وحید ملتجی، دبیر مهرواره هوای نو در گفتوگو با ایسنا، مهمترین خروجی این مهرواره را ایجاد فرصتی برای خودسنجی و شناخت جایگاه هیأتها دانست و معتقد است استمرار این روند میتواند در نهایت به تغییر مسیر کلی هیأت در کشور و شکلگیری تصویری تازه از آن در ذهن جامعه منجر شود.
«هوای نو»؛ سنجش تغییر نگاه هیأتها به جامعه
دبیر مهرواره هوای نو، موفقیت این رویداد را تنها در معرفی و تجلیل از هیأتهای برگزیده خلاصه نمیکند و اعتقاد دارد یکی از مهمترین معیارهای ارزیابی آن، میزان تغییر رویکرد هیأتها در مواجهه با جامعه است و این ارزیابی بهصورت مستمر دنبال میشود و وضعیت هیأتها در دورههای مختلف با یکدیگر مقایسه میشود.
ملتجی با اشاره به روند چهار ساله برگزاری «هوای نو» گفت: ما هر سال برگزیدگان خود را نسبت به سال قبل بررسی میکنیم و وضعیت آنها را مورد ارزیابی قرار میدهیم.
او با اشاره به اینکه داوری دوره چهارم انجام شده، اما هنوز برگزیدگان این دوره معرفی نشدهاند، توضیح میدهد که بررسی اجمالی عملکرد چهار دوره، از گسترش دایره هیأتهای موفق حکایت دارد.
به گفته دبیر مهرواره هوای نو، در کنار هیأتهای شاخصی که همچنان مسیر موفقیت خود را ادامه داده و رویکرد متفاوت خود را حفظ کردهاند، هیأتها و مجموعههای دیگری نیز در سالهای اخیر به این جریان پیوستهاند.
او این تغییر را نشانهای از شکلگیری نگاه تازه در بخشی از هیأتها دانست و تأکید کرد: کاملاً مشخص است که این هیأتها الگوبرداری کردهاند و با یک نگاه درست، دقیق و آیندهنگرانه به جامعه، توانستهاند مسیر خود را تغییر دهند.
ملتجی یکی دیگر از نشانههای این تحول را تغییر نگاه هیأتها به کیفیت فعالیت و میزان اثرگذاری آن عنوان میکند. او معتقد است هیأتها بیش از گذشته به ارزیابی خروجی فعالیتهای خود توجه دارند و میکوشند میان عملکرد خود و نیازهای جامعه تناسب بیشتری ایجاد کنند.
دبیر مهرواره «هوای نو» این تغییر رویکرد را یکی از شاخصهای ارزیابی عملکرد مهرواره دانست و گفت: این یکی از معیارهایی است که هم ما با آن میسنجیم و هم این موضوع را با آن ارزیابی میکنیم؛ در واقع آخرین نبضگیری را از آخرین وضعیت هیأتها در مواجهه با مسائل اجتماعی انجام میدهیم.
چگونه اثرگذاری واقعی هیأتها سنجیده میشود؟
ملتجی در توضیح نحوه سنجش اثرگذاری هیأتهای برگزیده، ابتدا به یکی از ضعفهای عمومی جریان فرهنگی انقلاب اسلامی اشاره کرد و آن را ضعف در ارائه و روایت فعالیتها دانست. به گفته او، هیأتها فعالیتهای متنوع و گستردهای دارند، اما ارائه و بازنمایی این فعالیتها، بهویژه در حوزه فرهنگ، نیازمند توانمندی و دقت بیشتری است و همچنان جای کار دارد.
او ادامه داد: یکی از ضعفهای عمومی که ما در جبهه فرهنگی انقلاب داریم، اساساً در حوزه ارائه است. ما در ارائه فعالیتها، نگرش و نگاه خودمان دچار کاستی و ضعف هستیم و در این زمینه جای کار بسیاری وجود دارد تا بتوانیم آنچه را انجام دادهایم، به شکل درست و مناسب ارائه کنیم.
ملتجی با تأکید بر دشواری ارائه فعالیتهای فرهنگی هیأتها، معتقد است این مسئله نباید به معنای پذیرش روایت ارائهشده بهعنوان تنها معیار ارزیابی باشد. از همین رو، در مهرواره «هوای نو» پس از دریافت آثار و گزارش فعالیتها، بررسی دیگری برای تطبیق محتوای ارائهشده با واقعیت فعالیت هیأت در میدان انجام میشود.
به گفته ملتجی، یکی از این روشها، استفاده از ظرفیت داورانی است که شناخت کافی از عرصه هیأت دارند و با فعالیت مجموعههای مختلف آشنا هستند. در کنار آن، افرادی مورد اعتماد در استانها و شهرستانها نیز حضور دارند که در موارد نیاز، امکان بررسی میدانی و تحقیق درباره فعالیت یک هیأت را فراهم میکنند. او تأکید کرد که داوری نهایی برآیند مجموعهای از این بررسیهاست و به یک شیوه یا یک منبع اطلاعاتی محدود نمیشود.
او میان «اجرای موفق یک فعالیت فرهنگی» و «اثرگذاری آن بر مخاطب» تفاوت قائل شد و تاکید کرد: این دو مفهوم لزوماً یکسان نیستند.
ملتجی گفت: در حوزه فعالیت فرهنگی، اینکه کاری را بهدرستی به ثمر برسانید، یک مسئله است و اینکه آن کار مورد پسند مخاطب قرار بگیرد و در او اثر بگذارد، مسئله دیگری است.
دبیر مهرواره هوای نو با اشاره به پیچیدگی سنجش اثرگذاری فرهنگی، گفت که میزان استقبال مخاطب بهتنهایی نمیتواند معیار کافی برای ارزیابی یک فعالیت باشد. به گفته او، ممکن است یک فعالیت از نظر محتوایی و تربیتی درست باشد، اما در مقطع نخست با استقبال گسترده مواجه نشود، بنابراین نمیتوان صرفاً بر اساس میزان اقبال عمومی درباره درستی یا نادرستی آن قضاوت کرد.
ملتجی در اینباره توضیح داد: گاهی یک کار فرهنگی نتیجه درستی دارد، اما مورد اقبال قرار نمیگیرد. اینطور نیست که صرفاً هر کاری که مورد اقبال قرار میگیرد، کار خوبی باشد و کاری که مورد اقبال قرار نمیگیرد، عبث، بیهوده یا غلط باشد. گاهی با استمرار بر یک عملکرد درست و رفتارسازی صحیح در جامعه، میتوان نگاه جامعه و مخاطب را تغییر داد.
او اثرگذاری هیأت را نیز در چارچوب همین نگاه قابل ارزیابی میداند؛ یعنی اینکه فعالیت هیأت تا چه اندازه توانسته در میان مخاطبان خود اثر بگذارد، نگاه آنان را تغییر دهد و در رفتارشان تحول ایجاد کند. با این حال، ملتجی تأکید دارد که چنین اثری را نمیتوان با یک معیار مطلق و صددرصدی سنجید.
رقابت در «هوای نو»؛ برای پیشی گرفتن در خیرات، نه کسب عنوان
دبیر مهرواره هوای نو درباره سازوکارهای این مهرواره برای جلوگیری از شکلگیری رقابتهای صرفاً امتیازمحور، تأکید کرد که از ابتدا تلاش شده است شیوه برگزاری مهرواره بهگونهای طراحی شود که انگیزه کسب عنوان، جای هدف اصلی فعالیت هیأتها را نگیرد.
او ادامه داد: ما از ابتدا بارها اعلام کردهایم و در روش برگزاری مهرواره «هوای نو» نیز بهگونهای عمل کردیم که این مسئله را به حداقل برسانیم. البته قطعاً رقابت داریم، اما این رقابت، رقابتی سالم و مبتنی بر «پیشی گرفتن در خیرات» است؛ یعنی پیشی گرفتن در انجام کار خوب، درست و دقیق.
ملتجی با اشاره به تجربه چهار دوره برگزاری مهرواره، کاهش اعتراضها و نارضایتیها را یکی از نشانههای موفقیت این رویکرد دانست و توضیح داد: طبیعتاً در هر جشنواره و مهروارهای، تعداد کسانی که انتخاب نمیشوند، بیشتر از برگزیدگان است و بنابراین انتظار اعتراض نیز وجود دارد. با این حال، به جز سال نخست که مهرواره هنوز برای بسیاری شناخته شده نبود و تا حدودی با این مسئله مواجه بودیم، هرچه جلوتر آمدیم، این موضوع بسیار کمرنگتر شد و اکنون اساساً با اعتراض قابل توجهی مواجه نیستیم.
او در ادامه، مهمترین مسئله را نه رقابت میان هیأتها برای کسب عنوان، بلکه شکلگیری نوعی فهم مشترک و بلوغ جمعی در میان هیأتهای حاضر در این مسیر دانست و گفت: هیأتهایی که در این مسیر حضور دارند، به این فهم و بلوغ رسیدهاند که حضورشان در «هوای نو» برای ایجاد همافزایی وشکل دادن به یک جبهه فرهنگی و دینی رو به جلوست، نه اینکه وارد یک کارزار رقابتی شوند.
ملتجی همچنین با اشاره به ماهیت جوایز مهرواره گفت: جوایز ما شاید از نظر مادی چندان قابل توجه یا ویژه نباشد وتلاش کردهایم همینگونه باشد. مهمترین امتیاز حضور در «هوای نو» این است که خود هیأت متوجه میشود در چه مرحلهای قرار دارد، جایگاهش کجاست و برای حرکت قویتر در این میدان، چه ظرفیتها و امکاناتی را باید فراهم کند.
«هوای نو»؛ از خودارزیابی هیأتها تا تغییر مسیر هیأت ایرانی
ملتجی مهمترین دستاورد حضور هیأتها در این مهرواره را در درجه نخست، فراهم شدن امکان خودارزیابی و شناخت جایگاه هیأت دانست و افزود: هیأت باید بتواند وضعیت خود را در فضای فرهنگی و اجتماعی کشور بسنجد، میزان هماهنگی خود با عموم مردم و مسائل روز جامعه را ارزیابی کند و دریابد که در نقطهای مؤثر قرار دارد یا به حاشیه رفته است.
ملتجی در اینباره گفت: شاید مهمترین اثر حضور یک هیأت در مهرواره «هوای نو» این باشد که خودش را محک میزند و جایگاه خود را میشناسد. از سوی دیگر، در شکلگیری صف متحد هیأتها در جبهه فرهنگی نیز بخشی از این ظرفیت را پوشش میدهد و حضور جدی و مؤثری پیدا میکند.
او تاکید کرد: که این خودارزیابی نباید به یک سنجش مقطعی محدود شود، بلکه هیأتها باید هر سال خود را بهروز کنند و حتی با نگاه به آینده، پیشرو باشند تا بتوانند جهت مناسبی به جامعه ارائه دهند.
ملتجی گفت: اگر یک هیأت هر سال در «هوای نو» شرکت کند و بر اساس طراحی این مهرواره و رشتههای مختلفی که هوشمندانه و دغدغهمندانه نسبت به آینده انتخاب و طراحی شدهاند، در هر یک از آنها بهصورت نسبی موفق باشد، طبیعتاً به هیأتی ویژه و متمایز تبدیل خواهد شد؛ هیأتی که میتواند سالهای سال باقی بماند و بر جامعه اثرگذار باشد.
او اظهار کرد: استمرار این روند میتواند از سطح تغییر در عملکرد هیأتهای منفرد فراتر رود و مسیر کلی هیأت در کشور را دستخوش تحول کند. اگر تعدادی از هیأتها به این شکل خودشان را به روز کنند و همزمان در سراسر کشور به فعالیت بپردازند، اساساً مسیر هیأت تغییر خواهد کرد و نوع نگرش مردم به هیأت نیز متفاوت خواهد شد.
ملتجی در عین حال، میزان انطباق فعالیت هیأتها با نیازهای واقعی جامعه را موضوعی گستردهتر دانست و با اشاره به تحولات اخیر تأکید کرد: هیأتها در این مقطع، جایگاه و اهمیت خود را بیش از گذشته نشان دادهاند. به گفته او، آنچه «هوای نو» از ابتدا بر آن تأکید داشته، امروز بیش از گذشته ضرورت خود را آشکار کرده است.
او با اشاره به تجربه هیأتها در محرم امسال، نزدیک شدن به عموم مردم و استفاده از ادبیاتی متناسب با طیفهای مختلف جامعه را یکی از عوامل موفقیت هیأتها دانست و گفت: در شهرهای مختلف، هیأتهایی که توانستند با ادبیات عمومی مردم، نه صرفاً با یک بخش خاص از جامعه، همصدا شوند، بسیار موفق بودند. آنها از فضاهای بستهتر خارج شدند و عموم مردم را مخاطب خود قرار دادند.
ملتجی حضور طیفهای جدیدی از مخاطبان در هیأتها را یکی از ویژگیهای مهم محرم امسال عنوان کرد و افزود: یکی از ویژگیهای دهه اول محرم امسال و پس از آن، حضور طیف جدیدی از مخاطبان در هیأتها در سراسر کشور بود. دلیل این مسئله نیز آن بود که هیأت وارد میدان شد، خود را به عموم مردم نزدیکتر کرد و ادبیاتش را تا حدی به ادبیات عمومی جامعه نزدیکتر کرد. این اتفاق در سپهر فعالیتهای فرهنگی نظام، یک نقطه عطف برای هیأتهاست و آینده هیأتها را در این مسیر بسیار روشنتر میبینم.
او این شرایط را آزمونی جدی برای هیأتها دانست و اظهار کرد: امروز فضای مناسبی برای هیأتها فراهم است تا هر شب در میدان، با عموم مردم ارتباط برقرار کنند، گفتوگو داشته باشند و جهتدهی کنند. این بزرگترین آزمون برای هیأتهاست.
ملتجی در ارزیابی آینده «هوای نو» نیز بر ضرورت استمرار این حرکت تأکید کرد و گفت: من آینده «هوای نو» را موفق میبینم. البته از ابتدا نیز تصور ما این بوده است که شاید یک دهه از برگزاری چنین رویدادی باید بگذرد تا اساساً این نهال به درخت تبدیل شود و بتوانیم از آثار آن بهره ببریم.
او، مهمترین ثمره این مسیر را نقشآفرینی مؤثرتر هیأت در شرایط جدید کشور عنوان کرد و گفت: مهمترین اثر آن این است که هیأت را در فصل جدید انقلاب اسلامی و در افق ۱۴۴۰، در خدمت نظام جمهوری اسلامی بدانیم.
انتهای پیام
