در این گزارش، هزینه سوخت سه نوع خودروی داخلی، مونتاژی و وارداتی محاسبه شده است. این هزینه با قیمت بنزین آزاد که لیتری ۵ هزار تومان است محاسبه شده و به صورت بازهای میباشد. حداقل آن مقدار سوخت مصرفی اسمی خودرو و حداکثر آن با احتساب روشن بودن کولر یا بیکیفیتی سوخت است. به عنوان مثال، خودروی دنا پلاس توربو اتوماتیک، در هر ۱۰۰ کیلومتر جاده ۷ لیتر بنزین مصرف میکند. این مقدار درصورتی صدق میکند که بنزین از استاندارد یورو ۴ طبعی کند. اما اگر بنزین مصرفی بیکیفیت بوده یا کولر در حین حرکت روشن باشد، این مصرف در ازای هر ۱۰۰ کیلومتر میتواند به ۹ تا ۱۰ لیتر برسد.
هزینه سفر تهران تا مشهد با خودروی شخصی و اتوبوس
یکی از پرترددترین مسیرهای جادهای کشور، تهران به مشهد است. فاصله این دو شهر در کمترین حالت حدود ۹۱۰ کیلومتر میباشد. اگر یک خانوار دارای خودروی داخلی مانند دنا پلاس داشته باشد، هزینه سوخت این خانوار با قیمت آزاد بنزین برای این مسیر حدود ۳۱۸ الی ۴۵۵ هزار تومان خواهد بود. این بازه قیمتی برای خودروی مونتاژی مثل جک جی۴ کمتر و بین ۲۲۷ تا ۳۶۴ هزار تومان و برای خودروی وارداتی مثل نیسان سیلفی هیبریدی ۱۸۲ تا ۳۱۸ هزار تومان است. این در حالیست که هزینه بلیط اتوبوس ویآیپی ۲۵ نفره حدود یک میلیون و ۳۱۵ هزار تومان است. به طور کلی، برای خانواری که دارای خودروی شخصی است، سفر با حملونقل عمومی چندان به صرفه و رضایتبخش نیست و ترجیح خانوارها عمدتا استفاده از خودروی شخصی است.
مسیر بعدی، تهران به رشت با فاصله ۳۲۰ کیلومتری است. در این مسیر، سه خودروی عنوان شده، میتوانند بین حدود ۱۳ تا حدود ۳۲ لیتر سوخت مصرف کنند. هزینه آن برای خانواری که خودروی دنا پلاس دارد بین ۱۱۲ الی ۱۶۰ هزار تومان، برای دارندگان خودروی جک جی۴ حدود ۸۰ الی ۱۲۸ هزار تومان و برای خانواری که خودروی وارداتی نیسان سیلفی سوار میشوند، ۶۴ تا ۱۱۲ هزار تومان است. حال، هزینه اتوبوس برای این مسیر ۶۲۵ هزار تومان است.
طبق اخبار منتشر شده، در آزادراه تبریز-تهران روزانه به صورت رفت و برگشت ۳۴ هزار نفر تردد دارند که آن را به یکی از پر رفتوآمدترین مسیرهای کشور تبدیل کرده. هزینه سوخت برای این مسیر ۶۲۰ کیلومتری میتواند بین ۱۲۴ تا ۳۱۰ هزار تومان باشد. اگر خانواری این مسیر را با خودروی دنا پلاس طی کند، در صورت استفاده از بنزین با کیفیت، هزینه سوخت ۲۱۷ هزار تومان و در صورت استفاده از بنزین بیکیفیت به ۳۱۰ هزار تومان میرسد. این هزینه برای خودروی مونتاژی جک جی۴ که در هر ۱۰۰ کیلومتر جاده حدود ۵ لیتر بنزین مصرف میکند، بین ۱۵۵ تا ۲۴۸ هزار تومان است. یک ماشین وارداتی مانند نیسان سیلفی، در این مسیر حدود ۲۵ تا ۴۴ لیتر مصرف میکند که هزینه را به ۱۲۴ تا ۲۱۷ هزار تومان کاهش میدهد. هزینه بلیط اتوبوس ویآیپی ۲۵ نفره نیز برای این مسیر ۹۱۵ هزار تومان میباشد. اصفهان-اهواز؛ خودروی شخصی همچنان گزینه ارزانتر
مسیر پررفتوآمد بعدی، اصفهان به اهواز با فاصله ۵۱۰ کیلومتری است. در این مسیر، هزینه سوخت خودروی دنا پلاس توربوی اتوماتیک ۱۷۸ هزار و ۵۰۰ تومان تا ۲۵۵ هزار تومان، هزینه جک جی۴ حدود ۱۲۷ هزار و ۵۰۰ تومان تا ۲۰۴ هزار تومان و هزینه نیسان سیلفی هیبریدی ۱۰۲ تا ۱۷۸ هزار تومان خواهد بود. قیمت بلیط اتوبوس این مسیر نیز یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان است.
در دوره جنگ و بعد از آتشبس، استانهای جنوبی کشور دچار آسیبهای زیرساختی بدی شدند. این اتفاق باعث شد دریافت کالا و خدمات مردم این شهرها دچار اختلال و مشکل شود. عواقب این مسئله را میتوان در خدمات درمانی دید. بیمارستانهای زیادی در این نقاط دچار آسیب شدهاند و یا از امکانات مورد نیاز برخوردار نیستند. به همین دلیل مردم برای دریافت خدمات پزشکی پیشرفتهتر مجبور به مراجعه به استانهای مجاور هستند.
این موضوع برای اهالی شهر بندرعباس صدق میکند که مجبورند به شیراز سفر کنند. هزینه بنزین آزاد برای این مسیر ۵۸۰ کیلومتری میتواند بین ۱۱۶ هزار تومان برای خودروی خارجی تا ۲۹۰ هزار تومان برای خودروی داخلی باشد. هزینه بلیط اتوبوس نیز یک میلیون و ۱۴۵ هزار تومان است.
مردم زاهدان و استان سیستان و بلوچستان نیز برای دریافت چنین کالا و خدماتی مجبورند به شهرهایی مانند یزد، کرمان یا شیراز مراجعه کنند. به عنوان مثال، فاصله زاهدان تا یزد حدود ۸۶۵ کیلومتر است که هزینه سوخت آن برای سه نوع خودروی ذکر شده، میتواند بین ۱۷۳ تا ۴۳۲ هزار تومان متغیر باشد.
در محاسبه هزینه سفر جادهای، قیمت بنزین تنها بخشی از هزینه واقعی خودروی شخصی است و استهلاک، تعمیرات، عوارض آزادراهی و سایر هزینههای نگهداری نیز باید در نظر گرفته شوند. با این حال، مقایسه انجامشده نشان میدهد که حتی با فرض بنزین آزاد لیتری ۵ هزار تومان، هزینه سوخت خودروی شخصی در مسیرهای بررسیشده بهمراتب کمتر از قیمت بلیت اتوبوس است. این اختلاف برای خودروهای کممصرف، بهویژه خودروهای هیبریدی، بیشتر هم میشود.
البته این مقایسه به معنای ارزانتر بودن مطلق خودروی شخصی نیست؛ چراکه هزینه بلیت اتوبوس مجموعهای از هزینههای سوخت، نیروی انسانی، نگهداری و بهرهبرداری را پوشش میدهد، در حالی که در محاسبه خودروی شخصی تنها سوخت لحاظ شده است. با این وجود، برای خانواری که از قبل مالک خودرو است، قیمت سوخت بهتنهایی همچنان انگیزه قدرتمندی برای انتخاب خودروی شخصی به جای اتوبوس ایجاد میکند. این مسئله در شهرهایی که بهدلیل آسیبهای زیرساختی، دسترسی مردم به برخی خدمات بهویژه خدمات درمانی محدود شده و سفر به شهرهای دیگر اجتنابناپذیر است، اهمیت بیشتری پیدا میکند. اگر در آینده نزدیک قیمت بنزین افزایش یابد، قیمت گازوئیل نیز به عنوان یکی از فرآوردهها زیاد خواهد شد که منجر به افزایش قیمت بلیط اتوبوس میشود. اما با این حال، افزایش هزینه سوخت سفر جادهای میتواند تقاضای خانوارها را به سمت سفر با اتوبوس هل دهد؟
