خبرنگار را چه به شهرسازی؟

سال‌هاست درباره تهران می‌نویسم. درباره خانه‌های قدیمی‌اش که یکی پس‌از دیگری خراب می‌شدند و هر بار نگران بودم نکند چیزی از خاطرات این شهر برای همیشه از دست برود؛ درباره خیابان‌ها و اتوبوس‌ها و مترو، درباره آدم‌هایی که هرروز ساعت‌ها در راه بودند و هرروز تعلقشان به محله‌ای که در آن زندگی می‌کردند، کمتر می‌شد.

درباره شهردارانی نوشتم که هرکدام سودایی در سر داشتند. یکی می‌خواست معمار تهران معاصر باشد و دیگری همه تلاشش را می‌کرد تا رکوردهای او را بشکند. یکی از ساخت‌وسازهایش می‌گفت و دیگری از کیلومترها بزرگراه و تونل و پل. از آن بالا، همه‌چیز ظاهرا رو به پیشرفت بود؛ اما وقتی به خیابان برمی‌گشتی، شهر چندان حال خوبی نداشت.

تهران هر روز خطرناک‌تر می‌شد. لکه‌های سبزش کوچک‌تر می‌شدند. به جان درختانش سوسک‌های پوست‌خوار افتاده بودند. خانه‌های قدیمی جایشان را به ساختمان‌های تازه می‌دادند و آسمان همچنان خاکستری بود.

در همین شهر، بعضی‌ها به وعده رایگان‌شدن بلیت مترو و اتوبوس دلخوش بودند و روی کاغذ و سخنرانی‌ها عدد وعده بالاتر می‌رفت؛ اما در عمل، مدیرانش  همچنان درگیر معضل زباله بودند.

سال‌ها این اتفاق‌ها را دیدم و درباره‌شان نوشتم؛ از درخت‌کشی و تراکم‌فروشی تا درآمدهایی که معلوم نبود به چه قیمتی به دست می‌آیند، از تصمیم‌هایی که زندگی مردم را تغییر می‌دادند تا مدیرانی که کمتر حاضر بودند درباره پیامد تصمیم‌هایشان پاسخ دهند.

اما یک چیز بیشتر از همه آزارم می‌داد. بسیاری از همین تصمیم‌ها را با مشورت آدم‌های دانشگاه‌رفته می‌گرفتند؛ کسانی که می‌توانستند برای هر پروژه استدلالی علمی بیاورند. گاهی هم پیمانکاران با چند اصطلاح تخصصی به تصمیمی که گرفته شده بود، رنگ کارشناسی می‌زدند. می‌دیدم چه اتفاقی در شهر می‌افتد، اما همیشه نمی‌دانستم پشت این تصمیم‌ها چه نظریه‌ای خوابیده و آن استدلال‌های به‌ظاهر علمی را باید از کجا به چالش کشید.

راستش دانشگاه هیچ‌وقت آرزو یا دغدغه من نبود. سال‌ها از درس و مدرسه دور بودم و فکر نمی‌کردم روزی بخواهم دوباره سر کلاس بنشینم. …