بیسابقه میان دو کشور شکل گرفت؛ رویاروییای که از بیستوهشتم فوریه آغاز شد و شاهد تشدید گسترده تنشها و درگیریهای مستقیم بود، تا اینکه در نهایت دو طرف به توافقی دست یافتند که به توقف اقدامات نظامی و برقراری آتشبس شصتروزه منجر گردید.
با این حال، تاکنون جزئیات رسمی درباره مدت تمدید احتمالی آتشبس یا مفاد توافق جدید منتشر نشده و منابع مختلف از ابهام در این زمینه سخن میگویند. از سوی دیگر، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، دیروز دوشنبه در نشست خبری خود اعلام کرد که تفاهم اسلامآباد شامل چیزی به نام مهلت شصتروزه نیست.
بقائی تأکید کرد ایران تصمیمات خود را بر اساس مسائلی مانند اولتیماتومها یا مهلتهای تعیینشده اتخاذ نمیکند. او افزود قرار بود طی شصت روز درباره موضوعاتی از جمله پرونده هستهای مذاکره صورت گیرد اما با توجه به نقض تفاهمنامه از سوی آمریکا، دیگر بحث مهلت شصتروزه موضوعیتی ندارد و ایران بر اساس منافع و شرایط خود عمل خواهد کرد.
این اظهارات متناقض از سوی دو طرف در حالی مطرح میشود که فضای دیپلماتیک همچنان تحت تأثیر تنشهای نظامی پیشین قرار دارد. رویاروییهایی که از اواخر فوریه آغاز شد، نه تنها ابعاد نظامی گستردهای پیدا کرد، بلکه پیامدهای اقتصادی و سیاسی قابل توجهی نیز به همراه داشت.
تفاهم اسلامآباد به عنوان نقطه پایانی موقت بر آن درگیریها عمل کرد اما اکنون با پایان مهلت اعلامشده، پرسشهایی درباره آینده روابط و امکان بازگشت به مذاکرات یا تشدید دوباره تنشها مطرح است. ترامپ با اشاره به کانال محرمانه با سپاه پاسداران، تلاش میکند نشان دهد که حتی در شرایط بحرانی، راههای ارتباطی غیررسمی همچنان فعال است و این موضوع میتواند در مدیریت بحرانهای احتمالی آینده نقش ایفا کند.
در عین حال، تهدید صریح او نسبت به عمان نشاندهنده حساسیت بالای آمریکا نسبت به هرگونه دخالت منطقهای است که ممکن است منافع واشنگتن را تحت تأثیر قرار دهد.
موضع ترامپ در قبال انتخابات اسرائیل نیز بازتابدهنده رویکرد محتاطانه او در پروندههایی است که میتواند به پیچیدگیهای بیشتر در خاورمیانه منجر شود. گفته های او درباره ناچیز بودن میزان مهمات مصرفشده نیز پیامی روشن به رقبای منطقهای و بینالمللی ارسال میکند مبنی بر اینکه ایالات متحده از توان نظامی کافی برای ادامه درگیری برخوردار است.
از منظر ایران، سخنان سخنگوی وزارت خارجه بیانگر رد هرگونه قید و شرط زمانی از سوی آمریکا و تأکید بر استقلال تصمیمگیری تهران است.
ایران با اشاره به نقض تفاهم از سوی طرف مقابل، عملاً اعتبار مهلت شصتروزه را زیر سؤال برده و اعلام کرده که مذاکرات احتمالی آینده بر اساس شرایط جدید و نه چارچوب قبلی پیش خواهد رفت. این وضعیت دوگانه، از یک سو نشاندهنده تلاشهایی برای حفظ آتشبس و از سوی دیگر بیانگر بیاعتمادی عمیق میان طرفین است که میتواند مسیر دیپلماسی را با چالشهای جدی روبهرو کند.
در مجموع، مجموعه این اظهارات و اخبار، تصویری پیچیده از روابط ایران و آمریکا در مقطع کنونی ترسیم میکند؛ روابطی که میان کانالهای محرمانه ارتباطی، تهدیدهای نظامی، اختلافنظر بر سر تفاهمنامهها و ابهام در تمدید آتشبس در نوسان است. آینده این پرونده نه تنها به تصمیمات دو پایتخت، بلکه به نقش بازیگران منطقهای و تحولات داخلی کشورهایی مانند اسرائیل و عمان نیز وابسته خواهد بود.
با این وجود صحبت های دیروز معاون وزیر خارجه و گفته های ترامپ نشان می دهد که گویا قرار است بار دیگر به دیپلماسی فرصت داده شود.
