در سنگر فراموشی

به گزارش خبرگزاری ایمنا، در جنگ، همه‌چیز به موقعیت نیروها، فاصله تا دشمن و تصمیمی بستگی دارد که باید در چند ثانیه گرفته شود، اما اگر فرمانده، درست در لحظه‌ای که بیش از همیشه به حافظه‌اش نیاز دارد، بخشی از آن را از دست بدهد، چه اتفاقی می‌افتد؟ «جانشین» از همین نقطه از شکاف میان میدان نبرد و ذهن آشفته یک فرمانده، قصه‌اش را آغاز می‌کند؛ قصه‌ای که می‌توانست فراتر از بازسازی یک عملیات جنگی، تماشاگر را به تجربه هراس‌انگیز فراموشی نزدیک کند.

فیلم سینمایی «جانشین» به کارگردانی مهدی شاه‌محمدی به زندگی شهید حسین املاکی می‌پردازد؛ فرمانده‌ای که نامش شاید به اندازه برخی چهره‌های شناخته‌شده دفاع مقدس در حافظه عمومی ثبت نشده باشد، اما انتخاب او برای یک روایت سینمایی، فرصتی برای عبور از چهره‌های آشنای جنگ و کشف گوشه‌های کمتر روایت‌شده آن است. فیلم به‌جای آنکه تمام زندگی شخصیت محوری خود را در قالب یک زندگی‌نامه فشرده مرور کند، بر مقطعی محدود از زندگی او و وقایع مرتبط با عملیات نصر ۴ تمرکز می‌کند؛ انتخابی که می‌تواند روایت را از دام گزارش تاریخی صرف دور کند و به آن کشش دراماتیک ببخشد.

با این حال، اهمیت «جانشین» تنها در بازنمایی یک فرمانده یا بازسازی فضای جبهه خلاصه نمی‌شود. مسئله اصلی فیلم، رویارویی انسان با وضعیتی است که در آن، اعتماد به حافظه و قدرت تصمیم‌گیری به لرزه درمی‌آید؛ وضعیتی که برای یک فرمانده نظامی، تنها بحرانی شخصی نیست و می‌تواند سرنوشت دیگران را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

محدثه کارخانه، منتقد سینما، کارگردان و نویسنده در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به انتخاب سوژه و شیوه روایت فیلم، معتقد است یکی از امتیازهای «جانشین» در انتخاب هوشمندانه مقطعی محدود از زندگی شهید حسین املاکی است؛ رویکردی که امکان تمرکز بر یک موقعیت دراماتیک مشخص را فراهم می‌کند.

وی می‌گوید: این فیلم، دومین فیلم بلند مهدی شاه‌محمدی است و در گونه پرتره دفاع مقدسی قرار می‌گیرد؛ گونه‌ای که در سال‌های اخیر در سینمای ایران مورد توجه فیلم‌سازان بوده، اما هم‌زمان با چالش‌هایی در جذب مخاطب و بازگشت سرمایه روبه‌رو است. …