بازار
این وضعیت به‌ویژه برای طبقه متوسط معنای متفاوتی دارد. خانواده‌ای که درآمدی ثابت دارد، شاغل است، تحصیل کرده و از نظر آماری ممکن است در گروه خانوارهای فقیر قرار نگیرد، اما وقتی بخش عمده درآمدش صرف اجاره و هزینه‌های مرتبط با مسکن می‌شود، عملاً با نوعی فقر روبه‌روست که در محاسبات معمول درآمدی به‌سادگی دیده نمی‌شود: فقر مسکن.
داده‌های گزارش بودجه خانوار مرکز آمار ایران تصویری از ابعاد این مسئله ارائه می‌کند. در سال ۱۴۰۴ حدود ۳.۵ میلیون خانوار شهری مستأجر بوده‌اند؛ جمعیتی نزدیک به ۱۱ میلیون نفر. اهمیت این آمار فقط در تعداد مستأجران نیست؛ ترکیب درآمدی آنها نیز پیام مهمی دارد. بیشترین افزایش اجاره‌نشینی در دهک هفتم ثبت شده است؛ دهکی که در محدوده طبقه متوسط رو به بالا قرار می‌گیرد.
در سال ۱۴۰۳ از هر هزار خانوار دهک هفتم، حدود ۱۳۹ خانوار مستأجر بودند؛ این تعداد در سال ۱۴۰۴ به ۱۶۴ خانوار رسیده است. به بیان دیگر، در فاصله یک سال، سهم اجاره‌نشینی در این دهک افزایش پیدا کرده است. این تغییر نشان می‌دهد مسئله مسکن دیگر صرفاً به خانوارهای کم‌درآمد محدود نیست و حتی گروه‌هایی که درآمد بالاتری از بخش بزرگی از جامعه دارند نیز برای تأمین مسکن ملکی با مانع جدی مواجه‌اند. مسکن چگونه به رقیب سایر نیازهای زندگی تبدیل شد؟
برای درک فشار واقعی مسکن باید به ترکیب هزینه‌های خانوار نگاه کرد. وقتی بخش بزرگی از درآمد صرف اجاره، نگهداری خانه، انرژی و هزینه‌های مرتبط با سرپناه می‌شود، سایر نیازها ناگزیر در اولویت‌های بعدی قرار می‌گیرند. در چنین شرایطی، خانوار ممکن است همچنان شاغل باشد و درآمد ماهانه دریافت کند، اما برای درمان، آموزش باکیفیت، تغذیه مناسب، تفریح و پس‌انداز با محدودیت روبه‌رو شود. …
