توسعه و تعمیق بازار بدهی، پیششرط بنیادین کارایی سیاست پولی و ثبات مالی است. معرفی ابزار مهندسی مالی استریپس (تجزیه جریانهای نقدی یک ورقه قرضه کوپندار به مجموعهای از اوراق مستقل بدون کوپن) در بازار سرمایه ایران، یک دگردیسی ساختاری در ریزساختار بازار محسوب میشود. این نوآوری با خلق طیف پیوستهای از سررسیدها برای داراییهای بدون کوپن، پاسخگوی نیازهای پیچیده و ناهمگون بازیگران نهادی در مدیریت ریسک، کشف قیمت و ارتقای اثربخشی سیاستگذاری پولی خواهد بود.
در این یادداشت ابتدا پیشینه و الگوهای جهانی این ابزار را بررسی میکنیم، سپس برخی از مهمترین مزیتهای کلان و راهبردی آن را شرح میدهیم.
بررسی تطبیقی و الگوهای توسعه استریپس
برنامه استریپس که نخستینبار در سال ۱۹۸۵ توسط خزانهداری ایالات متحده در سطح نهادی رسمیت یافت، امروزه به یکی از ارکان حیاتی و جداییناپذیرِ بازارهای کلان بدهی تبدیل شده است. تطور ریزساختار این ابزار در سطح بینالملل، حول ۲ پارادایم متمایز تکامل یافته که شناخت آنها برای تعیین معماری بهینه بازار ایران راهگشاست:
مدل سنتی (خزانهداری آمریکا): تعویضپذیری ناقص
در این الگو، تنها اجزای سودی تفکیکشده (C-STRIPS) تعویضپذی بوده و شناسه یکسانی میگیرند؛ اما جزء اصل سرمایه (P-STRIPS) هویتی انحصاری داشته و پیوند خود را با اوراق مادر بهطور غیرقابلبازگشتی حفظ میکند. این تفکیک مصنوعی موجب انتقال صرفهای نقدینگی بازار اوراق مادر (بهویژه هیجانات بازار ریپو) به جزء اصل شده و عملاً به چندپارگی نقدینگی و اعوجاج قیمتی در سررسیدها میانجامد.
مدل مدرن (الگوی اروپایی): تعویضپذیری مطلق
این رویکرد یکپارچه که خزانهداری فرانسه (با اوراق OAT در سال ۱۹۹۱) پیشگام آن بود، بر کارایی حداکثری استوار است. در مدل اروپایی، هرگونه مرز مصنوعی میان پرداخت اصل و سود از بین رفته و تمام جریانهای نقدی دارای تاریخ سررسید تقویمی یکسان، هویتی کاملاً یگانه (ISIN مشترک) دریافت میکنند. این نوآوری با تجمیع نقدینگی در استخرهای متمرکز، عمیقترین بازار را خلق کرده و خالصترین ارزش زمانی پول را فارغ از نویزهای آماری در اختیار سیاستگذاران قرار میدهد.
محرکها و اکوسیستم عملیاتی …
